ایران در سال96 باید به چه سمتی برود

حسب فرمایش مولای متقیان امیرمومنان‌(ع) که «حاسبو قبل ان تحاسبو،» همه باید به محاسبه کاریک‌ساله خویش بپردازند و حال و احوال خود را به تصویر کشند تا آنگاه که در دعای تحویل سال از خداوند می‌خواهند که «حول حالنا الی‌احسن‌الحال» بدانند که حالشان چگ نه است و آنگاه احسن الحال را در نظر بگیرند. این کار البته شخصی است اما می‌توان آن را تعمیم داد. این تعمیم می‌تواند شامل افراد، گروه‌ها، دسته‌ها، شرکت‌ها، موسسات دولتی و نهادها باشد و مسئولان و عناصر آنها حال خود را بررسی و آن را با احسن الحال مقایسه کنند. می‌توانیم و باید و لازم است حال و احوال «ایران» را و « مردم ایران» را مشمول این امر بدانیم و در آستانه سال نو ببینیم حال« ایران» چطور است و «حال مردم» چگونه است تا برای آنها -بخوانیم برای خودمان- احسن‌‌الحال را از خداوند مسئلت نمائیم.
در این نوشته حسب بضاعت نویسنده بیشتر می‌خواهیم حال «ایران» را بررسی کنیم و «حال» مردم را به مردم‌شناسان و جامعه‌شناسان که ورود بیشتری به موضوع دارند واگذاریم تا آنان با دیدگاه‌های علمی ‌به مساله بپردازند.
طبعا برای آنکه «حال» ایران را بدانیم و احسن الحال را از خدا بخواهیم، باید اولا وضع فعلی را رصد کنیم و ثانیا بدانیم که - خوب یا بد - در اثر چه اقدامات و چه سیاست‌ها‌یی به این حال رسیده و حسب «ان‌الله لا یغیر و ما بقوم حتی یغیر و ما بانفسهم» چه کنیم که حال «ایران» بهتر شود. اینکه به «ایران» تاکید می‌شود برای آن‌ است که «ایران»، «مام میهن» است و اگر حال «مادر» خوب نباشد فرزندان بهره‌ای نمی‌برند ولی اگر ناخوشی «مادر» برطرف شود، کودکان از مادر سیراب می‌شوند و خدا کند که حال مادر و مادران به احسن الحال تغییر پیدا کند.

1- ‌می‌خواهیم اندکی به وضع فعلی«ایران» بپردازیم.
الف- تلاش سربازان گمنام امام‌زمان(ع)، شجاعت و ایثار و شهادت و جانبازی دلاوران و فرزندان رشید «ایران» و در سایه مکتب عزیز اسلام، به‌رغم توطئه‌ها و فشارهای استکبار‌جهانی و اذناب آنان مرزهای میهن حفظ و سرزمین «ایران» بدون هیچ گزندی پابرجا باقی ماند و در شرایطی که در کل منطقه بحران‌های شدید واقع گردیده و میلیون‌ها نفر ‌بی‌خانمان و آواره و مقتول و مجروح گردیده‌اند، نعمت آرامش و امنیت در ایران برقرار گردیده و جا دارد همگان از وجود این امنیت و آرامش سجده شکر به درگاه الهی به جای آورند و همگان بدانند اگر امنیت نباشد و همه چیز باشد، در حقیقت هیچ چیز وجود
نخواهد داشت.
ب- اقلیم و سرزمین «ایران» حال خوشی ندارد. پیش‌بینی می‌شود در سال‌های آتی خشکسالی افزایش پیدا ‌کند. دریاچه ارومیه و برخی دریاچه‌ها و تالاب‌های دیگر یا خشک شده ‌یا در شرف خشک شدن است و به‌خصوص با خشک شدن دریاچه ارومیه هزاران هکتار از زمین‌های زراعی و باغات شرق آن از آذربایجان شرقی تا زنجان و قزوین و تا البرز زیر ریزگردهای نمکی قرار گرفته و از حیز‌انتفاع می‌افتد. در برخی نقاط «ایران» عمق چاه‌های آب در اثر کف‌شکنی‌های مکرر به حدود 450 متر رسیده و آب به شوری رسیده است.
بسیاری از زمین‌های کشاورزی دچار افت و فرونشست زمین گردیده و حسب برآوردها 200 دشت از 600 دشت کشور فرونشسته است. رودخانه‌های محلی در اثر ورود فاضلاب شهرها و باقیمانده سموم و کودهای کشاورزی و فاضلاب صنعتی به‌شدت آلوده گردیده و سیاست بیابان‌زدا‌یی به‌دلیل کاهش اعتبارات دچار نکث شده و ریزگردهای مزاحم مردم شهرهای مختلفی را آلوده کرده است.
هوای شهرهای بزرگ به‌دلیل ازدحام اتومبیل‌ها و مصرف بیش از حد بنزین و نیز دودکش بخاری‌ها و تاسیسات گرمازا و سرمازا آلوده و بیماری‌زا شده است. یک‌سوم جنگل‌های کشور قلع و قمع گردیده و همراه با دلایل دیگر خاک‌های زراعی شسته شده و کاهش یافته و این درحالی است که به دلایل ضعف مالی دولت حتی طرح‌های نیم‌بند و غیرکافی احیای دریاچه ارومیه دچار کمبود مالی شده و در محاق فراموشی افتاده است.
ج- شرایط اقتصادی و توسعه «ایران» در حال بلاتکلیفی و در جازدن است. سرمایه‌گذاری‌های دولتی متوقف گردیده و شرایط کسب و کار در بخش خصوصی نوعا مناسب نیست‌.
سرمایه‌گذاران از سپردن پول خود به بانک‌ها سود معاف از مالیات و بدون دردسرهای کارگری، مالیات، تامین اجتماعی و دیگر مشکلات به‌دست می‌آورند و بانک‌ها در شرایط کنونی مالی از سرمایه‌گذاری اجتناب می‌کنند.
سرمایه‌گذاری خارجی به‌دلیل عدم‌تصمیم‌گیری مسئولان در برخی اوقات و شرایط بین‌المللی و تبلیغ علیه ایران با احتیاط عمل کرده و باتوجه به آماده نبودن بانک مرکزی برای ضمانت سرمایه‌گذاری آنها، پا پس می‌کشند و اگر سرمایه‌گذار خارجی نیز یافته شود مدیران در پذیرش آنها به‌دلیل‌ ترس از جوسازی‌های رایج و نهادهای قضا‌یی و نظارتی تصمیم‌گیری نمی‌‌کنند و مدیران اصلی جامعه هم سینه خود را سپر نمی‌کنند و موضوع را به حال خود رها کرده‌اند. معاهده «برجام» که حسب تصمیم نظام امضا شده بود، به‌دلیل بدعهدی‌های آمریکا و به‌خصوص رئیس‌جمهور جدید آن و نیز هم‌فکری جوهری مخالفان داخلی برجام آنطور که شایسته است تاثیری در اقتصاد بگذارند، هر‌چند ‌اثرات مثبت آن بسیاری از گره‌ها را گشوده است.
تاسیسات نفت، برق، گاز با آن‌همه خدمت‌رسانی نمی‌تواند به روز شود و بیم آن می‌رود که در اثر استهلاک از کار بیفتد.
چاه‌های نفت که منبع اصلی ارتزاق ایران از زمان دارسی بوده در حال ته کشیدن است و تزریق گاز و احیا‌ی باقیمانده نفت آن به کندی انجام می‌شود و دوستان دلسوز به‌جای تشویق وزارت نفت که تلاش در احیای تولید و صادرات نفت دارد برایش کارشکنی و تولید اتهام می‌کنند.
کشاورزی همچنان شرایط بدوی خود را می‌گذراند. آب ناچیز را به‌صورت غرقابی به زمین‌ها می‌دهند، آبی که از عمق زمین به زور پمپ‌های برقی می‌کشند تا با کمک کودهای فراوان محصولی به دست دهد تا سرانجام این کشاورزی متوقف گردد.
صنعت نیز حال خوشی ندارد. واردات رسمی به هر قیمت‌ یا قاچاق به هر طریق، صنعتی را که با دنیا ارتباط ندارد به تکنولوژی روز مجهز نیست و هزینه‌های بالاسری بانکی دارد به قیمت تمام شده بالا و کالای ‌بی‌کیفیت مجبور کرده‌ و در همین حال بسیاری از واحدهای موجود به‌دلایل مختلف متوقف است.
صنعت ایرانگردی و جهانگردی که می‌تواند زاینده اشتغال در کشور و بهترین مرجع اشتغال باشد به‌رغم همه تلاش‌ها و کوشش‌ها موفق نیست و افق آن نیز چشم‌نواز نمی‌تواند باشد، در حالی که مساله اشتغال بزرگترین مشکل اجتماعی ایران است که نه کشاورزی ‌می‌تواند اشتغال ایجاد کند و نه صنعتی که مجبور است از اتوماسیون استفاده نماید.
د- وضعیت بانکی و مالی و پولی‌: یقینا یکی از پاشنه‌های‌آشیل کشورمان انبوه نقدینگی رو به تزاید است که سود بانکی متعلقه به سپرده‌های بانکی و ضعف تولید بهمن نقدینگی را به‌صورت دائم‌التزایدی افزایش می‌دهد و سیستم بانکی به‌‌هیچ‌وجه نمی‌تواند راه‌حلی برای این موضوع پیدا نماید.
هـ- شرایط اجتماعی‌: در حالی که بیکاری و ‌به‌خصوص بیکاری قشر تحصیلکرده برخی آنان را به کارهای ساده وادار می‌کند و نیز قشر بسیار محروم جامعه که نان را از زباله‌دان می‌جوید، نگاه آنان به قشر بسیار مرفه دوستانه نمی‌تواند باشد و این بیکاری عاملی برای عدم‌ازدواج و تشکیل خانواده ایشان و مشوقی برای فرورفتن در فساد فردی و اجتماعی است. پیش‌بینی می‌شود در طول 10 سال آینده حدود 10 میلیون نفر از روستاها و بخش‌های کوچک به حاشیه شهرهای بزرگ کوچ کرده و بحران‌های اجتماعی و اقتصادی
بیافرینند.
2- حال می‌خواهیم بدانیم کدام سیاست‌ها حال «ایران» را چنین کرده است.
الف- ‌بی‌‌‌هیچ ‌تردیدی دشمنی روبه تزاید دشمنان انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی همواره در جهت تحریم، محدود کردن، مخدوش کردن، خرج‌تراشی و تحمیل هزینه بر ایران بوده است. هزینه‌های تحمیلی ناشی از حمله بعث عراق، هزینه‌های تحمیلی ناشی از تحریم مانند گران خریدن کالا از مبادی دست دوم و سوم، هزینه بیمه کالا، هزینه ایجاد شده برای به‌وجود آمدن واسطه‌ها، هزینه جابجا‌یی کالا در بنادر باعث لطمه فراوان به جمهوری اسلامی ایران گردیده است. هر‌چند دشمن به‌فکر تحریم و تضعیف کشور بوده است اما به‌جای آنکه سیاست‌های مقابله‌ای اقتصادی با این امر صورت گیرد سیاست‌های همسو و گاه کامل‌کننده دشمنی ایشان در کشور به جریان افتاده است.
ب- سیاست رنگ و روغن زدن به جامعه از طریق هزینه کردن درآمد نفت(که به زحمت فروش می‌رفت) برای خرید کالا از همان کشورها‌یی که جمهوری اسلامی ایران را تحریم کرده بودند. این کالاها به‌هیچ‌وجه محدود به نیازهای ضروری مردم نبوده بلکه انواع و اقسام کالای لوکس برای اقشار مرفه وارد ‌شده و همین ارز گرانبها برای مسافرت‌های خارجی و تفریحی به کشورهای مختلف هزینه شده است.
ج- برخلاف گفته شهید رجا‌یی که «نگوئید انقلاب برای ما چه کرده است بلکه بگوئید ما برای انقلاب چه کرده‌ایم» چنان رفتار شده که دولت باید برای همه کس هر آنچه را که می‌خواهند فراهم آورد.طبعا قشر فداکار و ایثارگر که حتی جان خود را فدا کرده‌اند برای انقلاب و تداوم آن توقعی ندارند اما سیستم راضی کردن همه، بیشتر نصیب مرفهان ‌بی‌درد و متوقعان ‌بی‌تعهد می‌گردد و در عین حال خواسته‌ایم عدالت، توسعه، رونق، و برخورداری را برای همگان به اجرا در‌آوریم: از نظر عقلی برای کشوری که تولید آن ناکافی بوده و تحریم اقتصادی است عملی نشدن آن بدیهی است. به‌قولی فقط احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور پوپولیست نبود بلکه نوعا همه روسای‌جمهور به‌نوعی سیاست‌های پوپولیستی را اجرا کرده‌اند.
د- سیاست عدم‌نظارت بر مردم و عملکرد آنان موجب تجری خلاف‌کاران شده است که البته برخی از خلاف‌کاران برای امرار معاش چنین می‌کنند و حرجی بر آنان نیست مانند کولبران مرزی که با زحمت فراوان کولبری می‌کنند و دریافت ناچیزی دارند.
اما تخلف فقط مربوط به قشر نیازمند نیست بلکه عدم‌برخورد با جنگل‌ستیزان سازماندهی شده، قاچاقچیان معلوم‌الحال که حسب آمار رسمی سالانه 20 میلیارد دلار کالای قاچاق وارد کشور می‌کنند، حفر‌کنندگان چاه‌های غیر‌مجاز آب و کف‌شکنی‌های پی در پی آنان، عدم‌رعایت حق‌آبه‌های دریاچه‌ها و تالاب‌ها، زمین‌خواران که اراضی کشاورزی را به تجاری تبدیل می‌کنند و بسیاری از موارد دیگر نشان دهنده عدم‌مقابله با تخلف‌کنندگان و دادن آزادی ‌بی‌حد و حصر به متخلفین
است.
متاسفانه، تنها برخی برخوردها با مساله ‌بی‌حجابی و تن‌فروشان به معنی عدم آزادی در کشور تعبیر شده که از حق نباید گذشت که سازمان امر به معروف و نهی از منکر نقشی در این مورد نداشته و برخی دیگر- صرفنظر از درستی یا نادرستی آن- بعضا اقدام کرده‌اند.
هـ- عدم هم‌صدا‌یی در طبقات مختلف حاکمیت- هر‌چند از پیامبر اسلامی نقل می‌کنند که «اختلاف امتی رحمه» یا «اختلاف علماء امتی رحمه» اما این در مقام نظریه و حداکثر جدال‌احسن است و در مسائل اجرائی و عملیاتی باید که همصدا‌یی و یکصدا‌یی وجود داشته باشد تا کار بتواند صورت گیرد. به‌طور مثال در جریان مذاکرات منجر به تفاهمنامه «برجام» که در حقیقت تصمیم‌گیری کل نظام بود و تشخیص خوب‌تر از خوب و بد از بدتر بود- امری که مولا علی آن را از صفات مومنان دانسته‌اند- در مقام تداوم و اجرا با چند‌صدا‌یی همراه ‌شد و بهانه‌گیری‌های آمریکا موجب شد ‌منتقدان سیاسی بگویند چرا با آمریکای بدعهد به تفاهم آمدید و خدمات ارزشمند ریاست‌جمهوری
و وزیر‌خارجه را نفی و از آن کاریکاتور و بالاتر از آن خیانت ساختند. مگر نمی‌دانند اولا معاهده با آمریکا نبوده و با 1+5 بوده و ‌ترامپ می‌گوید بدترین معاهده برای آمریکا بوده است.
ثانیا احتمال بدعهدی موجب عدم‌امضای معاهده نیست. مگر پیامبر (ص) با علم الهی پیش‌بینی نمی‌کردند که یهودیان بنی‌قریظه پیمان‌شکنی می‌کنند. مگر امام‌حسن(ع) با علم انسانی و علم امامت نمی‌دانستند که معاویه خائن و عهد‌شکن و دشمن اسلام است پس چرا قرارداد امضا کردند؟
متاسفانه مساله رای‌گیری و دموکراسی در کشور ما به یک مشکل اساسی تبدیل شده است، یعنی همه می‌خواهند وجیه‌المله شوند و در انتخابات رای بیشتری بیاورند و بنابراین از دست زدن به کار اساسی در زمینه‌های مختلف خودداری می‌کنند‌.
موضوع محبوبیت بین مردم را در نظر دارند و از دست زدن به اقدامات اساسی که حال «ایران» را خوب می‌کند و ممکن‌ است به زیان برخی افراد باشد خودداری می‌کنند.
در اینجا مثالی از موضوع دوست داشتن مردم و دوست‌داشتن و حفظ ایران می‌آورم چرا که همواره وقتی ایران را دوست داشته باشیم مردم را هم دوست خواهیم داشت حتی اگر برخی زیان‌ها به مردم وارد شود و آن موضوع دفاع مقدس است.
وقتی بعث عراق به جمهوری اسلامی حمله کرد، برای مسئولان دو راه باقی بود؛ یکی آنکه بگویند ما مردم را دوست داریم بنابراین به آنها توصیه می‌کنیم در محلی مخفی شوند تا آسیب جانی نبینند. راه دیگر آن بود که عمل شد یعنی مردم بسیج شوند تا به مقابله بپردازند که طبعا در این دفاع مقدس بسیاری از مردم و رزمندگان شهید و جانباز و آزاده شدند.
این مثال تفکیک میان مصلحت کشور همراه با فداکاری مردم را از یکسو و دلسوزی ابلهانه برای مردم و از دست دادن سرزمین و ‌در‌‌نتیجه نابودی مردم را نشان می‌دهد.
شرایط فعلی به شرحی که گذشت به‌طریقی است که سیاست‌های بالندگی و حفظ کشور را باید با‌دقت و قدرت به‌مورد اجرا گذاشت و در اجرای این امر نیاز به فداکاری و گذشت مردم است و لزوما همه باید شریک شوند و نه فقط ایثارگران و آسیب‌پذیرانی که در هر شرایطی آسیب می‌بینند.

3- حال می‌خواهیم بدانیم چه سیاست‌های کلانی را باید در کشور به مورد اجرا بگذاریم.
به‌طور کلی سیاست کل کشور باید حفظ و رشد «ایران» و «جمهوری اسلامی ایران» باشد و همه‌و‌همه در این رابطه تلاش، فعالیت و گذشت کنند و سیاست‌های قابل‌اجرا با هم‌صدایی کامل به‌مورد اجرا گذاشته شود و تنها در این‌صورت است که منافع مردم حفظ
می‌شود.
الف-‌ تردیدی نیست که حفظ «ایران» در درجه نخست به جنبه دفاعی در مقابل تهاجمات احتمالی دشمنان باز‌می‌گردد، یعنی باید ایران در حقیقت حصن حصینی باشد که دشمن هرگز خیال تجاوز نداشته باشد و مرزها و حدودوثغور ایران حفظ گردد.
ب- در همین راستا یعنی در راستای حفظ «ایران» باید «ایران» از داخل نیز حفاظت ‌شود. ایرانیان تهدید خارجی را به‌مثابه چاقو‌یی که به بدن وارد شود دفع و بدن را پانسمان کردند اما دردهای داخلی هم اکنون وجود دارد.
آب‌ها، زمین‌ها، جنگل‌ها، تالاب‌ها و دریاچه‌ها، همه و همه در خطر نابودی است و می‌رود تا کشاورزی نیز به نابودی کشانده شود. کشوری که سرزمین آن سترون شود و مواهب طبیعی خداداد آن از بین برود، دیگر جای زندگی نمی‌تواند باشد.
به‌گمان نویسنده، برنامه ششم توسعه که مجموعه‌ای از آرزوهای دست‌نیافتنی است به‌‌هچ‌وجه مناسب حال ایران نیست. برنامه ششم (یعنی آن بخش از اقدامات اجرا‌یی و تشویقی دولت) باید اختصاص به نجات سرزمین ایران داده شود.
ج- تمامی ‌سرمایه‌گذاری‌های غیر از سرمایه‌گذاری‌های نجات اقلیم و سرزمین ایران - مشروط بر عدم‌زیان به سرزمین و محیط‌زیست- توسط بخش خصوصی باید انجام شود و در این راستا طرح‌های نیمه‌تمام باید در اولویت واگذاری به بخش خصوصی
قرار گیرد.
د- برای مصارف آب، برق، گاز، بنزین و سایر مصارف چنانچه در حداقل صورت گیرد تعرفه بسیار ارزان قرار داده شود و برای مصارف بالاتر (غیر‌صنعتی) شیب تصاعدی قیمت بسیار بیشتر شود.
هـ- با قطع کامل یارانه‌ها، بودجه آن اختصاص به معلولین، خانواده‌های ‌بی‌سرپرست، بیماران مزمن و خطرناک و مشابه از طریق کمیته امداد‌امام و سازمان بهزیستی داده شود.
و- سیستم مالیاتی جامع به‌کارگیری شود به‌جای فشار روی شرکت‌های تولیدی از درآمد همه ‌از جمله سود سپرده‌ها در بانک‌ها مالیات اخذ شود.
ز- با کنترل قیمت کالاهای اصلی مورد‌نیاز دستمزدها و حقوق‌ها در یک دوره مشخص با نجات سرزمین ایران ثابت بماند.
ح- با یک حرکت جهادی- علمی ‌وزارت جهاد کشاورزی نسبت به اصلاح کشاورزی برای حداقل مصرف آب و حداکثر تولید بدون زیر کشت بردن زمین جدید اهتمام نماید.
ط- نظام بانکی در جهت حفظ سرمایه مردم و نه ازدیاد آن و اختصاص سپرده‌ها برای برنامه‌های تولیدی و خدماتی مفید اقدام نماید و سود سپرده‌ها دارای سیستم تصاعدی منفی شود. یعنی به سپرده‌های کلان سود کمتری تعلق گیرد.
ی- به‌طور بسیار جدی موضوع گردشگری در ایران و جذب گردشگر خارجی در دستورکار قرار گیرد.
ک- با تسهیل شرایط کسب و کار، هر نوع کارآفرینی مشروط به کمک به بقای سرزمینی و عدم‌تخریب محیط‌زیست مورد تشویق قرار گیرد.
این نویسنده اعتقاد راسخ دارد چنانچه اصل حفظ و بقای «ایران» و جمهوری اسلامی مد‌نظر باشد و با این معیار اقدامات سنجیده شود، طبعا تصمیمات صحیح اتخاذ خواهد شد.
فراموش نکنیم ‌همه چیز را با هم خواستن اگر‌چه می‌تواند در نطق‌های آتشین و کلمات راضی‌کننده که برای مردم انجام می‌شود منعکس شود، اما به‌هیچ وجه محقق نخواهد شد همچنانکه به عدالت و توسعه، با این همه برخورداری و رونق نرسیده‌ایم.
در تحویل نوروز 96 باهم بخوانیم
حول حالنا الی احسن‌الحال
حول حال مملکتنا الی احسن‌الحال