شهردار از داخل شورا نیست

بعد از شورای شهر اول که تقریبا در آنجا اصلاح‌طلبان تمام کرسی‌های شورای شهر را در اختیار داشتند، یک خاطره خوبی از مدیریت شهری با مدیریت اصلاح‌طلبی در ذهن مردم نماند. چراکه اصلا عمر چهار ساله این شورا به پایان نرسید و در همان دولت اصلاحات به کار خودش پایان داد، حتی مدتی هم مدیریت شهری زیر نظر وزارت کشور انجام شد. این دوره باتوجه به اینکه اصلاح‌طلبان دوباره تمام کرسی‌های شورای شهر را به‌دست گرفته‌اند، آیا به آن چالش شورای اول برخورد می‌کنند یا خیر؟
من چنین پیش‌بینی ندارم که بخواهد آن اتفاق دوباره تکرار شود. اولا شورای اول، تجربه اول بود و در فضای کاملا سیاسی-‌اجتماعی دوم خرداد شکل گرفت. به این نکته هم توجه کنیم که بسیاری از مسئولان کشور در حوزه‌ها، عرصه‌ها و رده‌های مختلف اصلا با شکل‌گیری و تحقق این اصل فراموش‌شده قانون اساسی کاملا مخالف بودند ولی وزارت کشور دولت اصلاحات و شخص معاون سیاسی وقت، یک تنه انتخابات شوراها را در سطح کشور برگزار کرد و در پایتخت هم مثل مجلس ششم، اصلاح‌طلبان یکدست پیروز انتخابات شوراها شدند اما چون فضا کاملا فضایی سیاسی- اجتماعی خاص بود، طبیعتا چهره‌های سیاسی روی کار آمدند و درون‌شورا قرار گرفتند که رویکرد اصلاح‌طلبی داشتند اما بالاخره خروج یکی، دو نفر از چهره‌های سرشناس که می‌توانستند نقش نخ تسبیح را بازی کنند، عملا یک مقدار فضای شورای شهر را بهم ریخت و همان اتفاقات افتاد. البته همان‌طور که گفتم تجربه اول هم بود و شاید اصلاح‌طلبان و اعضای شورای شهر با خیلی از مسائل مدیریتی شهری آشنایی نداشتند. به این نکته توجه کنیم که ترکیب شورای شهر اول، ترکیب کاملا سیاسی تحت تاثیر فضای عمومی جامعه شکل گرفته بود و ترکیبی نبود که خیلی مثل ترکیب فعلی براساس تقسیم حوزه‌های تخصصی شکل بگیرد. از طرف دیگر امروز چهار دوره پشت سر گذاشته شده و تجربه کارکرد و اهمیت شورای شهر مخصوصا در کلانشهرها و پایتخت هم برای مردم و هم برای کسانی که عضو شورا هستند، مشخص شده است. نکته سوم هم اینکه این شورا به یک واقعیت پی برده و آن هم شهری را تحویل گرفته که مدیریت شهری طی 12 سال با گریز از قانون وضعیت را به حالت بحرانی رسانده بنابراین چنین فضای اجرایی برای مدیریت شهری و شورای شهر جدید آماده و فراهم است که اعضای دوره پنجم به نظرم هیچ فرصتی برای دغدغه‌های سیاسی از جنس دغدغه‌های شورای اول به‌طور طبیعی پیدا نخواهند کرد. معتقدم اگر شورای شهر بتواند یک شهردار کاملا مدیر، قوی و علمی ‌را انتخاب و یک تیم مدیریتی را با توافق شهردار در کل حوزه شهرداری تهران حاکم کند، خواهد توانست کارنامه موفقی را برای خودش به ارمغان بیاورد. به این نکته توجه کنیم که شهردار تهران و شخصی که این مسئولیت را قبول می‌کند،‌ بسیار مهم است که باید به‌رغم اینکه با مسائل سیاسی آشنایی دارد اما کاملا در 4 سال آینده به وضعیت مدیریت علمی ‌و تخصصی شهری بپردازد و فارغ از هرگونه دغدغه‌های سیاسی،‌ شهر را از این وضعیت بحرانی خارج کند.
در شورای شهر اول چند شهردار عوض شد و الان همین بحث انتخاب شهردار و اینکه از داخل اعضای شورا یا خارج از اعضای شورا باشد، محل بحث و اختلاف سلیقه است. به نظر شما رویکرد انتخاب شهردار آینه تهران در نهایت به کدام سمت می‌رود؟
اعضای شورای فعلی شهر، هیچ کدام شهردار تهران نخواهند شد، برای اینکه میثاق‌نامه امضا کرده‌اند همچنان که در دوره‌های قبل هم با اینکه اکثریت را نداشتند، این میثاق‌نامه را امضا کرده بودند که هیچ کدام از اعضای اصلی شورای شهر از شورا بیرون نروند و تنها آقای سلطانی‌فر که عضو‌علی‌البدل بود از جمع اعضای شورای شهر خارج شد. طبیعتا بدون‌ تردید هیچ کس از اعضای شورای شهر، مدیریت شهری و شهرداری تهران را برعهده نخواهد گرفت. نکته مهم این است که خود اعضای شورای شهر بتوانند به این جمع‌بندی برسند در مورد اینکه چه کسی این مسئولیت را برعهده گیرد و شهرداری تهران را اداره کند. هم‌اکنون بدهی‌های سرسام‌آوری برای مدیریت شهر تهران بر جای مانده، طبیعتا ممکن است شورای شهر را با این چالش روبه رو کند که سراغ خیلی از افراد کارآمد برود اما آنها حاضر نشوند در این شرایط، مدیریت شهری را بپذیرند اما در هر صورت باید این کار را انجام دهند و یک مدیر کاملا علمی‌ انتخاب کنند و نکته مهم اینکه این دوره، دولت باید حتما توجه ویژه‌ای به شهرداری تهران داشته باشد و شهرداری و مدیریت شهری تهران بتواند یک کارنامه قابل نمره‌گذاری و قابل‌قبول برای انتخابات چهار سال آینده برجا گذارد و نتیجه‌اش را خود اصلاح‌طلبان و هواداران دولت ببینند.
اما گفته می‌شود که آقای هاشمی آن میثاق‌نامه را امضا‌ نکرده است.
حالا چه امضا کرده و چه نکرده باشد،‌ اعضای شورای شهر به هیچ وجه کسی را از داخل شورای شهر برای شهرداری انتخاب نخواهند کرد. در این موضوع به جمع‌بندی رسیده‌اند و نهایی شده است.
یک نکته که شما به آن اشاره کردید این است که اعضای شورای شهر پنجم انتظار دارند که دولت کمک‌ کند، برای اینکه ظرف چهار سال یک کارنامه موفقی از خودشان به نمایش بگذارند. در اینجا این تحلیل مطرح می‌شود که به همین خاطر است که اصلاح‌طلبان ‌اصرار دارند حتما وزیر کشور یک اصلاح‌طلب باشد. آیا با همین رویکرد این هدف را دنبال می‌کنند؟
بحث بر سر این نیست که حتما وزیر کشور، اصلاح‌طلب باشد تا شورای شهر کارنامه روشنی داشته باشد. بحث بر سر این است که وزیر کشور با تجربه‌ای هم که در دو انتخابات اخیر نشان داد و باتوجه به مطالعات سیاسی- اجتماعی خیلی جدی که مردم از سال 92 به صورت انباشته شده دارند، حتما یکی از نخستین تغییراتی است که آقای روحانی باید در کابینه خودش ایجاد کند. این فارغ از بحث مدیریت شهر تهران و این مسائل است. برای اینکه ‌بی‌توجهی به حوزه وزارت کشور و متعاقب آن استانداران،‌ فرمانداران و بخشداران که تعداد قابل‌توجهی‌شان هنوز از مدیران دولت آقای احمدی‌نژاد هستند و با آقای روحانی همسو نیستند، یکی از اولویت‌های آقای روحانی است و ارتباطی با مدیریت شهر تهران ندارد اما اینکه دولت باید همکاری کند، نه تنها از ناحیه وزارت کشور بلکه از تمام حوزه‌های ذیربط دولت این انتظار وجود دارد، چون بالاخره هر بخش یا گوشه‌ای از شهر تهران به‌عنوان یک پایتخت و کلانشهر می‌تواند نمادی از کارکرد یک وزارتخانه یا بخشی از آن باشد. شما با محیط‌زیست، بهداشت، درمان و آموزش و پرورش، آب و فاضلاب و غیره کار دارید بنابراین ضمن اینکه هزینه‌های بسیار سنگین انباشته‌ای هم هست که به‌عنوان مطالبات بخش خصوصی یا عمومی از شهرداری وجود دارد و از نظر بودجه هم حتما باید دولت همراهی کند، بنابراین بحث وزارت کشور ارتباطی با بحث وضعیت شهرداری یا شورای شهر ندارد. وزارت کشور به‌عنوان متولی توسعه سیاست داخلی و مهمتر از آن، نماینده مدیریت استانی و شهری در کابینه، حتما باید باتوجه به این عملکرد چهارساله‌اش هم از نظر اصلاح‌طلبان و هم از نظر جامعه رای آقای روحانی تغییر پیدا کند. مبنا هم باید کارآمدی باشد و اصلاح‌طلبان هیچ وقت اصراری بر سهم‌خواهی نداشته و ندارند. توصیه‌ای که اصلاح‌طلبان همیشه به آقای روحانی داشته‌اند و رهبری جبهه اصلاحات هم رسما آن را اعلام کرده، اینکه آقای روحانی در دوره دوم، کابینه کاملا منسجم و کارآمدی داشته باشد که بتواند کاری را در حوزه‌های مختلف انجام دهد.
اینکه می‌گویند شهردار از داخل کابینه دولت یازدهم کسانی همچون معاون اول یا شاید یکی از وزرا مثل آقای آخوندی یا حجتی چقدر می‌تواند محتمل باشد؟
اینها گمانه‌زنی است و برخی از این افراد توانمندی لازم برای اداره حوزه شهر تهران را دارند. چون بالاخره شهر تهران آن قدر حوزه کاری وسیع و گسترده‌ای دارد که الان مدیری در سطح وزیر برخی از وزارتخانه‌ها را می‌طلبد. آقای قالیباف هم از نظر اجرایی مدیر قوی‌ بود اما ‌چندان‌ به شورای شهر ‌توجهی نمی‌کرد. بنابراین کار خودش را پیش می‌برد. اینکه شهردار تهران باید کسی در قد و قواره یک وزیر قدرتمند باشد،‌تردیدی نیست اما به هر صورت انتخاب‌کننده نهایی همین نفرات هستند که به شورای شهر راه‌یافتند و نهایتا تصمیم خواهند گرفت چه کسی شهردار تهران بشود. فکر می‌کنم حتما این انتخاب را با هماهنگی دولت انجام خواهند داد که بعد بتوانند از پشتوانه کمک دولت هم در عرصه‌های مختلف برخوردار باشند.
حزب اعتدال و توسعه زیاد موافق نوع بسته شدن لیست امید برای پنجمین دوره انتخابات شورای شهر نبود و باتوجه به اینکه دولت را برآمده از خودش می‌داند، فکر می‌کنید چقدر به شورای شهر فعلی کمک کند؟
حزب اعتدال و توسعه از اول اعلام کرد که ما کاری به انتخابات شورای‌شهر نداریم و تمام دغدغه‌شان هم انتخابات ریاست‌جمهوری بود که البته بسیار درست هدفگذاری کرد. این انتخابات، انتخابات بسیار مهمی ‌بود و انتخاب مجدد آقای روحانی و رای بسیار بالاتر او، بسیار بسیار اهمیت داشت بنابراین بخش اعظمی ‌از نیروهای اصلاح‌طلب و توان اصلاح‌طلبان، حزب اعتدال و توسعه و هواداران دولت را انتخابات ریاست‌جمهوری به خودش مشغول کرد و انتخاب اعضای شورای شهر عملا به اعضای شورای عالی سیاستگذار واگذار شد که البته در برخی از مناطق کشور هماهنگی‌هایی هم بین آنها و حزب اعتدال و توسعه برقرار بود اما مثلا در تهران که بنده در جریان بودم، حزب اعتدال و توسعه اصلا هیچ ورودی به انتخابات شورای شهر نداشت و مساله‌اش فقط انتخابات ریاست‌جمهوری بود بنابراین هیچ نوع ادعا یا گلایه‌ای از جانب حزب اعتدال و توسعه برای لیست شورای شهر تهران پذیرفته نیست.
اگر خودتان بخواهید احتمال دهید یا درصد تعیین کنید، چقدر این احتمال و درصد وجود دارد که از داخل دولت یکی از همکاران آقای روحانی به سمت شهرداری تهران بیاید. مثلا آقای جهانگیری یا یکی از وزرا؟
به نظرم آقای جهانگیری خیلی بعید است. معتقدم جایگاه آقای جهانگیری، همان‌جایگاه معاونت اول خواهد بود و باتوجه به درخششی که در انتخابات ریاست‌جمهوری داشت و عملا هم در این چهار سال، اداره‌کننده جدی دولت بود، بنابراین فکر نمی‌کنم آقایان روحانی ایشان را از دست بدهد اما حتما کسی در قد‌و‌قواره آقای جهانگیری را باید برای مدیریت شهر تهران انتخاب کرد و امثال آقای حجتی و آخوندی که در رسانه‌ها اسم آنها برده شده،‌ گزینه‌های بسیار مهمی ‌هستند که می‌توانند مدیریت شهر تهران را در صورت پذیرفتن، اداره و مسائلش را تا حدودی حل کنند. اما نکته مهم این است که هرکسی شهردار تهران شود، چون فرصت بسیار محدودی دارد باید دو، سه کار اصلی و جدی را در دستورکار خودش بگذارد و برای آن برنامه‌ریزی کند. به عبارت دیگر اگر بخواهد سفره خیلی گسترده‌ای را باز کند،‌ چهار سالش تمام می‌شود و عملا کارنامه خیلی قابل دفاعی نخواهد داشت.
این اولویت‌ها کدام است؟
بحث ‌ترافیک، آلودگی هوای تهران، حمل و نقل عمومی، توسعه مترو از نکات مشخص و معدودی است که جزو اولویت‌های مردم هم محسوب می‌شود که شهرداری تهران ظرف ‌چهارسال آینده به خوبی می‌تواند به آن برسد و بپردازد که البته اینها مسائلی ناشی از روی زمین ماندن مصوبات شورای عالی شهرسازی و قوانین بالادستی است و امروز مشکلاتی را برای شهردار بعدی به ارمغان گذاشته و قطعا شهردار بعدی، دوره سختی را برای مدیریت کردن خواهد داشت.
احتمال دارد شهردار برآمده از شورای شهر پنجم یک چهره غیرشناخته شده اما آکادمیک باشد، مثل برخی معاونین وزرا که از آنها نام برده می‌شود.
نکته مهم این است که اصلا شورای شهر که تصمیم‌گیر‌ نهایی برای انتخاب شهردار است، باید به این نکته توجه کند که امروز مشکلات مدیریت شهری و شهرداری تهران فقط با مدیریت علمی ‌حل می‌شود. دوره تعابیری مثل مدیریت جهادی گذشته و همین شعارها امروز شهر تهران را در آستانه انفجار قرار داده است بنابراین شهردار آینده چه از میان معاونین وزرا، چه از میان استانداران سابق و چه از میان وزرای سابق باشد، کسی که فقط رویکرد علمی ‌داشته باشد و بتواند مدیریت شهری را بفهمد و از نظر خصوصیات اخلاقی و شخصی هم فردی باشد که بتواند شورای شهر را به‌عنوان مرجع بالادستی خود بپذیرد مصداقش در بین این افراد، زیاد می‌تواند یافت شود. فقط امیدوارم که شورای شهر انتخاب خیلی روشنی بکند چون شهرداری تهران یک کانون تمام بخشی است، انتخاب مدیریت شهری و شهردار تهران یک شاخصه دیگر هم باید داشته باشد و آن اینکه با تمام بخش‌های حاکمیتی و حکومتی کشور بتواند به راحتی ارتباط برقرار کند. برقراری ارتباط او با نهادهای دولت، قوای دیگر و حتی با نیروهای مسلح لازم و ضروری است بنابراین کار شورای شهر از این جهت سخت است که باید کسی را انتخاب کند که همه ارگان‌ها و نهادهای خارج از حوزه قوه‌مجریه براحتی با او ارتباط برقرار کنند و او هم به‌راحتی بتواند با اینها تفاهم،‌ تعامل و همکاری داشته باشد.
اینکه الان تاکید می‌شود اعضای راه‌یافته به شورای شهر پنجم در داخل شورا بمانند و از میان آنها شهردار انتخاب نشود به خاطر این است که آقای چمران یا یکی دیگر از اصولگرایان وارد شورا نشوند؟
نه،‌ از اول این تعهد گرفته شده بود، دوره قبل هم همین اجرا شد. اصلا بحث این نیست که نفر بعدی کسی مثل آقای چمران وارد شود. در دوره قبل هم روال بر این بوده که به هیچ وجه از اعضای اصلی شورای شهر، شهردار انتخاب نشود و شورا را ترک نکنند.
در مورد آقای مهرعلیزاده مساله‌ای مطرح است و می‌گویند ایشان وقتی در داخل لیست قرار نگرفت، تمکین کرد و انصراف داد. احتمال اینکه ایشان شهردار شود هم وجود دارد. این گزینه را چقدر جدی می‌دانید؟
اینکه آقای مهرعلیزاده کار اخلاقی و بسیار خوبی انجام داد و بلافاصله وقتی درون لیست قرار نگرفت، مثل بسیاری از کسان دیگر از جمله جوانان به کمپین حمایت از لیست امید پیوست، بسیار عمل قابل تقدیر و ستایشی است. ایشان هم جزو کسانی است که بر سر زبان‌ها هست و به قول خودش برنامه برای مدیریت شهری هم ارائه داده اما مرجعی که باید تصمیم بگیرد همان 21 نفری هستند که باید یک نفر را به‌عنوان شهردار تهران انتخاب کنند اما شهر تهران، شهری است که بعد از انتخاب شهردار باید در سطوح روسای سازمان‌ها و معاونین شهردار هم تغییراتی داشته باشد بنابراین شهردار آینده باید آدم‌هایی در قد‌و‌قواره خودش انتخاب کند که بتوانند به‌عنوان یک تیم 12 نفره کار را خوب پیش ببرند. بنابراین تمام کسانی که بر سر زبان‌ها مطرح هستند، به نظرم در حوزه مدیریت شهری برایشان‌جای کار هست.
نکته دیگر هم اینکه می‌گویند خارج از جلسه شورا برای انتخاب شهردار، تصمیم‌گیری خواهد شد. مثلا شورای عالی سیاستگذاری یا شخص آقای خاتمی. به نظر شما این صحبت چقدر مطرح است؟
ببینید! مرجع قانونی برای انتخاب شهردار شورای 21 نفره شهر تهران است. اینکه این شورا با شورای عالی سیاستگذاری، آقای خاتمی و حتی با رئیس‌جمهور هماهنگی و مشورت خواهد داشت،‌ شکی نیست. اما مرجعی که شهردار را به افکار عمومی و وزارت کشور معرفی خواهد کرد،‌ شورای 21 نفره شهر است.
‌نکته‌ای که در مورد لیست امیدی که به مجلس راه یافت، وجود داشت این بود که وقتی می‌پرسیدیم چقدر با بدنه تشکیلاتی جریان اصلاحات ارتباط دارید، می‌گفتند که ارتباطی نداریم و خودمان در داخل مجلس تصمیم‌گیری می‌کنیم. این ارتباط بین شورای شهر و بدنه تشکیلاتی پشت سر شورای شهر، چقدر خواهد بود؟ یعنی شورا و بدنه تشکیلاتی اصلاحات چقدر با هم ارتباط و هماهنگی خواهند داشت؟
برخی از اعضای شورای شهر پنجم عضو احزاب اصلاح‌طلب هستند بنابراین طبیعتا ارتباط بهتری ‌خواهند داشت اما حتما سیاست‌های کلان و کل کار در جمع شورا بسته خواهد شد. به‌طور طبیعی ممکن است خود شورا به این جمع‌بندی برسد که یک اتاق فکر دائمی ‌داشته باشد که این کار، اتفاق خوبی است که اگر به جمع‌بندی برسند چنین اتاقی را تشکیل دهند و بتوانند یک شورای دوم داشته باشند که در خیلی از عرصه‌ها کمکشان باشد.
آقای عارف خیلی مورد انتقاد قرار گرفت موقعی که لیست امید شورای شهر تهران اعلام شد. الان ارتباط او به‌عنوان رئیس شورای عالی سیاستگذاری با کسانی که به شورای شهر راه‌یافتند، چگونه تعریف می‌شود. آیا از همدیگر دلخور هستند؟
اعضای شورا با شورای عالی سیاستگذاری ارتباط خوبی دارند اما به هر صورت در مورد نوع بسته شدن لیست شورا، مسائلی مطرح شد که یک روزی بالاخره باید شورای عالی سیاستگذاری بتواند افکار عمومی را در مورد نحوه شکل‌گیری این لیست با توضیح خود قانع کند.
فکر می‌کنید آقای عارف به‌عنوان رئیس شورای عالی سیاستگذاری چه نقشی خواهد داشت؟ البته انتقادی که در مدت کوتاهی مطرح شد نحوه بسته شدن لیست شورای شهر و هم نوع عملکردی بود که فراکسیون امید در مجلس برای انتخابات هیات‌رئیسه سال دوم داشت. آیا آقای عارف در این دو حوزه موفق عمل کرد؟
آقای عارف هم در حوزه شورای عالی سیاستگذاری و هم در حوزه فراکسیون امید در مجموع عملکرد موفقی داشت ولی به هر صورت همانطور که اشاره کردید، برخی از دوستانی که وارد مجلس شدند طبیعتا از فراکسیون امید کناره‌گیری کردند و به فراکسیون‌های دیگر پیوستند. به صورت طبیعی این موضوع در مورد نمایندگان مجلس رخ داده ولی در مجموع عملکرد آقای عارف، قابل قبول است اما ایشان باید ابهامات را به هیات‌رئیسه شورای سیاستگذاری توضیح دهند و افکار عمومی را قانع کنند.
به‌عنوان آخرین سوال فکر می‌کنید در این چهارسال شورای شهر و شهرداری که قاعدتا برآمده از نظر و اراده اصلاح‌طلبان است، چه عملکردی از خودشان به جای بگذارند؟ آیا عملکردی خواهد بود که شورای شهر بعدی را هم بتوانند مدیریت کنند یا از الان قابل پیش‌بینی نیست که چه نتیجه‌ای رقم خواهد خورد؟
طبیعتا پیشگویی، کار کنشگر سیاسی نیست. امیدواریم که شورای شهر فعلی با تجربه‌ای که از شورای شهر اول و شوراهای شهر بعدی دارد، بتواند امروز باتوجه به نیروهای کارآمدی که در این حوزه بوده‌اند، دست به انتخاب بزند. بالاخره نیروهایی که یکی، دو دوره در شورای شهر یا دورانی شهردار تهران، بعضا استاندار یا معاون وزیر بوده‌اند، در مجموع امروز نیروهای باتجربه‌ای که در این شورا حضور دارند و می‌توانند به خوبی مدیریت کنند اما نکته اول، گام انتخاب شهردار است که شهرداری که انتخاب خواهد شد- چون شهر تهران بیشتر به شهردار شناخته می‌شود تا شورای شهر- خیلی خواهد توانست هم در قدرت کارکرد اعضای شورای شهر فعلی و هم در ترکیب شورای شهر آینده تاثیرگذار باشد بنابراین باید منتظر ماند که ببینیم چه کسی انتخاب خواهد شد.