گفتوگوی مثلث با منصوریآرانی؛
توافق وین تفاوت زیادی با بیانیه لوزان دارد
توافق هسته‌ای موضوع راهبردی و استراتژیک برای نظام جمهوری اسلامی ایران است، بنابراین تمام گروه‌های سیاسی اعم از اصولگرا، اصلاح‌طلب و اعتدالیون باید مختصات و موقعیت جمهوری اسلامی ایران را درک کنند و بکوشند ...
بعد از 23 ماه مذاکرات فشرده و پیچیده هسته‌ای بالاخره روز سه‌شنبه 23 تیرماه به پایان رسید و توافقی میان ایران و 1+5 حاصل شد. نقش مقام‌معظم‌رهبری را در حصول این توافق چطور ارزیابی می‌کنید؟
لازم می‌دانم استقامت مردم و رهنمودهای مقام معظم رهبری و همچنین تلاش تیم مذاکره‌کننده را که منجر به موفقیت در عرصه دیپلماسی شد تبریک بگویم. بی‌شک رهبری معظم در تعیین خطوط قرمز و حمایت از تیم مذاکره‌کننده نقش بی‌بدیلی ایفا کردند؛ هم امید دادند و هم حمایت کردند و هم در جایی که لازم بود تذکر دادند که مجموعه اینها موجب شد چارچوب‌ها مشخص شود و تیم مذاکره‌کننده ما بداند که از چه نقطه‌ای باید به چه نقطه‌ای برسد و چه تاکتیک‌هایی را متناسب با شرایط مدنظر برای نیل به مقصود اتخاذ کند.
روزهای نخست مذاکرات هسته‌ای با 1+5 دو نگاه افراطی به حوزه سیاست‌خارجی کشور وجود داشت؛ گروهی خیلی خوشبینانه به مذاکرات می‌نگریستند و اعتماد بی‌حد و حصری به طرف مقابل داشتند، در مقابل طیفی بود که بدبینی صددرصدی به قدرت‌های جهانی داشت و معتقد بود که به هیچ عنوان نباید به آنها اعتماد کرد چون حتی اگر توافقی هم صورت گیرد غربی‌ها با بهانه‌گیری‌های بعدی و تفسیرهای انحرافی ماهیت توافق را‌صد درصد به نفع خود تغییر می‌دهند، اینکه دو دیدگاه یادشده با رهنمودهای رهبر معظم انقلاب به یکدیگر نزدیک شدند و می‌توان گفت اکثریت قریب به اتفاق گرایش‌های سیاسی در یک خط و جهت قرار گرفتند چطور حاصل شد؟
به هر صورت زمانی که منافع ملی تبیین می‌شود تمام دلسوزان نظام با هر دیدگاه و تفکر سیاسی علی‌القاعده می‌کوشند منافع جناحی‌شان را در مقابل منافع ملی ذبح کنند یا آنکه منافع جناحی خود را با منافع ملی تطبیق دهند و محوریت را تحقق منافع ملی بدانند. مقام معظم رهبری در دیداری که با مسئولان داشتند تیم مذاکره‌کننده را تیمی امین، مومن، غیور و پرتلاش توصیف کردند و معنای این حرف برای همه گروه‌ها این بود که همه باید تیم مذاکره‌کننده را حمایت و کمک کنند. من فکر می‌کنم خود این خیلی تاثیر گذاشت در اینکه جناح‌ها سعی کنند که در راستای منافع نظام حرکت کنند و معتقدم اگر این رویکرد تداوم پیدا کند ما می‌توانیم به نقاط خیلی خوبی در آینده برسیم.
وظیفه اصولگرایان را در قبال توافق هسته‌ای چه می‌دانید؟
فرق نمی‌کند؛ توافق هسته‌ای موضوع راهبردی و استراتژیک برای نظام جمهوری اسلامی ایران است، بنابراین تمام گروه‌های سیاسی اعم از اصولگرا، اصلاح‌طلب و اعتدالیون باید مختصات و موقعیت جمهوری اسلامی ایران را درک کنند و بکوشند در حوزه راهبردها یک همسویی و هماهنگی وجود داشته باشد. اگر نقدهایی هم بدیهی است که ممکن است در جمع‌بندی مذاکرات باشد این نقدها اگر همراه با پیشنهادات باشد فکر می‌کنم اثرات خیلی خوبی داشته باشد. بسیار دقت کنند به جای نقد، تخریب را در دستورکار خود قرار ندهند، هرگونه توهین و تخریب و تضعیف از نظر مردم و منافع ملی مردود و غیر‌‌قابل قبول و بخشش است، بنابراین اگر این خط و مرزها را همه گروه‌ها بشناسند و بر مبنای این چارچوب‌ها حرکت کنند به نظر من بین مردم از استقبال بالاتر و بیشتری برخوردار خواهند شد. معتقدم به سود همه است که درک مختصات جایگاهی نظام را در این شرایط داشته باشند.
نکته‌ای که وجود دارد اینکه آقای روحانی در نطق بعد از حصول توافق نکته‌ای را به منتقدان یادآور شد که «نقد آزاد است اما اجازه نمی‌دهد با اتهام و دروغ، امید جامعه از بین برود» این جمله چه پیامی داشت؟
به هر صورت فکر می‌کنم آقای روحانی بعد از بیانیه لوزان دید که عده‌ای با موضع‌گیری‌های خود فشارهای بسیار زیادی را بر جامعه تحمیل و ابهام را در بین مردم ایجاد کردند، بنابراین احساس کرد که دوباره این اتفاق خواهد افتاد، حال آنکه تفاوت بیانیه لوزان با توافق وین خیلی زیاد است. الان مردم باید از موفقیت نظام جمهوری اسلامی ایران شاد باشند چون شرایط برای امضای توافقنامه آماده است و نقدها طبیعتا به حرکت درست کمک می‌کند اما تخریب، توهین و مطالبی که خارج از ادبیات اخلاق اسلامی است هر کدام آثار منفی خیلی زیادی دارد، به نظرم آقای رئیس‌جمهور پیش‌بینی کرده بود که به محض انتشار متن اصلی و ضمائم گروه‌هایی بیایند با عنایت به اینکه یک داد و ستد میان ایران و 1+5 صورت گرفته، امتیازات داده شده را برجسته کنند و روی آن مانور دهند و این ابهام را در اذهان عمومی بپرورانند که تیم مذاکره‌کننده قافیه را باخته است. مطمئنا این کار برای مجلس، عام مردم و دولت خیلی مشکل ایجاد می‌کند. به نظرم رئیس‌جمهور پیش‌دستی کرد به این معنی که روی سخنش با مردم بود نه تخریب‌کنندگان، در واقع خواست به مردم اشاراتی دهد تا آنها توجه کنند بین نقد و تخریب فاصله
است. آقای روحانی خواست به مردم بگوید حتما این متن هم دستمایه تخریب قرار می‌گیرد اما مردم متوجه باشند که میان نقد و تخریب تفاوت قائل شوند. آقای روحانی می‌داند کسانی که تخریب می‌کنند به صحبت‌های او توجهی ندارند و کار خود را انجام می‌دهند پس می‌توان این طور گفت آقای روحانی به آنها نهیب نزد بلکه برای مردم روشنگری کرد، ضمن آنکه آقای رئیس‌جمهور کار خاصی را نمی‌تواند در جلوگیری از تخریب انجام دهد. شرایط در فضای مجازی و خیلی از جلسات به‌گونه‌ای است که امکان ندارد آقای روحانی بتواند جلوی تخریب را بگیرد بنابراین تذکر داد تا مردم مطالب تخریب‌کنندگان را نپذیرند.
جالب است که بعد از حصول توافق آقای اوباما نیز در صحبت‌های خودش منتقدان کاخ سفید را خطاب قرار داد و بعد از تشریح نیمه پر لیوان از دیدگاه دولت واشنگتن، به جمهوریخواهان و مخالفان دولتش یادآور شد که نمی‌گذارد کنگره توافق هسته‌ای با ایران را بی‌اثر کند. او تاکید داشت که با استفاده از حق وتو هم که شده جلوی بلا اثر کردن تلاش‌های 23 ماهه دیپلماتیک را می‌گیرد. این اشتراک رویکرد آقای روحانی و اوباما در قبال مخالفان خودشان را چگونه ارزیابی می‌کنید. ضمن آنکه هر دو روش دولت‌های قبل از خود را در حل موضوع هسته‌ای اشتباه خواندند؟
ادبیات سیاسی در دنیا یکسان است. کلمات شاید تغییر کند اما شگردهای سخن گفتن با رقیبان شیوه خاصی است که از چارچوب‌های علمی بهره‌مند می‌شود. به این دلیل بعد از اعلام توافق هسته‌ای یک نزدیکی را بین مواضع دو رئیس‌جمهور ایران و آمریکا شاهد بودیم نه آنکه هماهنگی برای بیان مطالب انجام شده باشد. آقای اوباما قصد دارد بیشترین استفاده را از این مذاکرات سخت، طولانی و پیچیده و جانفرسا ببرد که می‌تواند موفقیت حزب دموکرات را در انتخابات ریاست‌جهموری رقم بزند. بدیهی است که آقای اوباما قصد دارد بیشترین استفاده را حزب دموکرات از توافق هسته‌ای با ایران ببرد که فکر می‌کنم این چنین هم خواهد شد و حزب دموکرات پیروزی را در انتخابات ریاست‌جمهوری برای خودش رقم خواهد زد. بنابراین سعی کرد چگونگی اجرای توافق را تشریح کند بعد هم یک صحبت با مردم آمریکا داشت. سوی دیگر صحبتش با کسانی بود که رویکرد او را در مذاکرات نقد می‌کردند و معتقد بودند که دولت واشنگتن باید با اعمال فشار بر ایران کار را جلو ببرد. اوباما در جواب این طیف گفت من با مذاکره کاری کردم که با اعمال فشار امکان‌پذیر نبود و این موضوع را تشریح کرد. در نهایت فکر می‌کنم هم آقای
روحانی و هم اوباما ضمن بهره‌گیری از این مذاکرات قصد دارند در انتخابات پیش رو زحماتی را که کشیدند تقدیم رقیب‌شان نکنند.
جایی از صحبت‌ها آقای اوباما به کنگره یادآوری کرد که آمریکا با ایران دشمنی 35 ساله داشته و در این شرایط بوده که توافق هسته‌ای میان ایران و 1+5 به دست آمده است. بلافاصله خانم نانسی پلوسی رئیس فراکسیون دموکرات‌های کنگره آمریکا موضعی کاملا حمایتی گرفت با این شرایط آیا جمهوریخواهان با ایجاد ائتلاف میان خود و جمعی از دموکرات‌ها می‌توانند تعداد مخالفان توافق هسته‌ای را به دو سوم آرا برسانند و امکان استفاده از حق وتو را بی‌اثر و توافق را منتفی کنند؟
به نظرم این اتفاق نخواهد افتاد. فکر می‌کنم دموکرات‌ها این خودزنی را نمی‌کنند چون می‌دانند اوباما برای موفقیت حزب دموکرات دارد تلاش می‌کند بنابراین دلیلی ندارد که بیایند خودزنی کنند و با جمهوریخواهان همراه شوند بنابراین جمهوریخواهان برای گرفتن رای دموکرات‌ها با مشکلاتی مواجه خواهند بود ضمن آنکه در بین خود جمهوریخواهان هم عده‌ای طرفدار مذاکره هستند.
با توجه به آنکه در بیانیه وین صراحتا آمده که توافق ایجادشده صرفا هسته‌ای نیست و فصل نوینی از همکاری‌ها و روابط بین‌المللی را ایجاد می‌کند بفرمایید توافق هسته‌ای چه اثری بر آینده سیاست خارجی ایران می‌گذارد؟
معتقدم آنچه در قالب گفت‌و‌گوهای هسته‌ای داشتیم قطعه‌ای از یک پازل و باب یک نظم نوین چینش قدرت‌هاست که لازم بود در قبل از ایجاد این چینش جدید پرونده هسته‌ای ایران بسته شود و سپس نظم نوین اتفاق افتاد، بنابراین پس از این مذاکرات شاهد خواهیم بود همین تیم مذاکراتش را در باب مبازره با تروریسم ادامه دهد. جمهوری اسلامی ایران با بهره‌گیری از عمق استراتژیک خود به‌عنوان کشوری که در خط مقدم مبارزه با تروریسم است در کنار شش قدرت کمک می‌کند تا در موضوعات مقابله با تروریسم، مبارزه با مواد مخدر، بحث‌های انرژی و محیط زیست همکاری‌های بین‌المللی تقویت شود.
توافق هسته‌ای به دست آمده در حوزه روابط منطقه‌ای این چقدر تاثیر دارد؟
به‌هر‌صورت الان ایران به‌عنوان یک قدرت منطقه‌ای وارد مذاکرات شد. بدون شک صحبت‌های آقای روحانی برای کشورهای اطراف بود تا همکاری‌های منطقه‌ای را تقویت کند.
باتوجه به موضوع داعش و حاد شدن موضوع تروریسم در منطقه که اوباما هم به این مساله اشاره کرد، بفرمایید بازنگری در تحریم‌های تسلیحاتی ایران چقدر می‌تواند در مبارزه با تروریسم کمک کند؟
آمریکا و همین طور کشورهای اروپایی قبلا دوبار همکاری ایران را در عراق و افغانستان شاهد بودند. باتوجه به تجربه‌ای که دارند به خوبی می‌دانند بدون جمهوری اسلامی ایران امکان موفقیت قاطع در مبارزه با تروریسم در منطقه وجود ندارد و کلید موفقیت در یک نبرد با داعش و تروریسم در جیب جمهوری اسلامی ایران قرار دارد، بنابراین فکر می‌کنم این شناخت و این درک قبل از مذاکرات هسته‌ای بین آمریکا و کشورهای اروپایی رخ داد بر همین اساس ده‌ها روز وزرای خارجه می‌نشستند تا به نقطه‌ای برسند که الان در آن قرار داریم.
فکر می‌کنید چهار هدفی که آقای روحانی از انجام مذاکرات نام برد یعنی ادامه توانمندی و فعالیت هسته‌ای در داخل کشور، رفع تحریم‌های ضدانسانی، لغو تمامی‌قطعنامه‌های غیرقانونی و خروج پرونده هسته‌ای ایران از فصل هفتم منشور شورای ملل متحد تحقق یافت؟
این موضوعات به صورت مطلق نیست بلکه دستاورد نسبی است. یکی از مواردی که می‌تواند روی آن تخریب‌ها شکل بگیرد حدفاصل نسبی و مطلق بودن موارد یادشده است. آقای روحانی آن اهداف را نسبی بیان کرد اما مخالفان توافق ممکن است آن اهداف را به‌طور مطلق مورد نقد قرار دهند که فاصله بین مطلق و نسبی را به‌عنوان نطقه ضعف تیم مذاکره کننده بگیرند بنابراین در مجموع فکر می‌کنم به‌طور نسبی اهداف چهارگانه تحقق پیدا کرده است.
رابطه آتی ایران و آمریکا چه می‌شود؟ هم آقای روحانی و هم اوباما اشاره داشتند به اینکه اعتمادسازی اجرای توافق هسته‌ای که می‌تواند میان دو کشور ایجاد شود. نظر شما چیست؟
هم قبل و هم الان به صورت موردی همکاری‌هایی بین ایران و آمریکا در زمینه ورزش، نظامی و مذاکرات دیپلماتیک اتفاق افتاد. این نشانه آن است که ما باید همکاری‌های موردی را ادامه دهیم در شرایطی که جامعه به این نقطه برسد که به‌طور قطع و یقین آمریکایی‌ها از آن خوی افزون طلبی و استکباری‌شان دست برداشتند در آن شرایط زمینه‌ای فراهم خواهد بود که در یک محیط مسالمت‌آمیز با هم کار کنند.
آیا نرمش قهرمانانه با این توافقی که به دست آمد محقق شد؟
به‌نظر من این یک استراتژی و راهبرد بود. تیم مذاکره‌کننده دولت آقای روحانی هنرش در این بود که از راهبرد نرمش قهرمانانه بیشترین استفاده را کرد و توانست در این مسیر خوب قدم بردارد.
اینکه توافق هسته‌ای به تصویب شورای امنیت می‌رسد و قطعنامه‌های ضد‌ایرانی قبلی در موضوع هسته‌ای لغو و پرونده ما از ذیل فصل هفتم منشور سازمان ملل خارج می‌شود و این برای نخستین بار در جهان بود که با مذاکرات دیپلماتیک اتفاق افتاد چقدر اهمیت دارد؟
دستاورد بسیار مهم و بزرگی است. این نشان داد که اقدامی‌که غیر‌ممکن به نظر می‌رسید با مذاکرات دیپلماتیک ممکن شد. برای ما خیلی مهم است این قطعنامه‌ها لغو شوند.
جان کری در نشست مطبوعاتی بعد از اعلام رسمی توافق گفت که آثار اقتصادی این توافق را مردم ایران تا شش ماه دیگر احساس می‌کنند، شما به‌عنوان نماینده مردم در مجلس چه نگاهی دارید؟
یک بحث شوک مثبت روانی است که به جامعه وارد می‌آید و این خودش یک آثار کوتاه مدت دارد و من فکر می‌کنم ما در کوتاه مدت باتوجه به امیدی که در جامعه زنده می‌شود شاهد یکسری تغییرات جزئی باشیم اما در میان‌مدت و درازمدت می‌تواند آثار بسیار بزرگی را از خود به‌جا بگذارد. به هر صورت این توافق توجه بسیاری از بازرگانان و صاحبان سرمایه خارجی را به ایران جلب می‌کند و آنها هم در حوزه واردات و صادرات به ایران فعال خواهند شد و هم با سرمایه‌گذاری در صنایع ایران چرخ‌های تولید کشور ما را به گردش در‌می‌آورند.
دیدگاه تان را بنویسید