دولت روحانی شبیه دولت اول اصلاحات است

دو نگرش در نیروهای توسعه‌گرایی که خود را ذیل جریان اصلاح‌طلبی تعریف می‌کنند وجود دارد. گروهی از این نیرو‌ها توسعه اقتصادی را اولویت می‌دهد و گروهی دیگر توسعه سیاسی را.‌ طی ده‌های گذشته این نیرو‌ها چه عملکردی از خود به جای گذاشته‌اند؟
در مورد عملکرد نیروهای توسعه‌گرا از نوع نگاه اصلاح‌طلب اگر منظور شما مسائل دو دهه اخیر است، ‌معتقدم در دو دهه اخیر چیزی که ‌ در دستورکار اصلاح‌طلب‌ها بوده بیشتر توسعه سیاسی بوده تا توسعه اقتصادی‌ و بیشتر در آن قالب عمل کرده‌اند. به‌طور مشخص‌تر اگر بیاییم موضوع را بررسی کنیم و ‌ و در دوره دوم ‌وقتی با خواسته‌های روز، خواسته‌های اقتصادی و توسعه‌ای مواجه شد، نگاه مدیریتی و نگاه مبتنی بر توسعه اقتصادی را در دستورکار خودش قرار دا‌د. اما باید دقت داشت که هیچ‌وقت توسعه سیاسی از دستورکار اصلاح‌طلب‌ها از سال 1376 خارج نشده است.
نسبت این دو جریان توسعه‌گرای اقتصادی و سیاسی با انقلاب اسلامی چگونه بوده است؟
برای اینکه بدانیم این دو جریان توسعه چه نسبتی با انقلاب اسلامی دارند باید بگویم به هر حال نگاه سیاسی در کشور از منظر چپ یا راست‌ یا همان اصلاح‌طلب و اصولگرا و اینها برگرفته از دل و بطن انقلاب اسلامی ایران ‌است‌ و هرچند که بعد از اینکه شکافی ایجاد شد بین دو جریان اصولگرا‌ها و اصلاح‌طلبان در ایران، طرفین اتهاماتی را به هم وارد کردند و هر کدام خودشان را به بنیان‌های اصلی و شعار‌های اصلی انقلاب اسلامی نزدیک‌تر و پایبند‌تر اعلام کردند، اما بنده اعتقادم بر این است که انقلاب اسلامی ایران به هر حال یک انقلاب تمام‌شمولی بود و در حوزه‌های اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی زمینه‌های مختلف و گوناگونی را داشت. منتها در نظر داشته باشید تحولاتی که در کشور شکل گرفت و در نتیجه آن اصلاح‌طلبان‌ یا اصولگرایان بر یک نهاد سیاسی تفوق یافتند؛ می‌بینیم که شعارهایشان متفاوت شد‌: بخشی از آن وارد سیاست شد‌ و بخشی شعار‌های اقتصادی را طرح کردند.
اما واقعیت این است که دو جریان اصلاح‌طلب و اصولگرا، جریان‌هایی هستند که الان می‌شود گفت مسن‌تر و باسابقه‌تر‌های آنان که از دل انقلاب سر بر آورده‌اند و بعد از آن نیروهای نسل دوم و الان نسل سوم که جوان‌تر هستند، اینها به هر حال مرتبط و وابسته به همان نیروهای نسل اول و درس‌آموخته در مکاتب سیاسی و رسانه‌ای آنها‌هستند و به‌گونه‌ای با انقلاب اسلامی مرتبطند.
نسبت این دو طیف از نیروهای توسعه‌گرای اصلاح‌طلب یعنی طیفی که اولویت را به توسعه سیاسی می‌دهد یعنی مشارکتی‌ها و طیفی که اولویت را به توسعه اقتصادی می‌دهد یعنی کارگزارانی‌ها با هم چگونه است؟
من با تقسیم‌بندی اصلاح‌طلب‌ها به دو گروه کارگزارانی‌ها و مشارکتی‌ها موافق نیستم. چون کار‌گزاران را جزیی از جریان اصلاح‌طلبی نمی‌دانم بلکه آن را جریانی می‌دانم که از دل جریان اصولگرایی ‌ یا از دل جریان راست شکل گرفته است. باتوجه به واکنش‌های تندی که در آن زمان، جریان‌های راست نسبت به آنها نشان دادند یعنی در انتهای دوره دوم ریاست‌جمهوری آقای هاشمی رفسنجانی، اینها به تدریج در جناح مخالف جریان راست قرار گرفتند و نزدیک و هم راستا‌ی طیف چپ اصلاح‌طلب شدند. نه فقط از لحاظ شکلی، بلکه از لحاظ راهبردی و عمل و رفتار انتخاباتی این‌ها به جریان اصلاح‌طلب‌ نزدیک شدند. کمااین که ما دیدیم‌ در دوران مجلس ششم همین کارگزاران با آقای هاشمی همراه شدند و به تبع آن لیست نامزد‌های جناح راست مقابل لیست نامزد‌های جناح چپ در انتخابات مجلس ششم تهران قرار گرفت.
خب بنابراین اگر ما بخواهیم کارگزاران را تعریف کنیم اعتقاد شخصی من بر این است که کار‌گزاران یک جریان عملگرا در کشور ‌است‌ که نتیجه عمل و رفتار سیاسی برایشان بسیار مهم ‌است و بنابراین‌ طبق آن نتیجه‌ای که به‌دنبالش ‌هستند ما می‌بینیم که بعضا همراه می‌شوند با شعار‌های سیاسی و بعضا پیش‌قراول می‌شوند در حوزه شعار‌های توسعه‌ای و اقتصادی. این تعریف خاصی است که از آنها می‌شود ارائه کرد. اما جریان اصلاح‌طلبی همان‌طور که قبلا عرض کردم بیش از هرچیز در زمینه توسعه سیاسی در کشور کار کرده است.
اگر بخواهیم دولت تدبیر و امید را تحلیل کنیم این دولت در کدام سوی این دو نگرش قرار دارد‌ و طرفداران نگرش مقابل چه رفتاری را در آینده از خود نشان خواهند داد؟
من دولت تدبیر و امید را شبیه به دولت اول اصلاحات می‌دانم. دولت اصلاحات دولتی بوده که به هر حال حاصل نزدیکی جریان کارگزار و جریان چپ یا اصلاح‌طلبان آن زمان بوده است. در دوره دوم دولت اصلاح‌طلبان دیدیم که رئیس‌جمهور وقت مقداری از جریان کارگزاران دور شد.
دولت آقای روحانی هم دولتی است که بیشتر بر‌اساس یک دشمن مشترک‌ یا به تعبیری بر‌اساس یک رقیب مشترک شکل گرفت. در انتخابات ریاست‌جمهوری سال 92 هدف این بود که شخصی از جریان اصولگرا تشکیل ریاست‌جمهوری بدهد اما ما دیدیم که عملا دولتی که شکل گرفت‌ دولتی است متشکل از کارگزاران سازندگی که در واقع میانه‌رو‌‌هستند و به نظر من از لحاظ نخبگی بیشترین اعضای نزدیکان آقای روحانی را تشکیل داده‌اند و جریان اصلاح‌طلب بیشتر سعی کردند بدنه اجتماعی را در زمینه‌های انتخاباتی به حرکت وادارند‌؛ این طیف دوم بودند.
و یک طیفی هم این بار به آقای روحانی اضافه شد که به نظر من حداقل نقش آن چیزی حدود شاید یک‌چهارم از آرای آقای روحانی بود، این طیف اصولگرایانی بودند که از دوران هشت ساله آقای دکتر احمدی‌نژاد زده یا رانده شده بودند. تکرار می‌کنم زده یا رانده شده بودند و بنابراین سعی کردند که به‌گونه‌ای اعتراض خودشان را نشان دهند که به هیچ کاندیدای اصولگرایی رای ندهند و به جریانی رای‌دهند که این جریان به هر حال به نوعی پایان بدهد به فضای سیاسی‌ای که در زمان ریاست‌جمهوری آقای دکتر احمدی‌نژاد در کشور شکل گرفته بوده است؛ فضای سیاسی و فضای انتصابی یعنی مدیران نصب شده و...
من اعتقادم بر این است که نوع نگاه غالب در جریان اصلی اصولگرایان در آینده یک نگاه عملگرا خواهد شد یعنی آنها هم سعی می‌کنند کما‌کان در عرصه مدیریت جامعه حضور داشته باشند و اگر احساس کنند‌ آقای روحانی توانسته که نقش قوی‌ای را برای مدیریت جامعه بر‌عهده بگیرد و نتایج ملموسی را به دست آورد، من معتقدم که اصولگرایان معتدل به سمت رقابت با دولت آقای روحانی نمی‌روند و حتی کمک هم نخواهند کرد که جریان افراطی اصولگرایان که حتما در جریان انتخابات حضور خواهند داشت، موفق شوند و یک رقابت جدی را شکل دهند.