حزب اتحاد ملت برای عبور از روحانی است

به‌نظر شما آقای روحانی و اصلاح‌طلبان بعد از توافق هسته‌ای از چه زاویه‌ای به همکاری‌های آینده خود می‌نگرند؛ آیا مانند انتخابات ریاست‌جمهوری همچنان ائتلاف خود را برای انتخابات مجلس شورای اسلامی نیز حفظ می‌کنند یا آنکه هر کدام نگاه خود را در رقابت سیاسی پیش رو پیگیری خواهند کرد؟
تصور می‌کنم اصلاح‌طلبان فعلا به اهرم آقای روحانی احتیاج دارند بنابراین فعلا در انتخابات مجلس شورای اسلامی نیز سبد خود را از آقای روحانی جدا نمی‌کنند، یعنی هنوز زود است اصلاح‌طلبان بخواهند خود را از آقای دکتر روحانی جدا کنند. این داستان ادامه پیدا می‌کند تا زمانی که نتیجه انتخابات مجلس مشخص شود. اگر اصلاح‌طلبان بتوانند در مجلس آینده اکثریت را به دست گیرند آن زمان موضوع‌شان با آقای روحانی تا حد زیادی تمام خواهد شد، به عبارت دیگر امروز اصلاح‌طلبان هیچ گونه پیوند فکری و حتی اجرایی با آقای روحانی ندارند یا کمتر چنین رابطه‌ای میان آنها برقرار است، منتها چون در این مقطع زمانی اصلاح‌طلبان همانند سال 92 بهترین گزینه را در حمایت از آقای روحانی می‌بینند بنابراین با نوعی حمایت یا سکوت توأم با حمایت از سیاست‌های آقای روحانی پشتیبانی می‌کنند. اصلاح‌طلبان در انتخابات ریاست‌جمهوری سال 92 انتظار داشتند بخشی از خواسته‌هایشان توسط آقای روحانی تأمین شود و البته تا الان هم بخشی از آن خواسته‌ها تامین شده است بنابراین فعلا با آقای روحانی تا انتخابات مجلس ادامه می‌دهند. اگر ترکیب مجلس طور دیگری شود غیر از آنچه الان است آن زمان مقداری داستان‌شان با روحانی متفاوت خواهد شد.
آقای روحانی چه نگاهی نسبت به اصلاح‌طلبان دارد؟
در واقع او بیشتر رویکرد اصولگرایی‌گریز دارد تا اصلاح‌طلبی. بنابراین به نوعی در اختیار اصلاح‌طلبان قرار گرفته و خودش هم فعلا برای عبور از این مقطع زمانی اقدامی ‌انجام نداده است چون قرار را بر این گذاشته به برخی طیف‌های اصلاح‌طلب عمدتا کارگزاران و اعتدال و توسعه، اعتماد و اعتنا کند چون اصولگرایان را به هیچ وجه قابل اعتنا و اتکا نمی‌داند و حتی قبل از آنکه رئیس‌جمهور شود چنین نقشی را برای اصولگرایان قائل نبود بنابراین تصمیم گرفت با اهرم اصلاح‌طلبان یا برخی اصلاح‌طلبان وارد انتخابات شود و بعد از گرفتن رای مردم هم دولتش را با همین رویکرد تشکیل داد. البته این را هم بگویم واقعا آقای روحانی طی سال‌های پس از انقلاب دیدگاه‌های اقتصادی و اجرایی‌اش نزدیک به اصولگرایان نبوده است یعنی اگر شخصیت آقای روحانی آنالیز شود گرچه او در این ایام به لحاظ سیاسی در اردوگاه اصولگرایان تعریف می‌شد و عضو جامعه روحانیت مبارز بود اما واقعا از نظر دیدگاه‌های اقتصادی و اجرایی به اصلاح‌طلبان نزدیک بود.
یعنی از سال 68 تا 76 گرایش و نگاه روحانی غیر‌اصولگرایی بود؟
بله، او به لحاظ سیاسی طی سال‌های ریاست‌جمهوری آقایان هاشمی و خاتمی مسئولیت دبیری شورای عالی امنیت ملی را داشت. در 8 سال دوران ریاست‌جمهوری آقای احمدی‌نژاد نیز که مسئولیت اجرایی نداشت و در مجمع تشخیص مصلحت نظام با آقای هاشمی کار می‌کرد اما وقتی سال‌های ریاست‌جمهوری آقای هاشمی و آقای خاتمی رصد شود آقای روحانی به لحاظ سیاسی ‌ترجیح می‌داد در اردوگاه اصولگرایان تعریف شود اما از نظر دیدگاه‌های اقتصادی، اجرایی و مدیریتی قرابت پررنگی با اصلاح‌طلبان داشت همچنان‌که آقای خاتمی و آقای هاشمی در طول دو دوره ریاست‌جمهوری مسئولیت دبیری شورای عالی امنیت‌‌ملی را به عهده او گذاشته بودند. بنابراین حتما از این جهت مورد تاییدشان بوده. حتی در دوره آقای خاتمی هم آقای روحانی از یک طرف عضو فعال جامعه روحانیت‌مبارز تهران بود از یک طرف دبیر شورای عالی امنیت ملی دولت تندرو و اصلاح‌طلب آقای خاتمی که این دو نقش مغایر با هم بودند اما چطور دولت اول آقای خاتمی این را پذیرفت که آقای روحانی مسئولیت دبیری شورای عالی امنیت‌ملی را داشته باشد با وجودی که او عضو شورای مرکزی جامعه روحانیت مبارز بود نشانه آن است که اصلاح‌طلبان او را به لحاظ اجرایی، مدیریتی و اقتصادی در داخل اردوگاه یا نزدیک به اردوگاه خودشان می‌دانستند. البته یادآور می‌شوم در میان اصولگرایان داریم افرادی را که از چهره‌های مطرح اصولگرا هستند اما اگر بخواهیم افکار اقتصادی و اجرایی آنها را از هم منفک و آنالیز کنیم به دیدگاه‌هایی بر‌می‌خوریم که مقداری از اصولگرایان فاصله دارد.
شما گفتید که اتکای آقای روحانی در جریان اصلاحات بر دو حزب اعتدال و توسعه و کارگزاران است. در مقابل دیدیم اصلاح‌طلبان که بعد از انحلال احزاب مشارکت و مجاهدین تشکل سیاسی شاخصی نداشتند اما حالا خود را جمع‌وجور کردند. بر همین اساس حزب اتحاد ملت ایران اعلام موجودیت کرد که نزد افکار سیاسی به‌عنوان حزب مشارکت 2 شناخته می‌شود. به نظر شما درون جریان اصلاحات شاهد وقوع دو‌قطبی تشکیلاتی کارگزارن- اتحاد ملت ایران هستیم؟
اصلاح‌طلبان به معنای واقعی یعنی حزب اتحاد ملت، اینها واقعا اصلاح‌طلبند. تصور می‌کنم اصلاح‌طلبان برای دوران پس از آقای روحانی دارند آمادگی تشکیلاتی برای خود ایجاد می‌کنند، البته یادآور می‌شوم که آمادگی تشکیلاتی نه برای زمانی که دوره ریاست‌جمهوری آقای روحانی تمام شود بلکه برای دوران عبور از روحانی برنامه دارند. یعنی به هر حال آنها تا حدی که ببینند آقای روحانی می‌تواند تأمین‌کننده دیدگاه‌هایشان باشد به‌عنوان رئیس‌جمهور از او حمایت می‌کنند تا بتوانند از طریق کمک‌های آقای روحانی به شکلی به قدرت برگردند ولو اینکه آقای روحانی کمک مستقیمی‌ به آنها نکند یا حتی تمایلش هم این نباشد اما در مجموع نتیجه‌گیریشان به این سمت است که آقای روحانی سکویی برای بازگشت اصلاح‌طلبان به قدرت است. اگر این اتفاق بیفتد نیازشان به آقای روحانی به میزانی کمتر می شود که احتیاجی به وجود تشکلی مثل حزب اتحاد ملت ایران دارند بنابراین از الان تشکل‌های خود را سازماندهی می‌کنند تا اگر در زمانی دیگر خیلی نیازی به آقای روحانی نداشتند بتوانند خودشان ساماندهی کار را به عهده بگیرند.
آیا دو قطبی کارگزارن- اتحاد ملت ایران در اردوگاه جریان اصلاحات اتفاق می‌افتد؟
در گذشته بارها بین اصلاح‌طلبان و کارگزاران اختلاف زیادی اتفاق افتاد، در دوران ریاست‌جمهوری آقای خاتمی به‌ویژه انتخابات مجلس ششم شاهد اختلافات عمیق آنها بودیم، اساسا اصلاح‌طلبان، کارگزاران را به‌عنوان حزب اصلاح‌طلب قبول ندارند چون کارگزاران دارای ایده ئولوژی نیست بیشتر یک مشی اجرایی است در حالی‌که اصلاح‌طلبان یک پایگاه اجتماعی ایدئولوژیک دارند. اساسا از زمان تشکیل کارگزاران در دوران ریاست‌جمهوری آقای هاشمی نگاه این حزب مبتنی بر پیشبرد سیاست‌های اجرایی و مدیریتی کشور با الگوهای اقتصادی نئولیبرالی بود. اساسا دیدگاه‌های ایدئولوژیک نداشتند. از کارگزاران راجع به حکومت اسلامی یا بحث‌های مربوط به سکولاریسم و ولایت‌‌فقیه هیچ طرح بحثی تاکنون ندیدیم در حالی‌که اصلاح‌طلبان در این زمینه ید طولایی دارند. آقای روحانی نیز بیشتر مشی کارگزارانی دارد و از لحاظ ایدئولوژیک اصلاح‌طلب نیست ولی به لحاظ اجرایی بله، بر همین اساس وقتی سرکار آمد عمدتا از نیروهای کارگزاران و کمتر از اصلاح‌طلبان خالص استفاده کرد.
به‌نظر شما با این تفاسیری که فرمودید رابطه بین کارگزاران و حزب اتحاد ملت ایران چطور تعریف می‌شود؟
این دو تشکل به لحاظ اید‌ئولوژیک اصلا نسبتی با هم ندارند ولی به لحاظ اجرایی اتحاد ملت که به مثابه اصلاح‌طلبان است در بعضی زمینه‌ها با کارگزاران اشتراک نظر دارد اما فعلا کارگزاران در قدرت است. بنابراین حزب اتحاد ملت مترصد است که کارگزاران و دولت و شخص آقای روحانی بخشی از خواسته‌های اصلاح‌طلبان را در جامعه فراهم کند و بعد از آنکه این خواسته‌ها محقق شد و دیگر دولت یازدهم استفاده بیشتری برای اصلاح‌طلبان نداشت راحت از آقای روحانی عبور می‌کند و اختلافات شروع خواهد شد.
حزب اتحاد ملت ایران با ندا نسبتی خواهد داشت؟
اصلاح‌طلبان مطلقا حزب ندای ایرانیان را به‌عنوان یک حزب اصلاح‌طلب از ابتدا قبول نداشتند و حتی دیدگاه افراطی ندای ایرانیان را نمایشی می‌دانستند چون برداشت و باورشان این بود که ندای ایرانیان نفوذی اصولگرایان است. همچنان که شاهد مثال‌شان هم این بود که اصولگرایان از تشکیل حزب ندای ایرانیان استقبال کردند و اخیرا هم با افشاگری‌هایی که آقای صادق خرازی کرد مدعی بیشتری پیدا کردند که مشخص شد او همان نفوذی اصولگرایان بود که خود را به چهره اصلاح‌طلب درآورد تا به اردوگاه اصلاحات ضربه بزند و این کار را هم انجام داد بنابراین اساسا اصلاح‌طلبان حزب ندای ایرانیان را اصلاح‌طلب نمی‌دانند.
اما گفته می‌شود آقای خرازی از حزب ندای ایرانیان استعفا داد تا حزب اتحاد ملت ایران تقویت شود.
این تحلیل را خیلی قبول ندارم. حتی برخی می‌گویند آقای خاتمی به آقای خرازی گفته کنار بکشد که باز هم من این تحلیل را قبول ندارم. چون خیلی آقای خرازی را در ید و اختیار اصلاح‌طلبان از ابتدا نمی‌دانستم و اگر او قرار بود کنار بکشد احتیاج نبود این‌گونه استعفا کند یعنی خودش را در معرض هجوم قرار دهد و هزینه سنگینی بپردازد. تصور می‌کنم آقای خرازی به خاطر آن خط‌مشی فکری که دارد که به هر حال می‌خواسته درباره اصلاح‌طلبانی که خود را در کسوت اصلاح‌طلبی می‌دانند ولی خطاهایی دارند افشاگری کند و از این بابت مورد هجوم زیادی قرار گرفت. بعد هم نه خودش و نه حزب نوپایش نتوانستند این فشارها را تحمل کنند و مجبور شد استعفا دهد. در کل هیچ قرائن و شواهدی ندارم که تحلیل مورد سوال درست باشد.
با‌توجه به اینکه اصلاح‌طلبان تاکنون هیچ حزب قوی نداشتند آقای عارف چه رویکردی را در قبال حزب اتحاد ملت ایران در پیش خواهد گرفت؟ آیا با این حزب همراه می‌شود یا آنکه خط فردی خود را دنبال می‌کند؟
تصورم بر این است که آقای عارف مخالفتی با حزب اتحاد ملت فعلا نخواهد کرد اما همراهی هم نخواهد داشت چون او این احتمال را می‌دهد که این حزب بخواهد در بزنگاه‌هایی به شکلی مشکلاتی را بیافریند و آقای عارف هم از این موضوع گریزان است. او در مجموع خط مشی‌اش این است که نظام سیاسی موجود را با همه ارکانش قبول دارد. در واقع حکومت اسلامی را با تعریف امام خمینی(ره) و قانون اساسی جمهوری اسلامی کاملا قبول دارد. البته انتقادهایی را هم از منظر اصلاح‌طلبی بیان می‌کند اما یک فرد سکولار نیست و تمایل دارد این چهره‌اش حفظ بماند بنابراین از جریان‌هایی که ممکن است در آینده بوی سکولاریسم از آنها استشمام شود گریزان خواهد بود.
یعنی آقای عارف به نوعی پیش‌بینی می‌کند که حزب اتحاد ملت ایران اسلامی راه حزب مشارکت را برود؟
بله، به هر حال پیش‌بینی می‌کند این حزب ممکن است باتوجه به ترکیبی که دارد در آینده در یک بزنگاه‌هایی بخواهد اقداماتی را کند که مقداری دردسر‌آفرین باشد بنابراین آقای عارف خیلی تمایل ندارد با اینها یکسان و همراه نشان دهد البته حزب اتحاد ملت ورژن پیشرفته اصلاح‌طلبان است.