دکتر ولایتی بایدگام‌های بلند بردارد

بعد از فوت آقای هاشمی‌رفسنجانی تغییراتی در هیأت موسس دانشگاه آزاد اسلامی اتفاق افتاد، باتوجه به آنکه سه دوره است که شما در کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس حضور دارید، بفرمایید جایگاه هیأت موسس و هیأت امنا در مدیریت دانشگاه آزاد اسلامی کجاست و هر کدام ایفای چه نقشی را بر‌عهده دارند؟
واقعیت این است که هیأت موسس و هیأت امنای دانشگاه آزاد اسلامی طبق اساسنامه تکمیل نشده است، یعنی پازل دانشگاه در این دو بخش ناقص بود. حضرت‌آقا در حکمی‌ که به آقای ولایتی دادند به این نکته اشاره کردند. دانشگاه آزاد اسلامی همچون شهرداری‌ها یک نهاد عمومی و غیردولتی محسوب می‌شود بنابراین از آنجا که حیطه خدمتگزاری‌اش عمومی و اموالش متعلق به عام مردم است پس مساله دانشگاه آزاد اهمیت پیدا می‌کند. رویکردهای هیأت موسس و هیأت امنا در این بخش موثر است. هیأت موسس در بحث ترکیب هیأت امنا خیلی نقش‌آفرین است. از طرفی هیأت امنا باید طبق قانون و اساسنامه دانشگاه آزاد اسلامی رئیس این نهاد آموزش عالی را به شورای عالی انقلاب فرهنگی معرفی کند اما تا به حال مسائل به این روال نبوده و انتخاب رئیس براساس سازوکارهای دیگری انجام می‌شد. در مجموع روال قانونی معرفی رئیس دانشگاه آزاد این است که با نظر هیأت امنا رئیس انتخاب و به شورای عالی انقلاب فرهنگی معرفی و از آنجا حکم ریاست صادر می‌شود. امروز تصوری وجود دارد که دانشگاه آزاد ملک خصوصی یک عده‌ای خاص است در حالیکه این طور نیست و باید دانشگاه آزاد از در اختیار یک جریان خاص بودن خارج شود. دانشگاه آزاد برای عموم ملت است و باید در مسیر اصلی خودش قرار بگیرد. متاسفانه در دانشگاه آزاد گاهی برخوردهایی در رأس برخی عزل‌و‌نصب‌ها و برخی رویکردها می‌بینیم که خیلی نمی‌شود از آن دفاع کرد. مدیریت دانشگاه آزاد اسلامی باید سامان پیدا کند و به مسیر اصلی خودش برگردد. مسیر اصلی دانشگاه آزاد اسلامی مشخص است. باید یک تفاوتی در بحث تربیت و آموزش در دانشگاه آزاد با سایر دانشگاه‌ها مشاهده کنیم. البته تلاش‌هایی شده، من منکر آن تلاش‌ها نیستم. دفتر فرهنگ اسلامی در دانشگاه تأسیس شد، کمیته قرآن و عترت دانشگاه نسبتا فعال است اما از دانشگاه آزاد بیش از این انتظار می‌رود. باز سوال می‌کنم آیا واقعا خروجی دانشگاه آزاد با سایر دانشگاه‌ها متفاوت است؟ این مساله برای ما خیلی مهم است. آیا فضای دانشگاه یک فضای ویژه‌ای است؟ به نظرم دانشگاه آزاد‌اسلامی در دوره جدید باید برخی رویکردهایی را که در گذشته داشت اصلاح کند. هیچ کس منکر زحماتی که در دانشگاه آزاد کشیده شد و اثرگذاری که در پهنه و عرصه علم و آموزش داشت نیست اما آیا دانشگاه آزاد بر حسب آنچه انتظار می‌رود توانسته نقش‌آفرینی کند یا خیر؟ اگر برخی امروز انتقاد می‌کنند صحبت‌هایشان در این بخش قابل تحلیل و ارزیابی است وگرنه هدف‌شان انکار اصل وجودی دانشگاه آزاد یا مقابله با هویت و ماهیت دانشگاه آزاد نیست. گاهی می‌بینیم انتقادها را در دانشگاه آزاد بر‌نمی‌تابند انتقاد را به معنای مخالفت تعبیر می‌کنند و برخوردها این مساله را نشان می‌دهد و ما مصادیق فراوانی داریم. با کسانی که تملق دانشگاه آزاد را می‌گویند خیلی متفاوت نسبت به کسانی که برای اصلاح امور انتقاد می‌کنند، رفتار می‌شود. امیدواریم در دوره ریاست آقای ولایتی بر هیأت موسس دانشگاه آزاد اسلامی این مسائل و ایرادات برطرف و رویکردهای دانشگاه آزاد نسبت به انتقادها متفاوت شود.
شما امیدواری خودتان را نسبت به اصلاح رویکردها در دانشگاه آزاد مطرح کردید، آقای ولایتی چقدر به‌عنوان رئیس هیأت‌موسس قدرت تغییر ساختار و رویکرد مدیریتی در دانشگاه آزاد را دارد؟
آقای دکتر ولایتی مورد اعتماد رهبر معظم انقلاب است و نشان داده که در مواقع خاص موفق عمل کرده است بنابراین نباید تحت تاثیر فضاسازی‌ها قرار بگیرد. جایگاه امروز آقای دکتر ولایتی در دانشگاه آزاد اسلامی با گذشته متفاوت است، او منصوب از طرف رهبری است و ان‌شاءالله بدون تاثیر گرفتن از توصیه‌های خاص، بتواند پازل‌های یادشده را در مدیریت دانشگاه آزاد تکمیل کند. الان عمده اعضای هیأت موسس و هیأت امنای دانشگاه آزاد از طیف خاصی هستند، انتظار داریم آقای ولایتی این مساله را اصلاح کند. البته همانطور که گفتم آقای ولایتی در گذشته نشان داده می‌تواند این نقش را ایفا کند و ما هم خیلی امید داریم به اینکه فضای دانشگاه آزاد یک فضای منطقی‌تر و معقول‌تری شود. الان دانشگاه آزاد دفتر یک حزب خاص است یعنی این نگاه وجود دارد شاید واقع قضیه این طور نباشد اما تاکنون طوری در دانشگاه آزاد رفتار کردند که این نگاه و تلقی به وجود آمده است؛ امیدوارم آقای ولایتی بتواند این نقیصه را جبران کند که این تلقی دیگر درباره دانشگاه آزاد وجود نداشته باشد.
یک صحبتی هم درباره نحوه انتصاب آقای ولایتی بود که می‌گفتند سکوت قانونی وجود دارد، نظر شما چیست؟
بله سکوت وجود دارد، در اساسنامه به این مساله اشاره نشده و سکوت محض است یعنی وقتی اساسنامه دانشگاه آزاد اسلامی تدوین می‌شد متأسفانه به این مسائل توجهی نشده است و رهبر معظم انقلاب از یک خسارت جدی جلوگیری کردند. همان‌طور که گفتم همین هیأت موسس و هیأت امنا در سال‌های گذشته‌ ترمیم نشده بود، این عدم ‌ترمیم هم دلایلی داشت که نمی‌خواهم به آنها اشاره کنم.
شما وضعیت دانشگاه آزاد را به شهرداری تشبیه کردید. روال انتخاب شهردار و مدیریت نهاد شهرداری کاملا مشخص است اما درباره دانشگاه‌آزاد این طور نیست، آقای احمدی‌نژاد برای ‌ترمیم هیأت موسس و هیأت امنای دانشگاه آزاد اقدام کرد اما وقتی دولت عوض شد گویا دوباره همه مسائل به جای اول خود برگشت، چرا؟
به هر کیفیت، واقعیت آن است که آقای هاشمی نقش جدی در تشکیل و توفیق دانشگاه آزاد داشت. نقش آقای هاشمی را نمی‌شود کتمان کرد. آقای هاشمی تا الان دست برتر را در مدیریت دانشگاه آزاد داشت اما الان فضا تغییر کرده و امروز که دیگر آقای هاشمی در بین ما نیست می‌شود خیلی از مسائل را سامان داد. همه اعضای دانشگاه آزاد آقای هاشمی را پدر معنوی این مجموعه می‌دانستند و او در عزل و نصب و آمد و شد مدیران موثر بود. شاید تا امروز دانشگاه آزاد اسلامی به احترام آقای هاشمی به این سبک اداره شد اما حالا که ایشان دیگر حضور ندارند انتظار آن است که فضا متفاوت و خیلی از مسائل حل شود.
آیا باید انتظار داشت که در بحث تغییر ساختار مدیریت دانشگاه آزاد نیز اتفاقی بیفتد؟
بالاخره باید ببینیم آقای ولایتی چه تصمیماتی می‌گیرد، نمی‌دانم او اهل چه تصمیماتی است اما به هر نحو انتظار طبیعی این است که در دانشگاه آزاد ما تحولات جدی مشاهده کنیم. الان عزل و نصب مدیران دانشگاه آزاد وضعیت مناسبی ندارد و هر کسی بله قربانگو باشد حفظ می‌شود وگرنه باید جای خود را به شخص دیگری بدهد. خود من می‌دانم و مصداق هم دارم که در این قضیه روال‌های قانونی در دانشگاه آزاد رعایت نمی‌شود. صرفا براساس آشنایی و رفاقت عزل و نصب مدیران صورت می‌گیرد.
چند نمونه از مصادیق خود را در این زمینه می‌فرمایید؟
چند واحد دانشگاه آزاد را در جریان هستم که صرفا به سبب آشنایی‌ها و ارتباطات خاصی که داشتند به سمت ریاست آن واحدها منصوب شدند. آن طور نبود که مراتب قانونی طی شود. امیدوارم اینها همه سامان پیدا کند. اینها وقایع شکیلی نیست. همانطور که گفتم اینها نافی زحمات مدیران دانشگاه آزاد نیست ولی به هر نحو این نواقص وجود دارد و واقعیات است. اگر کسی این واقعیات را بیان کرد مغرض یا دشمن دانشگاه آزاد اسلامی نیست.
شما می‌گویید حضور آقای هاشمی مانع برخی اصلاحات در ساختار مدیریتی دانشگاه آزاد بود، شورای عالی انقلاب فرهنگی از این به بعد چه رویکرد نظارتی را باید در قبال دانشگاه آزاد اسلامی به کار گیرد؟
شورای عالی انقلاب فرهنگی باید به وظیفه ذاتی خود عمل کند و از این شورا انتظار بیشتری می‌رود. درباره دانشگاه آزاد پیش از این ما مماشات‌هایی را گاه گاهی مشاهده می‌کردیم. امیدواریم این وضعیت را دیگر شاهد نباشیم و امور دانشگاه آزاد به خوبی سامان پیدا کند.
آیا از جایگاه مجلس هم برای تغییر رویه دانشگاه آزاد پیگیری خواهید داشت؟
مجلس هم به هر کیفیت به وظیفه‌اش تا به حال عمل کرده است. نمایندگان مجلس در عین کمک به دانشگاه آزاد به‌دنبال رفع نواقص موجود در دانشگاه آزاد اسلامی بودند.