جمهوریخواهان از واقعیت‌های ایران آگاهی ندارند
کنگره نمی‌تواند جلوی توافق را بگیرد
بر اساس قانون اساسی ایالات‌متحده آمریکا، مسئول پیشبرد دیپلماسی، رئیس‌جمهور و وزیر امور‌خارجه هستند اما این بدان معنا نیست که قوه‌مقننه آمریکا در موضوعات مرتبط با سیاست‌خارجی نقشی ایفا نکند. در ارتباط با جمهوری‌اسلامی ایران اگر یک نگاه تاریخی به روابط میان آمریکا با ایران پس از انقلاب اسلامی داشته باشیم به جز دو، سه سال نخست که روابط دو کشور متاثر از تسخیر سفارت آمریکا در ایران بود، عموما اقدامات تلافی‌جویانه توسط آمریکا از طریق صدور فرمان‌های اجرایی دنبال می‌شد. اما از نیمه دوم دهه 1980 به تدریج کنگره آمریکا وارد موضوعات مرتبط با ایران شد و جمهوری اسلامی را در رابطه با مسائل مختلف مورد تحریم قرار داد از جمله موضوعات ادعایی مرتبط با حمایت از تروریسم، نقض حقوق بشر و با کمی تاخیر اتهام تلاش برای دستیابی به سلاح کشتار‌جمعی. به موازات فعال شدن کنگره، شاهد بودیم که به تدریج و با یک شیب ملایم قوه‌مجریه آمریکا از اقدامات خصمانه‌اش علیه ایران تاحدودی کاست و به دلیل تندروی‌هایی که در کنگره وجود داشت بعضا در مقابل برخی تصمیم‌های کنگره نیز ایستادگی می‌کرد. حتی در برخی موارد معدود رئیس‌جمهور وقت آمریکا مصوبات کنگره را
در قبال ایران وتو یا در ابتدا با آن مخالفت کرده بود. مانند قانون داماتو که ابتدا با اعتراض شدید دولت وقت همراه بود اما در نهایت دولت نتوانست در برابر کنگره ایستادگی کند و این قانون را تصویب کرد. با این مقدمه می‌توان گفت که با باز شدن باب گفت‌وگو و مراوده میان دولت‌های ایران و آمریکا که در جریان روند مذاکرات هسته‌ای صورت گرفت همچنان خصومت قوه‌مقننه آمریکا با ایران بر جای خود باقی مانده است و متاثر از بازی‌هایی که داخل آمریکا وجود دارد مواضع تند و خصمانه‌ای نیز علیه ایران اتخاذ می‌کنند. این فضا ایجاب می‌کند که جمهوری اسلامی ایران توجه خود را نسبت به کنگره آمریکا افزایش دهد و تلاش کند وارد نوعی تعامل و درک مشترک شود. ایران آگاه است که لابی‌ها در کنگره نقش موثری دارند بنابراین می‌توان از مسیر کانال‌هایی که در ساختار سیاسی آمریکا وجود دارد، وارد شد و صدای جمهوری اسلامی ایران را به گوش نمایندگان کنگره رساند. به‌ویژه اینکه عموما آگاهی نمایندگان کنگره آمریکا از ایران و واقعیت‌های ایران بعد از گذشتن از فیلترهایی مانند لابی‌های اسرائیل، لابی‌های سازمان مجاهدین (منافقین) و لابی‌های اعراب به آنها منتقل می‌شود. بعضا
نیز دیده می‌شود که برخی نمایندگان کنگره با یک سری از واقعیت‌های ایران آشنایی ندارند. درخصوص برنامه‌های روند مذاکرات هسته‌ای، جمهوریخواهان که اکثریت هر دو مجلس سنا و نمایندگان را در اختیار دارند از ماه‌ها پیش از آنکه توافقی صورت بگیرد مخالفت خود را با این روند اعلام کرده بودند و برای عموم این افراد هیچ اهمیتی ندارد که ایران و گروه 1+5 به چه تفاهمی دست یافته‌اند و مفاد این سند چیست بلکه از اساس و بنیان با این سند مخالفت می‌کنند. البته جمهوریخواهان مخالف باتوجه به انگیزه‌ها و اهدافشان به چند گروه تبدیل می‌شوند؛ 1- جمهوریخواهانی که می‌خواهند شریک موفقیت‌های دولت دموکرات باشند و تلاش دارند همپای قوه‌مجریه خود را در قضیه هسته‌ای فعال نشان دهند تا دموکرات‌ها نتوانند از این مساله به‌عنوان برگ برنده‌ای در انتخابات بهره ببرند. همچنین بخشی از نمایندگان کنگره بر این باورند که باید در روند تصمیم‌گیری مشارکت داشته باشند. 2- گروهی از جمهوریخواهان که معتقدند ایران قابل اعتماد نیست و هرگونه سند، مدرک و قراردادی که امضا شود در نهایت توسط ایران نقض خواهد شد و با یک فاصله زمانی مجددا به سیاست‌های گذشته هسته‌ای‌اش بازخواهد
گشت. بنابراین این گروه بر این باور هستند که باید تدابیر سختگیرانه و شدیدتری در قبال ایران دنبال شود و نظارت‌ها نیز شدیدتر باشد. در عین حال گروهی نیز می‌گویند باید نظارت هرکجا - هرزمان به اجرا گذاشته شود تا اطمینان حاصل شود ایران به سلاح هسته‌ای (بر‌اساس آنچه آنها ادعا می‌کنند) دست پیدا نخواهد کرد. 3- گروهی دیگر نیز در میان جمهوریخواهان هستند که معتقدند اصولا تا زمانی که نظام جمهوری اسلامی ایران وجود دارد و نگرش‌های غرب‌ستیزانه در ایران دنبال می‌شود هیچ قراردادی نمی‌تواند خطر دستیابی ایران به سلاح اتمی را به ادعای آنها از بین ببرد. بنابراین یا باید مسیر برچیدن تمامی رآکتورهای اتمی محقق شود یا در نهایت ماهیت نظام جمهوری اسلامی تغییر کند و یک نظام غربگرا به قدرت برسد که اصولا انگیزه‌ای برای پیشبرد سیاست‌های هسته‌ای نداشته باشد.
ولی فعلا بر‌اساس آنچه از اخبار و شواهد در کنگره بر‌می‌آید، به نظر می‌رسد در نهایت کنگره آمریکا از توان به شکست کشاندن توافق یا نابود کردن سند برجام برخوردار نیست. بنابراین توافق یا در همان مرحله اول با رای اکثریت هر دو مجلس مورد تایید قرار می‌گیرد یا اگر نمایندگان این توافق را رد کردند حائز اکثریت دو‌سومی نخواهند بود که بتواند جلوی وتوی رئیس‌جمهور را بگیرد. بنابراین در نهایت با وتوی رئیس‌جمهور آمریکا این سند برجام از طرف آنها مورد تایید قرار خواهد گرفت. تا امروز پیش‌بینی‌ها حکایت از این رویکردها دارد و تاحدودی دور از ذهن است توافقی که سه متحد نزدیک ایالات‌متحده یعنی بریتانیا، فرانسه و آلمان به آن صحه گذاشته‌اند و مورد تایید شورای امنیت و شورای وزیران اتحادیه اروپا قرار گرفته است، توسط کنگره آمریکا رد شود. به ویژه اینکه جایگزین این طرح از نگاه آمریکایی‌ها چیزی جز افزایش ظرفیت غنی‌سازی اورانیوم ایران و درگیر شدن دو طرف در یک جنگ نیست. یعنی از دید بسیاری از سیاستمداران آمریکایی مخالفت کنگره با توافق این پیام به ایران است که می‌تواند به سمت غنی‌سازی بیشتر حرکت کند. در حال حاضر فضای افکار عمومی آمریکا به‌رغم
تمام اقدامات لابی‌های اسرائیل و کمپین‌ها و راهپیمایی‌ها، به سمت ملغی شدن توافق و جنگ علیه ایران نیست. یعنی افکارعمومی اغلب از توافق حمایت می‌کنند و حتی اگر انتقاداتی نسبت به بعضی از جزئیات آن داشته باشند کلیت توافق از نظر آنها مورد تایید است. بنابراین از آنجایی که نمایندگان کنگره باید از همین رای‌دهندگان در انتخابات رای بگیرند شاید بتوان پیش‌بینی کرد که در نهایت عموم اعضای کنگره یا هسته منطقی و میانه‌روی حزب جمهوریخواه با توافق همراهی کنند اما اعضایی که به‌شدت تحت‌تاثیر لابی اسرائیل هستند یا جمهوریخواهانی که می‌خواهند در انتخابات شرکت کنند مانند تد کروز و مارک روبیو مجبورند که برای افزایش شانس پیروزی‌شان در انتخابات ژست به‌شدت ضد‌ایرانی و ضد‌توافق هسته‌ای بگیرند تا هم حمایت آیپک را کسب کنند، هم دولت مستقر دموکرات را مورد حمله قرار دهند و هم بتوانند ژست یک فرد قوی و مقتدر را از خود به نمایش بگذارند. این گروه اگر چه صدای بلندی دارند اما به لحاظ عددی برآوردی وجود ندارد که بتوانند برای به شکست نشاندن برجام موفقیتی کسب کنند.
مشاهده کردیم که در جلسه استماع اخیر کنگره جمهوریخواهان پیش از آنکه توضیحات سه وزیر یعنی وزیر خارجه، وزیر انرژی و وزیر خزانه‌داری را بشنوند، مخالفت خود را اعلام کردند. البته این وزرا نیز امیدی نداشتند بتوانند افرادی مانند رابرت منندز یا باب کورکر را قانع کنند و فقط دلایل خود را بیان کردند. در آن جلسه جمهوریخواهان به توافق حمله کردند ولی عموم دموکرات‌ها با توافق حاصل شده همراهی کردند. در نهایت اینکه بعد از این جلسه تغییری در فضای کنگره ایجاد نشده و دو‌دستگی میان جمهوریخواهان و دموکرات‌ها در کنگره بر سر توافق هسته‌ای ایران همچنان وجود دارد. دولت آمریکا نیز امیدوار است با تاکید بر ایران دارای سلاح هسته‌ای یا جنگ با این کشور، افراد مردد را به سمت خود جلب کند. البته تکلیف جمهوریخواهان مشخص است که به توافق رای منفی خواهند داد اما دولت اوباما تلاش دارد دموکرات‌های مردد را برای خود حفظ کند تا در روز رای‌گیری، جمهوریخواهان اکثریت دوسوم را برای شکاندن رای وتوی رئیس‌جمهور نداشته باشند.
دیدگاه تان را بنویسید