داستان ما و روباه پیر

امروز بحث بازگشایی سفارت بریتانیا در تهران موضوع بحث رسانه‌های مختلف داخلی و خارجی است که مخالفان و موافقان زیادی دارد. این موضوع را باید از زوایای مختلفی بررسی کرد که یکی از این زاویه‌ها، از‌سرگیری روابط دیپلماتیک با کشورهای جهان به‌خصوص 1+5 با توافق وین است. در توافقی که در وین حاصل شد مکانیزم‌هایی تعبیه شده که کمیسیون حل اختلاف با حضور کشورهای طرف مذاکره یکی از آنها است.
اگر روابط ایران با هر کدام از این کشورها خصمانه باشد مطمئنا در آینده به نفع کشور ما نخواهد بود و باید برای جلوگیری از این مساله حفره‌های موجود را پر کرد. بهبود روابط دیپلماتیک با کشورهای 1+5 یکی از راهکارهای جلوگیری از این مساله است. شاید برقراری رابطه آمریکا مسیر طولانی‌تری داشته باشد اما قطع ارتباط دیپلماتیک با بریتانیا مربوط به چهار سال قبل است و باید به خاطر مسائل بعدی بازسازی شود زیرا این کشور به‌عنوان یکی از اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد و عضو 1+5 از اعضای همین کمیسیون است.
برخی مخالفان از تعابیر «بازگشت روباه پیر» برای بازگشایی سفارت بریتانیا در تهران استفاده کردند در حالی که این داستان‌ها برای قرن 18 و 19 است و انگلستان قرن 21 دیگر توانایی آن روزها را ندارد و سوای این موضوع، ایران نیز ایران زمان قاجار نیست.
این صحبت‌ها اینگونه به کشورهای دیگر القا می‌کند که ایران در برابر انگلستان و سایر کشورها دارای نقطه ضعف است در صورتی که دیپلمات‌ها معتقدند اگر کشوری بتواند قدرت پیدا کند نباید از هیچ کشور دیگری واهمه داشته باشد و کشوری ابراز عجز و ناتوانی می‌کند که قادر نیست توانایی خود را ثابت کند. اگر کشور ما این توانایی را داشته باشد هیچ کشوری اعم از آمریکا و انگلستان و روسیه و غیره نمی‌تواند در امور داخلی ما مداخله کند ولی اگر بلد نباشیم که چگونه بازی کنیم حتی کشوری کوچک نیز می‌تواند روی ما تاثیر بگذارد. بنابراین طرح موضوعاتی مانند بازگشت روباه یا استعمار پیر، تنها ضعف ما را به جهان نشان می‌دهد و کسانی که این موضوع را مطرح می‌کنند چیزی از دیپلماسی نمی‌دانند. ما نباید از انگلستان‌ترسی به خود راه بدهیم؛ لندن قدرتمندترین پایتخت جهان نیست و حتی اگر در این جایگاه نیز بود نمی‌توانست کاری علیه ایران انجام دهد. مدیریت روابط امر بسیار مهمی‌است و باید با قدرت این ارتباط را برقرار کنیم.
اگر نگرانی در خصوص مداخلات خارجی وجود دارد باید دستگاه‌های مسئول مانند وزارت امور خارجه در امور دیپلماسی و وزارت اطلاعات و سایر دستگاه‌های مسئول در امور امنیتی همچنان با قدرت حضور داشته باشند.
پادشاهی متحده یا بریتانیا پس از ایالات متحده آمریکا بزرگترین نهاد مالی و بانکی جهان است و اگر بانک‌ها بخواهند هر‌گونه عملیات بانکی در خارج از کشور انجام دهند باید از مسیر لندن یا نیویورک بگذرند. به همین جهت نقش انگلستان به این دلیل نیز قابل توجه است و این موضوع را باید به دلیل تامین منافع ملی کشور در آینده در نظر بگیریم. موضوع صنعت بیمه نیز در این سرفصل موضوعیت دارد زیرا قوی‌ترین شرکت‌های بیمه فعال در منطقه خلیج‌فارس شرکت‌های انگلیسی هستند و ما با سردی روابط منافع خود را به خطر می‌اندازیم و از این مسائل محروم می‌شویم.
موضوع نقش‌آفرینی ایران در منطقه و جهان نیز یکی دیگر از مسائل مربوط به روابط با دیگر کشورها است. اگر ما این تفکر را داشته باشیم که جمهوری اسلامی ایران می‌تواند جهان را کنار بگذارد و در مسائل جاری نقش‌آفرینی کند در اشتباه محض هستیم. هیچ کشوری نمی‌تواند بدون هماهنگی و ارتباط با دولت‌های دیگر در مسائل جاری جهان نقش‌آفرینی کند. حتی آمریکا نیز به‌عنوان بزرگ‌ترین بازیگر بین‌المللی برای اینکه بتواند در موضوعات مختلف بازیگری کند باید با تک‌تک کشورهای اروپایی، آسیایی و حتی ایران هماهنگ باشد. این موضوع برای نقش‌آفرینی آمریکا و انگلستان در مسائل خاورمیانه بیشتر نمود پیدا ‌می‌کند. زمانی که آقای اولاند به‌عنوان رئیس‌جمهوری فرانسه می‌گوید که نقش‌آفرینی ایران و عربستان سعودی می‌تواند سوریه را نجات دهد این امر را اثبات می‌کند که اگر این کشورها می‌توانستند به تنهایی این بحران‌ها را حل کنند خودشان وارد عمل می‌شدند. بنابراین نقش ایران در منطقه در صورت هماهنگی با دیگر کشورها و بازیگران بین‌المللی میسر خواهد بود؛ اگر ایران بخواهد در موضوعات لبنان، عراق، یمن، سوریه و هر بحران دیگری تاثیرگذار باشد مشروط به نشست و برخاست با دیگر کشورها، سپردن مسئولیت به طرف مقابل و قبول مسئولیت است.
پس از هشت سال دوره افول اقتصادی و صنعتی که در نتیجه سوء مدیریت و چندین عامل دیگر در دوره دولت‌های نهم و دهم اتفاق افتاد، امروز می‌خواهیم این حوزه‌ها را احیا کنیم و در این راه به سرمایه‌گذاری خارجی و تکنولوژی‌های روز نیاز داریم. ما نباید فناوری‌های دست‌چندم را از کشورهایی مانند چین یا هند وارد کنیم در حالی که می‌توانیم آنها را از سرمنشا اصلی بگیریم؛ این کار توهین به مردم ایران است که خودروهای دست پنجم چینی در خیابان‌های تهران حرکت می‌کنند در حالی که همین کشورها سال‌ها پیش فناوری خود را از کشورهای توسعه یافته دریافت کردند. امروز آمریکا در تکنولوژی حرف اول را می‌زند و انگلستان و آلمان و فرانسه در رتبه‌های بعدی قرار دارند. بنابراین اگر ارز از کشور خارج می‌شود یا خودرو و دستگاه جدیدی می‌خواهیم وارد کنیم نباید به کشورهایی مانند چین و هند و مالزی رجوع کنیم. ما در حال حاضر در مسیر بازسازی روابط با انگلستان هستیم و این کشور به‌خصوص بخش اسکاتلند در حوزه فناوری‌های روز حرفی برای گفتن دارد و باید از این موضوع برای بارور کردن صنایع خود استفاده کنیم. به‌طور کلی هم در خصوص بریتانیا و هم در مورد دیگر کشورهایی که ظرفیت سرمایه‌گذاری خارجی در آنها وجود دارد باید به سمت کشورهایی حرکت کنیم که برای زیرساخت‌های صنعت و اقتصاد ما مفید باشند نه کشورهایی که فقط می‌خواهند بازارهای مصرفی ایران را انباشته از کالاهای خود کنند.
از لحاظ روابط دوجانبه میان تهران و لندن نیز باید گفت که این ارتباط می‌تواند منافع هر دو طرف را در زمینه‌های مختلف تامین کند. شهروندان زیادی از ایران و انگلستان به‌طور مرتب در حال‌تردد بین دو کشور هستند. بنابراین بهترین کار این است که ما فضایی مثبت برای شهروندان خود ایجاد کنیم تا کسانی که خواستار سفر به این کشور هستند در سفارت انگلستان با عزت و احترام ویزای خود را دریافت کنند نه اینکه در سفارت لندن در کشورهایی مانند قبرس و ترکیه مورد ‌بی‌احترامی‌ قرار بگیرند.
بهبود روابط ایران و انگلستان منوط به تصحیح نگاه ما به جهان است. ما در 37 سال گذشته با قدرت‌های جهانی یا رابطه نداشتیم یا اینکه روابط سردی میان ما و آنها برقرار بوده است. اگر ما نگاهمان به جهان را تصحیح و روابطمان را آنگونه که مطرح شد تنظیم کنیم می‌توانیم منافع خود را تامین کرده و بیشتر نقش‌آفرینی کنیم. امروز که بحث بازسازی روابط با بریتانیا مطرح شده است باید این نکته را در نظر گرفت انگلستان یکی از مهم‌ترین کشورهای اتحادیه اروپا و عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد است. بهبود روابط ایران با این کشور هم می‌تواند جایگاه ایران را در اتحادیه اروپا محکم‌تر کند و هم اینکه مقدمه‌ای بر بهبود روابط با دیگر کشورهای طراز اول باشد.