انتخابات بدون روحانی؟

هر‌چه به زمان برگزاری انتخابات نزدیک می‌شویم، تحولات به‌گونه‌ای پیش می‌رود که گزاره «روحانی تنها گزینه اصلاح‌طلبان و اعتدالیون» بیشتر آماده تغییر می‌شود. حالا گویا حرف و حدیث‌ها در مورد انتخابات و تصمیم نهایی اصلاح‌طلبان و اعتدالیون صورت تازه‌ای پیدا کرده و برخی شواهد از اختلافات گسترده حکایت دارد. کار تا آنجا پیش رفته است که محمد رضا عارف در اظهارنظری گفته است: «شاید روحانی خسته شده باشد و برای انتخابات نیاید». او در توضیح این سخنانش گفته است: «نمی‌دانم اصلا بحث رد صلاحیت روحانی وجود داشته باشد چرا که به هرحال رئیس‌جمهور کشور است و ویژگی‌هایی که داشته تغییری نکرده است. من نسبت به رد صلاحیت او نظر خاصی ندارم و بعید می‌دانم او رد صلاحیت شود، مگر اینکه او به هر دلیلی مانند خستگی یا گرفتاری تمایل نداشته باشد بیاید؛ اگر تمایل داشته باشد و بیاید مبنای ما بر کاندیدای واحد خواهد بود اما حتما کاندیدا خواهیم داشت. قاعدتا افرادی که تمایل دارند می‌آیند و ممکن است از جریان اصلاحات وارد شوند اما در نهایت ما فقط از یک کاندیدای واحد حمایت خواهیم کرد.»
اما پشت صحنه چه خبر است؟ دکتر رضا سراج در این مورد نوشته است: «ماجرا گویا از این قرار است که کاهش مقبولیت روحانی و ناکارآمدی دولت یازدهم، تعامل انتخاباتی بین جریان اعتدال و اصلاحات را پیچیده کرده است. بر این اساس گویا مدل انتخاباتی جریان اصلاحات در شرایط حاضر این گونه است که جریان اصلاحات به جریان اعتدال پیشنهاد داده که به همراه روحانی، جهانگیری و پزشکیان نیز به‌عنوان کاندید ثبت‌‌نام نمایند و مقبولیت اجتماعی هر کدام از این سه نفر بیشتر بود، به‌عنوان نامزد نهایی معرفی شود. مدل انتخاباتی جریان اعتدال هم البته گویا به این شکل است که جریان اعتدال ضمن مخالفت با مدل انتخاباتی جریان اصلاحات، پیشنهاد داده؛ قاضی‌زاده هاشمی در کنار روحانی ثبت‌نام نماید و چنانچه مقبولیت روحانی بیشتر از قاضی‌زاده بود، وی معاون اول روحانی شود و احیانا اگر اقبال عمومی قاضی‌زاده هاشمی بیشتر از روحانی باشد، وی گزینه نهایی گردد.» این همه در حالی است که برخی چهره‌ها همچون محمد‌رضا عارف نیز گویا تلاش‌هایی برای حضور در عرصه انتخابات داشته‌اند. اما مخالفت‌ها با حضور او همچنان پررنگ است. چنانکه صادق زیباکلام گفته است: «واقعیت این است که عارف به‌عنوان منتخب اول مردم تهران در انتخابات سال گذشته نشان داد که در مجلس دهم از آن قدرت سازماندهی و مدیریتی آن طور که باید و شاید برخوردار نبود و واقعیت تلخ‌تر این است که نامزدهای لیست امید نتوانستند حتی یک کمیسیون دست چندم را هم بگیرند، در حالی که گفته می‌شده بیش از صد رای دارند. سوال این است که جریان سیاسی که یک سوم مجلس را در دست دارد چطور نتوانست حتی یک کرسی مجلس را در اختیار بگیرد؟» او از اختلافات هم پرده برداشته و می‌گوید: «قطعا کارگزاران تمایل به عارف ندارند، چون آنها بیشتر به توان اجرایی فکر می‌کنند؛ یعنی به گزینه‌هایی مثل روحانی یا فردی که به این حزب نزدیک باشند.»
در این میان اما صادق خرازی هم گویا جلساتی درون‌گروهی با اعضای حزب ندا داشته است. جلساتی که مهمترین موضوع آن نامزدی خودش در انتخابات بوده است. او البته این ماجرا را تکذیب کرده و گفته به لحاظ پزشکی توانایی حضور در این عرصه را ندارد. هفته‌نامه مثلث هفته گذشته در یک پرونده این ماجرا را بررسی کرده و از گزینه‌های اصلاح‌طلبان و اعتدالیون برای حضور در انتخابات خبر داده بود. مثلث البته این را هم اضافه کرده بود که اصلاح‌طلبان و اعتدالیون باتوجه به فقدان هاشمی‌رفسنجانی با مشکل عدم هماهنگی ‌محوری مواجه شده‌اند و افرادی که می‌توانند جایگزین او باشند با مشکلات زیادی از جمله عدم مقبولیت عام بین دو جریان مواجه هستند. در عین حال مشکل بزرگ دیگر این ائتلاف، آن بخش از اصلاح‌طلبان هستند که معتقدند تداوم ائتلاف معنایی ندارد و حالا زمان استقلال فرا رسیده است. چه اینکه عباس عبدی در مصاحبه‌ای گفته بود: «مشکلی که چندین بار با دوستان اصلاح‌طلب و نیز در گفت‌وگوهای عمومی و مطبوعاتی مطرح کردم همین بود که اصلاح‌طلبان باید نقش مستقلی از هر نیروی دیگری برای خود تعریف کنند نه آنکه به امید این و آن باشند. این وابستگی‌ها کمکی به حل مشکلات ایران نمی‌کند. الان هم به نظرم مشکلی نخواهند داشت. این تصور اشتباهی بود که از آقای هاشمی داشتند ولی اکنون که ایشان درگذشته‌اند بهتر می‌توانند به راه استقلال و روی پای خود ایستادن فکر کنند. به نظرم در صورتی که رفتار درستی پیشه کنند فوت آقای هاشمی هیچ مشکلی برای ادامه حضور یا حتی فعال‌تر شدن آنان نخواهد داشت. »
به نظر می‌رسد با نزدیک شدن به انتخابات، اختلاف بین دو جریان اعتدال و اصلاحات بر سر مدل انتخاباتی فزاینده خواهد شد. نکته کلیدی این ماجرا هم کاهش مقبولیت روحانی است که ‌تردید‌ها برای حمایت بدون قید‌ و شرط از وی به‌عنوان گزینه نهایی را افزایش داده است. واقعیتی غیر‌قابل انکار که جامعه آن را برای سپهر سیاست ایران نمایان کرده است. ایده مرکزی حسن روحانی شکست‌خورده و خیلی‌ها دیگر امیدی به تدابیر او ندارند. گویا همه به‌دنبال آلترناتیو می‌گردند، هم اصلاح‌طلبان و هم مردمی‌ که به روزهای بهتر فکر می‌کنند.