اکنون پس از آغاز اجرای برجام چه نکاتی باید مورد توجه قرار گیرد؟
واقع‌گرایی به جای ایدهآل گرایی
متعاقب بررسی برجام در جمهوری اسلامی ایران و نهادهای قانونی کشورمان، شاهد شکل گیری دوران جدیدی در سیاست خارجی کشورمان(به صورت خاص در قبال مذاکرات هسته‌ای) هستیم.از یک زوایه می‌توان به سبب پایان یافتن بررسی برجام در شورای عالی امنیت ملی و مجلس شورای اسلامی و اعلام توافق نهایی، دوران فعلی را مترادف با دوران پسابرجام دانست. به عبارت بهتر، اگر ابتدای دوران پسابرجام را «تایید برجام در پایتخت‌ها» فرض کنیم، ما وارد دوران پسابرجام شده‌ایم. با این حال به لحاظ فنی و حقوقی زمانی وارد دوران پسابرجام خواهیم شد که برجام اجرایی و عملی شود. قدر متیقن تحولات هسته‌ای اخیر اینکه ما به هر حال از دوران بررسی برجام در نهادهای قانونی خارج شده و وارد دوران تازه‌ای شده‌ایم.
قبل از اینکه وارد بررسی قواعد بازی در دوران پسابرجام شویم، لازم است نسبت به شرایط فعلی و مختصات نقطه‌ای که در آن قرار داریم به برداشت صحیحی برسیم. میان «اعلام لغو تحریم‌ها» و «اجرایی شدن لغو تحریم‌ها» هم به لحاظ حقوقی و مفهومی‌و هم به لحاظ مصداقی تفاوت عمده‌ای وجود دارد. به‌طور کلی در علم حقوق هر جمله، کلمه و حتی حرف اضافه معنا و جایگاه خاص خود را دارد. این قاعده در خصوص اسناد بین‌المللی از جمله معاهدات، پیمان‌ها، پروتکل‌ها، موافقت‌نامه‌ها و متعاقبا برنامه جامع اقدام مشترک نیز صادق است.
در این میان، «اعلام توافق» مقوله‌ای متفاوت با «اجرای توافق» است. از سوی دیگر، «لغو تحریم‌ها» با «لغو مشروط تحریم‌ها» تفاوت دارد. بر‌اساس مرحله‌بندی‌های صورت گرفته از سوی طرفین (ایران و اعضای 1+5)، پس از بررسی توافق هسته‌ای در نهادهای قانونی، ما با مرحله «پذیرش توافق» مواجه هستیم. در این مرحله معادله به‌گونه‌ای ترسیم شده است که طرف مقابل در دوران آماده سازی برای لغو تحریم‌ها و ما در مقام اجرای عینی تعهدات قرار داریم. نکته دیگر اینکه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و مقامات مسئول کشورمان اعلام کرده‌اند که جمهوری اسلامی ایران از روز اجرای برنامه جامع اقدام مشترک ـ ۱۸ اکتبر ـ به صورت مشروط پروتکل الحاقی توافق نامه پادمانی را تا زمان تصویب آن توسط مجلس اجرا می‌کند و ترتیبات فرعی کد اصلاحیه 1/3 توافقنامه پادمانی را نیز به‌طور کامل اجرا خواهد کرد.
بر این اساس؛ آنچه امروز با آن مواجه هستیم «اعلام لغو مشروط تحریم‌ها از سوی اروپا» و «اعلام آماده باش اوباما به نهادهای قانونی آمریکا برای لغو مشروط تحریم‌ها» است. بنابراین نباید این دو مورد را مترادف با «لغو قطعی تحریم‌ها» حداقل تا این زمان دانست، چر‌اکه هنوز تا زمان اجرایی شدن برجام حدود دو ماه و بلکه بیشتر زمان باقی مانده است.
لازم است تا تاریخ 15 دسامبر (آذرماه امسال) آژانس بین‌المللی انرژی اتمی‌ارزیابی دقیق خود را از «اجرایی شدن گام‌های اولیه توافق از سوی ایران» و همچنین گزارش خود را در خصوص «ابعاد نظامی احتمالی برنامه هسته‌ای ایران در گذشته» به طرف مقابل یعنی اعضای 1+5 ارائه کند و در صورتی که این گزارش موید روند طی شده از سوی ایران باشد، توافق اجرایی خواهد شد.طی روزهای اخیر، دیدارها و مذاکراتی در خصوص نحوه اجرایی شدن برجام پس از تاریخ 18 اکتبر (روز قبول جمع‌بندی توافق) صورت گرفته است. به نظر می‌رسد طرف آمریکایی اصرار دارد روز اجرایی شدن توافق تا حد ممکن به تاخیر بیفتد، این در حالی است که ایران تاخیر در اجرای توافق را به هیچ عنوان نپذیرفته و آن را تابعی از عمل کردن طرفین به تعهداتشان می‌داند (نه طی شدن یک بازه زمانی خاص).
فراتر از آنچه ذکر شد، باید اذعان کرد که دوران پسابرجام به مراتب نسبت به دوران بررسی برجام پیچیده‌تر و چند لایه‌تر است. همچنین این دوران(پسابرجام) هم‌فرصت زا و هم تهدید زاست. در این خصوص لازم است نکات جداگانه و مهمی‌را مدنظر قرار دهیم:
1- مراقب ایده آل‌گرایی بازدارنده باشیم
اصلی‌ترین آفت ما در دوران پسابرجام، «ایده‌آل‌گرایی بازدارنده» است. «ایده‌آل‌گرایی» به‌طور کلی بار معنایی و ماهوی مثبتی را به ذهن مخاطبان مخابره می‌کند. تجربه نشان می‌دهد ذهن انسان نسبت به چینش و بررسی ایده‌آل‌های خود تمایل بیشتری دارد تا بررسی «واقعیات پیرامونی» خود! دلیل این مساله نیز کاملا مشخص است: «واقعیت» از آنجا که توصیف عینی زمان حال است، به صورت ذاتی محدود و قید‌پذیر است اما «ایدهآل» به دلیل سنخیتی که با آینده دارد، کمتر محدودیت‌پذیر است. اگرچه بسیاری از افراد تصور می‌کنند «ایده‌آل‌گرایی» در نقطه مقابل «واقع‌گرایی» قرار دارد، اما در مجموع افراد، سازمان‌ها و دولت‌هایی موفق هستند که «واقعیت» را در مسیر دستیابی به ایده‌آل‌های خود تعریف کنند، نه اینکه ایده‌آل‌های خود را به مثابه سدی برای فرار از واقعیات موجود مدنظر قرار دهند. «ایده‌آل‌گرایی» نه به‌صورت ذاتی مطلوب و نه نامطلوب است. نگرش ایده‌آل‌گرایانه در قبال برخی پدیده‌ها «بازدارنده» و در قبال برخی دیگر «پیش برنده» است. آنچه مسلم است اینکه دوران پسابرجام دوران واقع بینی محض است. در این میان صرفا ایده‌آل‌هایی اهمیت دارد که از دل و بطن واقعیات برخاسته
باشد. اگر بازی ما در دوران پسابرجام متغیری از اخم و لبخند رقیب باشد و چرخش ناگهانی غرب از تعهدات خود ایده‌آل‌های ما را بر هم بریزد، در اینجا ایده‌آل‌گرایی ما دچار مشکل بوده است و اتفاقا بر دشمنی که از هر فرصتی برای تضعیف نظام و ملت ما استفاده می‌کند حرجی نیست! ماهیت و هدف آمریکا و متحدانش در دوران پسابرجام کاملا مشخص است.این هدف مسلما تقویت قدرت منطقه‌ای ایران و حفظ گارد بسته ما در برابر خود نیست! اتفاقا واشنگتن و متحدانش اگر به حال خود واگذار شوند، هدف و سودایی جز سقوط نظام جمهوری اسلامی و ایجاد هرج و مرج سیاسی و اقتصادی و بین‌المللی در قبال کشورمان در سر ندارند.در چنین شرایطی باید مراقب بود که تامین رضایت دشمن و تعامل با آن به یک ایدهآل از سوی ما تبدیل نشود. مسیر ما در دوران پرپیچ و خم پسابرجام باید به‌گونه‌ای ترسیم شود که در آن ایده‌آل‌ها حکم مقصد و واقعیات حکم چراغ‌های روشن کننده مسیر به سوی مقصد را داشته باشد. در اینجا تابلوهایی که در مسیر نصب می‌شود، علا‌ئم راهنمایی و رانندگی در طول مسیر و... جملگی ما را باید به سوی یک «ایدهآل برخاسته از واقعیت» به نام «افزایش عزت و قدرت ایران» رهنمون سازد. از
این رو مسئولان و مجریان سیاست خارجی و دیگر حوزه‌های مرتبط با اجرایی شدن برجام در طول دوران پسابرجام مسئولیت بزرگی در این خصوص بر عهده دارند. بنابراین در دوران پسابرجام باید مراقب ایده‌آل‌گرایی‌هایی که ما را از مقصد اصلی خود یعنی «عزت کشور» دور می‌کند بود و در مقابل، ایده‌آل‌گرایی صحیح بر مبنای افزایش قدرت وعزت کشور را مدنظر قرار داد.
2- نسبت ایده‌آل‌ها و واقعیات را صحیح تعریف کنیم
هم‌اکنون با اعلام لغو تحریم‌های ایران از سوی اتحادیه اروپا و اعلام آمادگی نهادهای دولتی و قانونی آمریکا برای برداشتن تحریم‌های وضع‌شده علیه کشورمان، عملا دوران پسابرجام (از بعد عینی و مفهومی) کلید خورده است. ثانیه‌شمار دوران پسابرجام از روز یکشنبه (18 اکتبر) به کار افتاده و به سرعت سپری می‌شود. سوال اصلی اینجاست که نسبت میان «واقعیت‌ها» و ایده‌آل‌ها در این دوران حساس چگونه باید از سوی دست‌اندرکاران اجرایی و مسئولان حوزه سیاست‌خارجی کشور تعریف شود؟ آیا در اینجا «ایده‌آل‌گرایی» خوب است یا بد؟! آیا در این برهه ایده‌آل‌ها باید ما را شکل دهد یا بالعکس، ما باید سکان هدایت آمال و ایده‌آل‌های خود را در دست بگیریم؟ آیا در مواردی که واقعیات در مواجهه کامل با ایده‌آل‌های ما بود تکلیف چیست؟ ایده‌آل‌های ما در دوران پسابرجام باید با استناد به واقعیات موجود و ظرفیت‌هایی که برجام در اختیار ما قرار داده، یا از ما سلب کرده است ترسیم شود. پیش شرط تحقق این مساله، نگاهی واقع‌بینانه نسبت به برجام است. در اینجا افراط یا تفریط و از همه بدتر، نگاه سیاسی مثبت یا منفی نسبت به برجام نباید کمترین محلی از اعراب داشته باشد. نکته بسیار
مهم‌تر اینکه رفتار دشمن نباید در ترسیم ایده‌آل‌های ما در دوران پسابرجام کمترین دخالتی داشته باشد. در دوران پسابرجام، ایده‌آل‌های ما باید از دل واقعیات مسلم پیرامونی ما استخراج شود. بر این اساس از دل واقعیتی به نام «تقویت داعش توسط آمریکا» نباید ایده‌آلی به نام دوستی با آمریکا استخراج شود! همچنین از دل واقعیتی به نام سیاسی بودن ماهیت آژانس نباید ایده‌آلی به نام اعتماد به آژانس حاصل شود. این قاعده در‌خصوص تروییکای اروپایی نیز صادق است. دولتمردان ما باید میان دو مقوله معامله با اعضای 1+5 و اعتماد به اعضای 1+5 تمایز قائل شوند، زیرا اولی ریشه در واقعیت و دومی‌دریشه در ایده‌آل‌گرایی بازدارنده دارد.
3- نقاط مطلوب خود را شناسایی کنیم
مختصات نقطه مطلوب ما در دوران پسابرجام، باید بر مبنای سه واقعیت عدم اعتماد به غرب، افزایش قدرت منطقه‌ای و بین‌المللی ایران و تسلیم‌سازی دشمنان در مقابل ایران قدرتمند ترسیم شود. در این صورت، بازی ما در دوران پسابرجام دیگر تابعی از رفتار و گفتار طرف مقابل و کارشکنی احتمالی آن نخواهد بود. بدیهی است که در چنین شرایطی به دلیل انطباق ایدهآل و واقعیت، قدرت رصد هوشمندانه رفتار رقیب را صرف تقویت توان داخلی خود و در نهایت تسلیم سازی غرب خواهیم کرد.
استراتژی مدیریت دشمن، کارآمد‌ترین استراتژی ما در مواجهه با دشمنان قسم خورده نظام و در رأس آنها ایالات متحده آمریکا محسوب می‌شود. متاسفانه تبدیل دشمن به دوست یا انکار تقابل محض آمریکا با ارزش‌های انقلاب اسلامی ایران و ماهیت و هویت نظام اسلامی، منجر به ارسال پیام‌های غلط از سوی ما خواهد شد. از‌این رو در دوران پسابرجام باید آمریکا را مترادف با دشمن و استراتژی حاکم بر روابط خود با آمریکا را نیز در قالب استراتژی مدیریت رفتار دشمن و خنثی‌سازی توطئه‌های آن تعریف کرد.
4- آدرس‌هایی که می‌دهیم، آدرس‌هایی که می‌گیریم
به‌طور طبیعی در دوران پسابرجام ما با دو نوع آدرس‌دهی مواجه خواهیم بود، یکی آدرس و نشانه‌ای که ما به طرف مقابل می‌دهیم و دیگری آدرس و نشانه‌ای که طرف مقابل به ما می‌دهد.
در صورتی که آدرس‌دهی ما به بازیگران نظام بین‌الملل و مخصوصا دشمنان نظام بر مبنا و اساسا اصرار بر اصول سیاست خارجی خود باشد، در آن صورت ما آدرس صحیحی در قبال سیاست‌های کلان و غیر قابل تغییر خود به طرف مقابل ارائه کرده‌ایم و در مقابل، راه را روی هرگونه آدرس گیری نادرست از غرب بسته‌ایم. اما ذره‌ای غفلت و سوء‌تدبیر در قبال برجام و یا ارائه آدرس‌های نادرست در خصوص توافق هسته‌ای میان ایران و اعضای 1+5، ما را در دامی‌خواهد افکند که غرب درصدد پهن کردن آن برای ما خواهد بود.
لازم است در برهه فعلی و در قبال توافق نهایی آدرس نادرست ندهیم، آدرس نادرست نگیریم ، بدانیم چه آدرسی را باید بدهیم و در نهایت بدانیم چه آدرسی را نباید بگیریم. به‌عنوان مثال ارائه تصویری از اختلافات بر سر برجام و سیاسی کردن ملتهب آن یکی از آدرس‌های غلطی است که منجر به سرمایه‌گذاری دشمن در این زمینه جهت ایجاد اختلاف و شکاف در بین نیروهای سیاسی می‌شود.
آنچه مسلم است اینکه غرب در دوران‌پسا برجام غرب قطعا درصدد ارائه آدرس‌های نادرست و فریبنده‌ای در مقابل ما بر‌خواهد آمد. از جمله اینکه غرب سعی دارد ایران را استحاله شده در روندهای بین‌المللی که خود طراحی می‌کند، تعریف کند و این گونه وا‌نمود کند که جمهوری اسلامی بالاخره بر اثر فشارها و تحریم‌ها مجبور شد از اصول خود عقب‌نشینی کند و وارد تعاملات سازنده با دنیا شود. منظور غربی‌ها از تعاملات سازنده، دست کشیدن ایران از اصول و مبانی سیاست خارجی خود و پذیرش سلطه آنان است، در حالی که اساسا اصول و ارزش‌های انقلابی ایران، نوعی تعامل انسانی و سازنده با ملت‌های دنیا و دولت‌های غیرسلطه‌گر تعریف می‌کند و این مستقل از نگاه غرب و مبتنی بر ارزش‌های دینی و ملی ایران است. از این رو در دوران پسابرجام باید مراقب نوع تعریف‌ها و تفسیرهایی که دشمن از جمهوری اسلامی به اذهان عمومی دنیا مخابره می‌کند، بود و راه آن، تاکید مستمر بر اصول سیاست خارجی است که نه سلطه می‌پذیرد و نه به‌دنبال سلطه بر دیگران است.
5- رصد دوران پسابرجام با عینک جناحی ممنوع
باید در دوران پسابرجام ضمن اتخاذ نگاهی واقع‌بینانه نسبت به آن، در صیانت از نقاط مثبت و مقابله با نقاط ضعف آن و همچنین رصد هوشمندانه رفتار رقیب غیر‌قابل اعتمادمان، یعنی ایالاتمتحده آمریکا، نقش جمعی و پررنگی ایفا کنیم. دوران پسا توافق، دوران حفظ اصول انقلاب و استراتژی‌های کلان سیاست خارجی کشور است که جملگی متاثر از آرمان‌های والای ملت ما هستند. رمز موفقیت ایران اسلامی در هدایت دوران پسابرجام تکیه بر اصول و ثوابت سیاست خارجی کشور است.
باید در نظر داشته باشیم که توافق هسته‌ای صورت گرفته و حضور اعضای 1+5 پای میز مذاکره و جبری که آنها را ناچار به دادن امتیازاتی به ایران کرده، مرهون مقاومت 12ساله ملت ایران بوده است. حضور غیرتمندانه و خستگی‌ناپذیر همه تیم‌های مذاکره‌کننده هسته‌ای در این معادله و مخصوصا تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای اخیر، بدون پشتوانه‌ای به نام مقاومت هسته‌ای یک ملت امکان‌پذیر نبوده است. این مقاومت نیز به برکت خون شهدای هسته‌ای ما صورت گرفته است. از این رو برجام متعلق به هیچ گروهی نیست و نباید نسبت به آن نگاه جناحی و ابزاری داشت. در این خصوص لازم است میان ظرفیت‌های سیاست داخلی کشور نوعی هم‌افزایی صورت گیرد و برجام نیز به سند وفاق گروه‌های سیاسی کشور تبدیل شود. تاکید رهبر معظم انقلاب اسلامی مبنی‌بر لزوم جلوگیری از دوقطبیسازی در جامعه در همین راستا صورت گرفته است. دوقطبیسازی در میان دلسوزان و طرفداران انقلاب اسلامی در دوران پسابرجام یکی از راهبردهای دشمن در جنگ‌نرم علیه ملت ایران محسوب می‌شود. از این رو باید ضمن شناسایی دقیق این راهبرد و ترسیم ابعاد مختلف آن، مانع از تحقق چنین هدف شومی از سوی دشمن شد.
در این حوزه، ما با کلید‌واژه‌ای بسیار مهم به نام دوقطبیسازی مواجه هستیم. دو قطبی‌سازی یک فرمول ساختار‌شکنانه است نه یک تاکتیک مقطعی. به عبارت بهتر، باید در تحلیل این رفتار دشمن، دوقطبیسازی را به مثابه یک استراتژی تقابلی در مواجهه با انقلاب اسلامی مورد توجه و تحلیل قرار داد. تنها راه اصولی مواجهه با این استراتژی خطرناک و بستن راه نفوذ دشمن در این حوزه، اتحاد حول محور مقام معظم رهبری و ارزش‌های نظام و ایجاد تفکیکی واقع‌بینانه میان دوستان و دشمنان انقلاب است.
اگر باور داشته باشیم بخش عمده‌ای از بازی دشمن نه در آن سوی مرزها، بلکه در حوزه سیاست داخلی ما و در شکل‌دهی منازعات داخلی میان علاقه‌مندان به آرمان‌های نظام صورت می‌گیرد، مسلما واکنش ما نیز نسبت به این عملیات صد‌لایه و پیچیده باید هوشمندانه و عقلانی‌تر باشد.
6- رصد هوشمندانه رفتار دشمن در دوران پسابرجام
قاعده مهم و تعیین‌کننده دیگر اینکه در دوران پساتوافق باید هرگونه محاسبه و رفتار ما بر‌اساس رصد هوشمندانه اوضاع و در سایه حفظ ثوابت و اصول سیاست خارجی ما صورت گیرد. همان‌گونه که بارها اعلام شده است، پیروزی یا شکست ما در موضوع هسته‌ای تا درجه‌ای زیاد معلول رویکرد و رفتار‌مان در دوران پساتوافق است. صیانت از نقاط قوت برجام، مقابله جمعی با نقاط ضعف برجام، عدم اعتماد به رقیب، اصرار بر خطوط قرمز راهبردی نظام در منطقه و نظام بین‌الملل، آینده‌پژوهی رفتار رقیب در قبال برجام و از همه مهم‌تر عدم تعریف پدیده برجام به‌عنوان یک نقطه ثقل استراتژیک و غیر‌قابل تغییر، جملگی سبب خواهد شد تا در دوران پسابرجام بهترین استفاده را نسبت به توافق صورت گرفته داشته باشیم.
در ذیل همین رصد هوشمندانه باید در نظر گرفت که قطعی و غیر‌قابل تغییر دانستن پدیده برجام و یاد کردن از آن به‌عنوان یک نقطه ثقل (نقطه ثقل اقتصادی، سیاسی، راهبردی و منطقه‌ای) ساده‌انگارانه‌ترین محاسبه‌ای است که می‌توان در قبال توافق هسته‌ای صورت داد. در این میان، صرفا در قالب نگاه تاکتیکی می‌توان برجام و توافق هسته‌ای را در مسیری صحیح و به‌عنوان یک ظرفیت در حوزه‌های گوناگون به گردش در‌آورد نه یک نقطه ثقل! از آنجا که یک نقطه ثقل راهبردی یا سیاسی باید حداقل ضریب تغییر‌پذیری را داشته باشد، برجام به‌عنوان پدیده‌ای که متاثر از رفتار طرف مقابل بوده و به صورت بالقوه نیز امکان نقض آن از سوی آمریکا و حتی دیگر اعضای 1+5 وجود دارد، نمی‌تواند حکم یک نقطه ثقل راهبردی را برای ما داشته باشد. بنابراین باید در محاسبات رفتاری خود این نوع نگاه به برجام را به‌عنوان یک مبنای اصولی مدنظر قرار دهیم.
7- اعتماد به دشمن ممنوع
اعتماد به دشمنان و رقبا در دوران پسابرجام خطرناک‌ترین خطای محاسباتی ممکن و حکم پاشنه آشیل ما خواهد بود. بی‌اعتمادی به آمریکا، دیگر اعضای 1+5 و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی موضوع دیگری است که ما باید در مسیر اجرایی شدن برجام آن را مدنظر قرار دهیم. چه بپذیریم یا خیر، آمانو وظیفه دارد فضای دوگانگی و ابهام و تناقض را در قبال برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز کشورمان حفظ کند. اگر بخواهیم آمانو را در محاسبات خود به‌عنوان شخصیتی مستقل و فردی با دغدغه‌های فنی و حقوقی فرض کنیم، اشتباه بزرگی کرده‌ایم. از این رو هرگونه همکاری با آژانس باید با این‌پیش‌فرض صورت گیرد که این سازمان و مدیرکل و بازرسان آن غیر‌قابل اعتماد هستند. در صورتی که این پیش‌فرض را در ذهن خود ملکه سازیم، در مناسبات خود با آژانس راه و روش معقولی اتخاذ خواهیم کرد و اخم و لبخندهای آمانو منجر به سردرگمی ما نخواهد شد. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ماهیتی کاملا رئالیستی دارد و در بستر بازی قدرت‌های بزرگ به فعالیت خود ادامه می‌دهد و حتی انتخاب مدیرکل این مجموعه نیز با اراده و نظر واشنگتن و متحدانش صورت می‌گیرد. از این رو نباید با پدیده‌ای رئالیستی برخوردی
ایده‌آلیستی کرد!
این قاعده در خصوص آمریکا نیز صادق است. سران دو حزب دموکرات و جمهوریخواه آمریکا به‌رغم نگاه ظاهری متفاوتی که نسبت به اجرایی شدن برجام داشته و دارند، اما در یک نقطه با یکدیگر مشترک هستند. این نقطه مشترک که کبوترها و بازهای آمریکا را به یکدیگر پیوند می‌دهد، عدم‌پایبندی به پیمان‌های بین‌المللی است. نمونه این نقض پیمان‌ها را در دوران روسای‌جمهور مختلف آمریکا مشاهده کرده‌ایم.
8- اصول کلان سیاست خارجی کشور را حفظ کنیم
حفظ استراتژی‌ها، راهبردها و اصول کلان سیاست خارجی کشور در دوران پسابرجام موضوعی است که باید به صورتی جدی و پیوسته از سوی دستگاه سیاست‌خارجی کشور مدنظر قرار گیرد. در حوزه سیاست خارجی و در دوران پسابرجام، دشمن درصدد است ضمن دفرمه کردن استراتژی‌ها و ثوابت بازی ما در قبال منطقه و جهان، استراتژی‌های جدیدی را جایگزین آنها نماید. نخستین گام دشمنان نظام در این مسیر، قابل معامله‌جلوه دادن اصول کلان سیاست خارجی کشور است. به عبارت بهتر، ایالاتمتحده آمریکا و دیگر دشمنان نظام در وهله نخست، ثوابت و اصول سیاست خارجی کشورمان (که آنها نیز منبعث از آرمان‌های انقلاب اسلامی هستند) را به تاکتیک‌هایی قابل انعطاف تقلیل می‌دهند و پس از شکستن پوسته و هسته سخت این اصول، آنها را بر‌اساس اهداف خود انعطاف‌پذیر می‌سازند.
در این خصوص بازی واشنگتن و متحدانش بسیار پیچیده است. حتی آنها در مواردی حاضر هستند پوسته ظاهری اصول سیاست خارجی کشورهای مخالف آنها حفظ شود اما هسته درونی آن را نرم و منعطف می‌کنند. حتی آنها بر دیالوگ‌هایی که در داخل کشور و میان طرفداران و مخالفانشان در این خصوص صورت می‌گیرد نیز نظارت کرده و دست به شکل‌دهی گفتمانی می‌زنند که پذیرای تز‌ئینی و ویترینی کردن استراتژی‌ها و از درون تهی کردن آنها باشد.
9- رصد بازی امنیتی دشمن در منطقه و نظام بین‌الملل
رصد بازی امنیتی دشمن در دوران پسابرجام، خصوصا در قبال آنچه در منطقه می‌گذرد، موضوع دیگری است که باید مدنظر ما قرارگیرد. در وهله اول، واشنگتن درصدد ساده‌سازی معادلات امنیتی جهان اسلام و انکار تحرکاتی است که خود در جهت تحقق منطقه ناامن صورت می‌دهد. بر این اساس، غرب به جای آنکه ماهیت واقعی خود به‌عنوان مولد بحران تروریسم در منطقه را جلوه‌گر سازد، در قالب حلال بحران‌های امنیتی منطقه جلوه گر می‌شود.
در این معادله غرب هیچ‌گاه به حمایت‌های پشت‌پرده و آشکار خود از رژیم‌صهیونیستی، داعش و برخی کشورهای عربی منطقه نظیر عربستان سعودی در جهت ناامن‌سازی جهان اسلام اشاره‌ای نکرده و صرفا تصویر وارونه و کاریکاتوری خود را در این خصوص به خورد افکار‌عمومی جهان می‌دهد. رسانه‌های غربی نیز در این روند به مثابه یک کاتالیزور در معادله‌ای شیمیایی عمل می‌کنند تا هر چه سریع‌تر اقناع ساختگی افکار عمومی منطقه و جهان را در این خصوص شکل دهند.
در چنین وضعیتی، حتی حمایت‌های مستقیم آمریکا از رژیم‌صهیونیستی و سکوت این کشور و نهادهای ظاهرا بین‌المللی مانند آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و سازمان ملل متحد در قبال فعالیت‌های ضد‌امنیتی این رژیم نامشروع (مانند وجود سلاح‌های هسته‌ای ممنوعه در زرادخانه‌های رژیم اشغالگر قدس) هر یک با بایکوت خبری و تحلیلی مواجه می‌شوند. بدیهی است که در چنین وضعیتی، تنها راه بستن نفوذ دشمنان، اصرار بر توانایی‌های امنیتی کشور، از جمله توانایی‌های موشکی و دفاعی ارزنده‌ای است که به همت فرزندان این مرز و بوم حاصل شده و هر یک از آنها، روزنه نفوذ غرب در معادلات امنیتی- دفاعی کشور را می‌بندد.
10 - اقتصاد مقاومتی را تنها نسخه مالی و اعتباری خود بدانیم
اقتصاد مقاومتی نه تنها به معنای ریاضت اقتصادی نیست، بلکه به معنای شکوفا کردن ظرفیت‌های درونی اقتصاد کشور در ساختاری هدفمند است. از این رو همسان‌سازی واژگا‌ن اقتصاد مقاومتی و ریاضت اقتصادی کاملا نادرست است. ایالاتمتحده آمریکا در حوزه اقتصادی، درصدد است با قرار دادن نقطه ثقل اقتصادی کشور بر مبنای برجام، مانع از تحقق ظرفیت‌های بالقوه نهفته در حوزه اقتصاد و صنعت کشور شود.
به عبارت بهتر، غرب روزنه نفوذ اقتصادی خود در کشور را بر مبنای جا انداختن اقتصاد متاثر از تحریم در حوزه مالی و اعتباری کشور قرار داده است.
همان‌گونه که بارها عنوان شده، از آنجا که برجام به صورت بالقوه توسط غرب و حتی دیگر اعضای 1+5 قابل نقض است، نمی‌توان از آن به‌عنوان یک نقطه ثقل در معادلات اقتصادی کشور اتکا کرد. بدیهی است که در این برهه تعیین‌کننده، باید نسبت به مقوله اقتصاد درونزا یا همان اقتصاد مقاومتی به مثابه تنها نسخه مقابله با نفوذ اقتصادی غرب در دوران پسابرجام نگریست. در این میان، بی‌اعتمادی نسبت به طرف مقابل و اصول اقتصادی ایجاب می‌کند به جای تکیه بر یک ظرفیت قابل تغییر، به ظرفیت داخلی کشور که متغیری از اخم و لبخند دشمنان ما نیست استناد کنیم. در صورتی که اقتصاد مقاومتی به مبنا و الگوی ما در حوزه مالی و اعتباری و گردش سرمایه در داخل و خارجی از کشور تبدیل شده و برجام در ذیل این ساختار تعریف شود، در این حوزه ضمن بستن راه نفوذ دشمن خواهیم توانست اقتصاد خود را به صورت بنیادین و اصولی بازتعریف کرده و برنده این رقابت پیچیده با آمریکا باشیم. با این حال اگر برجام و تحریم‌ها بخواهند به روح حاکم بر کالبد اقتصادی کشور در دوران پسا برجام تبدیل شوند و اقتصاد مقاومتی در ذیل این نگاه بازدارنده یا حتی در عرض آن تعریف شود، ما به جای کنشگری در عرصه
اقتصاد، صرفا در مقام واکنش قرار خواهیم گرفت. در اینجا توان و ظرفیت داخلی جای خود را به بازی بازیگران خارجی خواهد داد.
دیدگاه تان را بنویسید