مثلث خوانی ؛
همه چیز درباره کارنامه سیاسی محمد رضا باهنر ؛ حتی خوابش را هم نمی دیدم که نماینده مجلس شوم
از کودکی سهچیز را آنقدر دوست داشت که جزو آرزوهای او محسوب میشد. یادگیری سخنرانی، رانندگیکردن و دعوت شدن برای سخنرانی.
نام او با «لابی» گره خورده است. به اعتقاد خودش، «سیاست بدون لابی معنا ندارد». از کودکی سهچیز را آنقدر دوست داشت که جزو آرزوهای او محسوب میشد. یادگیری سخنرانی، رانندگیکردن و دعوت شدن برای سخنرانی، حالا فکر میکند به هر سه آرزویش رسیده است. با این حال مردی که در سیاست جمهوری اسلامی امروزه بهعنوان یک «لابیمن» شناخته میشود، تصمیم به کنارهگیری از پارلمان گرفت، آنهم بعد از هفتدوره حضور در قوه قانونگذاری کشور. او باحضور ٢٨ ساله در مجلس رکورد ناطقنوری را شکسته بود. باهنر در آخرین انتخابات مجلس یک پدیده هم بود. او تنها کسی بود که در دور دوم بیش از دور اول توانست رای به دست بیاورد.
محمدرضا باهنر، رفتهرفته توانست نامش را از برادر بزرگش شهید باهنر مستقل کند و با شخصیتی تثبیتشده در سیاست حضور پیدا کند. امروزه دیگر کمتر کسی او را بهعنوان «برادر شهید باهنر» میشناسد. او حالا برند خاص خودش را ساخته است. با این حال معترف است که حضورش در حزب جمهوری «برای زنده نگهداشتن نام برادر شهیدش» بود.
شوک باهنر
عدم ثبتنام او در انتخابات مجلس دهم، بسیاری را به شوک فرو برد. مردی که در مقاطع بسیار زیاد و مهمی حضور داشت، در اقدامی متفاوت از ثبتنام خودداری کرد. درحالی که هیچ اطلاعرسانی در اینباره صورت نگرفته بود. خودش نیز توضیح داد که تعمدا این موضوع را به صورت محرمانه نگاه داشته است. اما همین مساله باعث شد تا گمانهزنیهای بسیاری درباره علت عدم حضور وی در پارلمان صورت بگیرد. مهمترین این گمانهها به این مسالهباز میگشت که باهنر به این نتیجه رسیده است که در این انتخابات رای نمیآورد. خودش این نظر را قبول نداشته و میگوید که از باخت هیچ واهمهای نداشته است: «بنده از چند ماه پیش با خود یک جمعبندی داشتم که در این دوره از انتخابات شرکت نکنم. برای اینکه به یک نتیجه مطلوب برسم سعی کردم بهصورت محرمانه و در پوشش تصمیمگیری کنم. بنده میدانستم اگر عدهای متوجه این تصمیم شوند مرا در رودربایستی قرار میدهند، به همین منظور اعلام نکردم. البته برخی با خود فکر کردند که چون رای نمیآورم ثبتنام نکردم اما باید به آن برخیها بگویم که بنده در مجلس ششم احساس میکردم که اگر کاندیدا شوم رای نمیآورم اما هرگز صحنه را ترک نکردم. بنده
بهطور قطع اطمینان دارم که اصولگرایان در این دوره پیروز خواهند شد، البته اصلاحطلبان نیز اقلیت قدرتمندی را در این دوره تشکیل دادهاند.»
باهنر معتقد است که همین مقدار حضورش در سیاست کفایت میکند و فعالیتش را در بعد دیگری ساماندهی خواهد کرد: «بنده احساس میکنم حضور 28سالهام در مجلس کافی است و هماکنون هم خیالم راحت است که اصولگرایان برنده رقابت هستند و هم معتقدم که خیلیها بهتر از بنده هستند و میتوانند نایبرئیسی مجلس را بهعهده بگیرند، بنابراین توهم ندارم که بگویم جایگزینی برای بنده نیست. انشاءالله از این به بعد در ساماندهی فعالیت اصولگرایی قدم برمیدارم و امیدوارم بتوانم نقش مطلوب و شایستهای ایفا کنم.»
از همین زاویه برخی معتقدند که او سطح فعالیتش را بالاتر میبرد و باتوجه به تجریباتش در ارتباط میان گروههای اصولگرایی و لابی میان چهرههای شاخص این جریان، در جایگاهی بالاتر خواهد نشست. برخی هم از قصد باهنر به رقابت با روحانی سخن میگویند.
به این بهانه نگاهی میکنیم به اینکه باهنر فعالیت سیاسیاش را از کجا آغاز کرد و در چه مقاطعی حضور فعالتر و مهمتری داشت. باهنر درحالی از نمایندگی مجلس سرباز زد که معتقد بود: «مجلس، فریاد بلند، بالاترین مرکز خردجمعی و تهیهکننده نقشه راه کشور است». محمدرضا باهنر از آن شخصیتهایی است که دیگران به نظرش در مورد مسائل روز اهمیت میدهند. رابطه بسیار خوبی با اکثر نمایندگان دارد. خودش میگوید: «شغل نمایندگی مجلس را بیشتر از هر شغل دیگری دوست دارم.»
باهنر کیست؟
محمدرضا باهنر، متولد 1331 در کرمان، برادر نخستوزیر شهید، محمدجواد باهنر است. فعالیت سیاسی ضدنظام شاهنشاهی را از دوره دانشجویی آغاز کرد که منجر به دستگیری و حبس وی توسط ساواک شد.
دانشآموخته رشته مهندسی معماری از دانشگاه
علم و صنعت تهران در مقطع کارشناسی و برنامهریزی اقتصادی از دانشگاه علامه طباطبایی در مقطع کارشناسیارشد است. دارای سوابق مدیریتی معاون استاندار کرمان، دو دوره عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام و نمایندگی هفت دوره مجلس (دور دوم و هفتم از کرمان و دوره 9،8،5،4،3 از تهران) است. ریاست و عضو ارشد فراکسیون اصولگرایان مجلس، عضو شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی و دبیرکل جامعه اسلامی مهندسین از دیگر سوابق وی در عرصه سیاسی است.
باهنر در یک خانواده پرجمعیت متولد شد که از نظر اقتصادی وضعیت مناسبی نداشتند. خودش درباره وضعیت خانواده در عین فقر میگوید: «با این حال مرحوم ابوی (محمدجواد باهنر) همیشه بهعنوان فرد متدینی که همیشه راضی بود شناخته میشد و تکیهکلامش زمانی که از او میپرسیدند حالت چطور است میگفت «غرقیم در نعمت». محله ایشان معروف به «محله شهر» از محلههای بسیار قدیمی و مخروبه شهر کرمان بهشمار میرفت. پدرش، پیشهور سادهای بود. زندگی بسیار محقرانهای داشت، مغازه کوچکی در سرگذر داشت که از این راه امرار معاش میکرد.
همسر باهنر مرحومه گوهر عبدالرشیدی اهل کرمان و به مدت 18 سال عضو هیات علمی دانشگاهالزهرا(س) و مدیر گروه فیزیک این دانشگاه بود. وی در سن 52 سالگی به دلیل ابتلا به بیماری سرطان دار فانی را وداع گفت. باهنر به نقل از همسر مرحومش گفته: «تا مجلس ششم نتوانسته بودم یک خانه قابل قبول و درخور برای خانوادهام تهیه کنم. همسر مرحومم میگفت من 27 سال با تو زندگی مشترک داشتم و 13 بار اسباب کشی کردهایم. خانمها میدانند که چقدراسباب کشی سخت است و زحمت دارد. مجلس ششم که مجلس نرفتیم این برکت را برای ما داشت که توانستیم خانهدار شویم.» باهنرحالا چند سالی است که در قیطریه ساکن است.
دوران دبستان و دبیرستان را در کرمان گذراند. در سال 1350 در رشته مهندسی معماری دانشگاه
علم و صنعت پذیرفته شد. با ورود به دانشگاه با وجود سابقه خانوادگیاش وارد گروههای مبارز دانشجویی شد. در مدت اقامت در تهران در منزل برادر (محمدجواد باهنر) زندگی میکرد. پس از فارغالتحصیلی در سال 1354 دو سال به سربازی رفت و پس از اتمام آن به تدریس در دانشسرای فنی کرمان پرداخت. خودش در این باره میگوید: «از رشته تحصیلیام هنوز چیزهایی به یاد دارم، در طول این سی سال در رشته تخصصیام که مهندسی معماری است، کار نکردم و بیشتر در کارهای مدیریتی بودم.»
دوران پیش از نمایندگی
مرد لابی سیاست ایران، در دوران حضور در کرمان تقریبا رابط میان انقلابیون کرمان و محافل و مجالس تهران بود و در این مدت بین تهران و کرمان دائم در رفت و آمد بود. باهنر در این باره میگوید: «در تهران به جلسات و محافل سر میزدیم و هم اگر اعلامیهای، کتابی یا جزوه جدیدی درمیآمد اینها را برمیداشتیم با خودمان میبردیم کرمان و آنجا کار سیستم و مسائل نهضت را با دوستان و بزرگترهای خودمان دنبال میکردیم.»
باهنر در جریان شهادت برادرش در کرمان و در پست معاونت سیاسی استاندار مشغول فعالیت بود. خودش درباره آن ماجرا گفته که ساعت شش یا هفت روز هفت شهریور بود که با او تماس گرفتند و گفتند در دفتر نخستوزیری انفجاری صورت گرفته است. تا یکی، دو ساعت بعد تردید وجود داشت که کسی شهید شده است. اما تا 9-8 شب به یقین رسیدند که برادر او و آقای رجایی شهید شدهاند. باهنر گفته: «مشکلم این بود که نمیدانستم به خانواده چگونه بگویم. تا شش صبح هم حرفی نزدم و بیدار ماندم تا اینکه فهمیدم اخبار ساعت هفت صبح، میخواهد این موضوع را اعلام میکند. بهخاطر همین مجبور شدم این خبر اسفبار را به خانواده بدهم.»
باهنر درباره دوران پیش از نمایندگیاش و برگزاری مهمترین کنگره حزب جمهوری گفته: «بعد از پیروزی انقلاب تا زمانی که معاون سیاسی استاندار بودم و جریانات هشت شهریور (انفجار در دفتر نخستوزیری) و هفت تیر (انفجار بمب نیرومندی در سالن اجتماعات حزب جمهوری اسلامی) اتفاق افتاد هم تقریبا آچارفرانسه بودیم در کارهای مربوط به کرمان. سال بعدش، یعنی اوایل سال 61یک دفعه تصمیم گرفته شد که کنگره حزب جمهوری اسلامی در تهران تشکیل شود. من باتوجه به اینکه هشت شهریور و هفت تیر را پشت سر گذاشته بودم خیلی نگران بودم از این بابت که همه مسئولان در کنگره حضور داشتند؛ از حضرت آقا گرفته تا آقای هاشمی و مهندس موسوی و آقایان طبسی و ناطق و... همه بودند. خیلی نگران بودیم که اگر برای کنگره هم یک اتفاق امنیتی بیفتد خیلی بد میشود. کاری هم از نظر امنیتی بلد نبودیم اما بالاخره کرمان را ول کردیم آمدیم تهران و اینجا هم به حضرت آقا و دیگران گفتم که ما آمدیم اینجا فقط برای اینکه ببینیم برای مسائل امنیتی کاری میتوانیم بکنیم یا نه. گفتم کاری هم بلد نیستم اما آمدم. به هر حال ما شدیم عضو ستاد برگزاری کنگره و کنگره برگزار شد و قرار ما هم این بود که
وقتی کنگره تمام شد برگردیم کرمان چون زن و بچه ما هم کرمان بودند.»
باهنر اندکی بعد بهعنوان یکی از اعضای شورای مرکزی حزب جمهوری انتخاب شد. حضرت آیتالله خامنهای و همچنین آقای هاشمیرفسنجانی از جمله کسانی بودند که او را به شورای مرکزی حزب جمهوری بردند. باهنر این مساله را اینگونه تشریح کرده است: «بعد از آن شبی که قرار بود کنگره فردایش برگزار شود و همه کارها هم انجام شده بود، شباش حضرت آقا و آقای هاشمی آمدند بازدیدی انجام بدهند و گزارشی بگیرند ببینند کارها میزان هست یا نه. به فاصله هم آمدند حدود یکی، دو ساعت از هم فاصله داشتند اما هرکدام که آمدند یکی از سوالاتشان از من این بود که فلانی تو اسمت را برای نامزدی شورای مرکزی نوشتی یا نه؟ من گفتم اصلا قرارم این نبوده. من آمدم اینجا یک جاروکشی بکنم و بعد هم بروم کرمان. اصلا شأن من شورای مرکزی نیست. هم آقا و هم آقای هاشمی همانجا فرمودند که اسمت را بنویس. من تعجب هم کردم چون خیلی شناختی هم از من نداشتند چون من فقط برادر شهید باهنر بودم و عملا شناختی از من نداشتند ولی گفتند اسمت را بنویس. من بعدها فکر کردم که احتمالا میخواستند که نام شهید باهنر زنده بماند. خلاصه اسمم را نوشتم و عضو شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی شدم.»
فعالیتهای سیاسی
بهطور خلاصه و فهرستوار میتوان فعالیتهای باهنر را اینگونه لیست کرد: عضو شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی ،عضو شورای مرکزی جامعه اسلامی مهندسین، نایب رئیس جبهه پیروان خطامام و رهبری دبیرکل جامعه اسلامی مهندسین ، رئیس فراکسیون اصولگرایان مجلس هفتم ، نایبرئیس فراکسیون اصولگرایان مجلس هشتم ، عضو شورای مرکزی جبهه متحد اصولگرایان ، مسئول تشکیلات استان تهران حزب جمهوری اسلامی با حکم حضرت آیتالله خامنهای،عضو موسس شورای هماهنگی نیروهای انقلاب ، عضویت در کمیسیونهای عمران، اقتصاد و اجتماعی طی ادوار مختلف نمایندگی، نایبرئیس یا عضو کمیسیون بودجه در کمیسیون بودجههای سالانه، عضویت همزمان در دو کمیسیون زیربنایی و سیاسی و امنیتی مجمع تشخیص مصلحت نظام، عضو کمیسیون تدوین سند چشمانداز بیست ساله در مجمع تشخیص، از مجلس چهارم به بعد عضو ارشد فراکسیون اصولگرایان مجلس، فعالیت مستمر سیاسی طی سالهای متمادی از عضویت در حزب جمهوری تا تشکلهای همسو با روحانیت ، شرکت در اجلاسهای مختلف بینالمللی بهعنوان نماینده جمهوری اسلامی ایران بهویژه اجلاس بینالمجالس.
همچنین سمتها و سوابق مدیریتی او شامل موارد زیر میشود: نمایندگی هفت دوره مجلس در دورههای دوم و هفتم از کرمان و ادوار سوم، چهارم، پنجم، هشتم و نهم از تهران، عضو هیاترئیسه در دوره چهارم و پنجم، نایب رئیس مجلس در دوره هفتم، هشتم و نهم، عضویت در کمیسیونهای عمران، اقتصاد، اجتماعی و کمیسیون تلفیق، نایبرئیس و عضویت در کمیسیون بودجه، عضو ارشد فراکسیون اصولگرایان مجلس از دوره چهارم معاون استاندار کرمان، رئیس کمیسیون تلفیق برنامه پنجم و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام برای دو دوره.
مجلس پنجم و دولت اصلاحات
در جریان مجلس پنجم اوج اختلاف میان چپ و راست بود. جایی که باهنر در کنار بزرگانی همچون ناطقنوری و عسگراولادی و محمدجواد لاریجانی به عنوان بزرگان این جناح سیاسی به فعالیت می پرداختند و در مقابل چپ هایی که حالا با آمدن خاتمی جانتازهای گرفته بودند مقابله میکرد. باهنر و سایر اصولگرایان سنتی آن زمان به جناح راست سیاست ایران شهرت داشتند که بیشتر این تقسیم بندی از لحاظ اقتصادی لحاظ شده بود تا موضوعات فرهنگی و سیاسی. او در مجلس پنجم در کنار ناطقنوری قرار داشت و گفته بود: «احتمال شکست آقای ناطق بسیار پایین و نزدیک به صفر بود. سال 74 که انتخابات مجلس پنجم برگزار شد، همه اصولگرایان برای انتخابات ریاست جمهوری 76 روی آقای ناطق نوری تفاهم کردند و هیچ رقیبی برای ایشان وجود نداشت.» با این حال به تعبیر او «سونامی 76 اتفاق افتاد» و در این بین او یکی از مهمترین چهرههای موثر در پارلمان در مخالفت با تندرویهایی موجود در اصلاحات بود. آنطور که خودش گفته این موضوع را نیز با خاتمی در میان گذاشته است: «بعد از اینکه یکی، دو سال از دوران ریاست آقای خاتمی گذشته بود، در جلسه ای بنده انتقاداتی را نسبت به
بچه های تحکیم وحدت و... انجام دادم. آقای خاتمی آنجا به صراحت گفتند که من به این ها گفتم شما 3-2 یا 5 میلیون رای دارید. بیایید و رای هایتان را ببرید و بگذارید خاتمی با بقیه 15 میلیون رای خود حکومت کند.»
باهنر در یک گفتوگو مدعی است که اواخر دوره خاتمی با وی به گفتوگو نشسته و انتقاداتش را به وی مطرح و راهکار ارائه کرده بود. خاتمی نیز به او گفته بود که «میتوانیم با هم کار کنیم» اما پاسخ باهنر این بود: «دیگر برای این کار دیر شده». او حالا بعد از عدم راهیابیاش به مجلس ششم، توانسته بود به همراه حدادعادل و جمع دیگری از اصولگرایان به مجلس هفتم راه پیدا کند و رئیس دولت اصلاحات ناچار بود دوسال پایانی را با پارلمانی که اصولگرایان اداره می کردند، سر کند.
باهنر و احمدینژاد
یکی از نقاط مهم زندگی باهنر پیوند او با احمدینژاد است. او کسی بود که گفته میشود باعث تایید صلاحیت احمدینژاد برای شهرداری تهران شد. از سوی دیگر باهنر دایی مجتبی هاشمیثمره مشاور ارشد و و یار نزدیک احمدینژاد است. این پیوند نسبی و آن اتفاق در دوره اصلاحات سبب شد که بسیاری احمدینژاد را به او نزدیک بدانند اما احمدینژاد به این موضوع باور نداشت.
باهنر در خصوص دفاعش از احمدینژاد در زمان انتصاب بهعنوان شهردار تهران توضیح داد: «وزارت اطلاعات هنگام انتصاب احمدینژاد به شهرداری با او مخالفت کرد. از یونسی (وزیر اطلاعات) سوال کردم دلیل مخالفت شما چیست؟ گفت: «مسائلی در دوران استانداری اردبیل مثل معاملات نفتی مرزی بوده (اینطور به نظر میرسد که آقای احمدینژاد در زمان استانداری اردبیل یک سری معاملات نفتی کرده که مباشرش هم آقای محصولی بود. آن موقع خوشبختانه یا بدبختانه در زمان آقای هاشمی خیلی از استانداران استانهای مرزی این کارها را میکردند. معامله میکردند، میآوردند، میبردند.)» گفتم: «این کارها را که زمان ریاستجمهوری هاشمی بسیاری از استانداران مرزی میکردند! اگر دزدی کردهاند بگویید ولی اگر با آنجادهسازی کردهاند و به مردم خدمت کردهاند نگویید. بهخصوص وقتی که شما آقای ملکمدنی (شهردار تهران قبل از احمدینژاد) را که شدیدا زیر سوال است برای شهرداری تایید میکنید؛ این استدلالها برای احمدینژاد چیست؟»
احمدینژاد تایید صلاحیت شد و بعدها به پاستور نیز راه پیدا کرد و او مدعی است اولین نفر بود که این را پیشبینی کرده بود.
با وجود اینکه بسیاری بر این باور بودند که باهنر در تشکیل کابینه دولت احمدینژاد نقش بسیاری داشته است، اما باهنر گفته بود که احمدینژاد «بیشتر زبان بود تا گوش». معنای این جمله این بود که او کمتر به مشورتها توجه میکرد. باهنر در این باره میگوید: «احمدینژاد کاری به خرد جمعی نداشت و بیشتر برای تصمیمگیریهایش به ذهن خود و قضاوتهای خود اعتماد میکرد و حتی خرد جمعی آن چنان که باید در مجموعه دولت به کار گرفته شود، از آن استفاده نشد و اگر کسی هم خیلی زیاد میخواست با رئیسجمهور بحث کند وی حوصله شنیدن حرفهای آن فرد را نداشت.»
پیشبینی ریاستجمهوری احمدینژاد
باهنر از حامیان احمدینژاد در انتخابات ریاستجمهوری سال 84 بود، او نخستین نفری بود که به گفته خودش ریاستجمهوری احمدینژاد را پیشبینی کرده بود. او در جمع اعضای فعال دفاتر جامعه اسلامی دانشجویان در ارتباط با چگونگی شهردار شدن احمدینژاد گفته بود: «سابقه دوستی من با دکتر احمدینژاد 25 تا 26 سال است. در شورای شهر دوم، در دولت خاتمی اصولگراها پیروز شدند، ما چند تا گزینه داشتیم که یکی از آنها احمدینژاد بود. آقای یونسی وزیر اطلاعات، به ما پیغام داد دنبال شهردار شدن احمدینژاد نباشید. من پیش آقای یونسی رفتم و به آقای یونسی گفتم وزارت اطلاعاتی که ملک مدنی از آن عبور کند و احمدینژاد گیر کند، باید در اصل آن وزارت اطلاعات تجدیدنظر کرد. بعد هم گفتم آقای یونسی به خودت و دوستانت و رئیسجمهور بگو، اگر میخواهید غصه شهرداری احمدینژاد را بخورید، نخورید. شهرداری دستگرمیاست، احمدینژاد رئیسجمهور ماست. شاید بنده اولین نفر در خلقت بودم که رئیسجمهوری احمدینژاد را پیشبینی کردم.»
علاقهمندیهای باهنر
باهنر سه دختر دارد. میگوید که نمیتواند «افراد مورد علاقهاش را لیست کند» اما رابطهاش با پدر سه دامادش خوب است خصوصا آقای حسنبیگی که دو دوره نیز نماینده مجلس بود. به گفته خودش هیچ وقت «دست به یقه نشده است» چراکه «آدم نحیفی» بوده است. با این حال راهحلش برای برونرفت از شرایطی که ناچار به «دست به یقه شدن» باشد این است که «کلا مساله را دور میزند». در یک مصاحبه او دو چیز را پاسخ نمیدهد: «اول از چه کسی بدتان میآید؟» دوم: «از کدام سیاستمدار خارجی خوشتان میآید.»انگار که واهمه دارد نام این افراد را بر زبان بیاورد. البته اگر میخواهیم بدانیم او در مواقع عصبانیت چه میکند نیز ناچاریم حدس بزنیم چرا که او در مصاحبهای مفصل با خبرآنلاین در پاسخ به این سوال گفته بود: «میگویم اما منتشر نکنید». در سیاست به «تحلیلهای آقای ولایتی» علاقه خاصی دارد و آنها را درست میداند. پنج فرزند دارد که هیچ کدامشان هم سیاسی نیستند. در مورد حضور طولانیمدتش در سیاست خود را دارای ویژگیای میداند که در همه نیست: «کار سیاسی یکسری ویژگیهای خاص میخواهد. کار سیاسی صبر و حوصله میخواهد و انگیزه و کشش خاصی میطلبد، وگرنه خیلیها
پس از 4-3 سال حضور در این عرصه کممیآورند و میبرند و یا به این طرف غش میکنند یا به آن طرف.»
به موسیقی علاقهمند است و میگوید: «بچههای رشته معماری از قدیم و ندیمها معروف بودند که اهل حال هستند! واقعا هم همینطور بود.» با این حال نکته جالبی که در مورد او وجود دارد این است که او توصیه نمیکند فرزندانش یا افراد نسل آینده او را الگو قرار دهند. ماشین را خودش میراند چون معتقد است که کسی اسبش را نمیدهد به دیگری براند». و در مورد مواجهه با مردم توضیح میدهد: «بینزاکتی یا بیادبی از کسی ندیدم ولی حرفهایی که بارم میکردند، دست کمی نداشت! یادم هست که یکبار یک نفر 40 دقیقه با من بحث میکرد تا اثبات کند همین تاکسی سوار شدن من هم نوعی ریاکاری است!» با این حال میگوید حتی «خوابش را هم نمیدیده» که نماینده مجلس شود.
از نگاه او بهترین وزرای کشور که توانمند برای انجام کارها و انتخابات هستند آقای ناطق و پورمحمدی هستند. کسانی که اگر در کنار ولایتی قرار دهیم میتوانیم مدل موردعلاقهاش را به راست سنتی دریابیم. چندان علاقهمند به ادامه فعالیت نیست. این را میتوانید از لابهلای یک مصاحبه در سال ٩١ ببینیم که آینده زندگی خودش را اینگونه ترسیم میکند: «اگر تصادف یا سکته قلبی نکنم و سرطان نگیرم، تصورم این است که زندگی سرحالم تا 8-7 سال دیگر تمام شود و تا 10 سال بعد یا مشغول خاطره نویسی باشم یا اینکه مشورت بدهم.»
ماجرای یک تماس برای ثبتنام
در ابتدای مجلس نهم گفته بود که تمایل ندارد دیگر در مجلس باشد اما به مجلس رفت. همانطور که دوست نداشت در مجلس هشتم بماند اما ثبتنام کرد. ثبتنامی که به گفته او تکلیف بود. او پیشتر هم تمایلش به عدم حضور در مجلس را عنوان کرده بود: «راستش اگر تصمیمگیری به عهده خودم باشد، ترجیح میدهم دیگر در مجلس نباشم. در انتخابات مجلس هشتم، بهطور جدی تصمیم داشتم که دیگر نامزد نشوم. دو ماراتن هم با برخی مسئولان کشور داشتم. آقای حدادعادل چندین جلسه با من داشتند و از من خواستند که نامزد شوم. آقای ناطقنوری از شش ماه قبل از انتخابات به من میگفتند که در عرصه حضور داشته باشم. اما من در رسانهها اعلام کردم که نامزد نمیشوم. شاید بیادبی باشد اما من چشمسفیدی کردم و به توصیههای این دوستان توجه نکردم. تا اینکه یک روز مانده به پایان مهلت ثبتنامها از جایی به من زنگ زدند و گفتند برو ثبتنام کن و من هم ناگزیر شدم این کار را بکنم. البته بعد از ثبت نام حتی بچههای خودم دستم انداختند و به من گفتند «دیدی نتوانستی بگذری و باز نامزد شدی!» اما واقع قضیه این است که واقعا نمیخواستم نامزد بشوم. تا دو، سه ماه بعد هم خیلی به من سخت
گذشت. در ایام انتخابات برای اینکه کسی تصور نکند میخواهم برای خودم تبلیغ کنم، علتثبت نامم را نگفتم، اما خیلیها فکر میکردند که من پای حرفم نایستادم. حتی با برخی نمایندگان دوره هفتم مجلس با هم تفاهم کرده بودیم که دیگر نامزد نشویم، آنها بر حرفشان ماندند ولی من حرفم را عوض کردم و این باعث گلایه آنها شد.»
با این حال او در مورد آینده سیاسیاش با طنز گفته بود که به باور او سیاستمدارهای ایران «نچسب نیستند» و «اصلا عرصه را ول نمیکنند» و ادامه میدهد: «مگر اینکه عزرائیل حریفشان شود! (با خنده) تازه آن هم با کمک جبرئیل و اسرافیل و... لابد جوکش را هم شنیدهاید! از شوخی گذشته، در عالم سیاست، بازنشستگی معنا ندارد و حداقلش این است که افراد باید در اتاق فکرها وارد شوند تا از تجربیاتشان استفاده شود و کارهای استراتژیک بکنند.»
باهنر بعد از انتخابات ٨٨
نایبرئیس فعلی مجلس که دور بعد را در بهارستان حضور نخواهد داشت، بعد از انتخابات سال ٨٨ و دولت دوم احمدینژاد دچار زاویه با او شد. این یکی از مهمترین نقاط حیات سیاسی باهنر بود. او در مورد اتفاقاتی که در سال ٨٨ افتاد تحلیلی بینابینی داشت و میگوید: «به نظر من هیچکدام از تحلیلهایی که درباره چرایی فتنه 88 مطرح شده، علت تامه نبوده است. یعنیساده انگاری و توهم پیروزی در انتخابات،خشک سری، ترجیح منافع شخصی و حزبی به منافع ملی و حمایت مستقیم خارجیها، همه از عوامل بهوجود آمدن فتنه بود.»
اختلافنظر میان باهنر و احمدینژاد و احمدینژادیها را نیز باید بعد از انتخابات ٨٨ و جایی که احمدینژاد، مشایی را بهعنوان معاون اول معرفی کرد جستوجو کرد. حزب موتلفهاسلامی اولین تشکلی بود که در قالب یک بیانیه به این موضوع اعتراض کرد و در آن از «زاویه گرفتن با ولایت» سخن گفته و سرنوشت بنیصدر را یادآور شده بود. باهنر نیز اگرچه عضو موتلفه اسلامی نبود اما بیگمان به این تفکر نزدیکی و قرابت زیادی داشت.
پایداری او را رسما بهعنوان ساکت فتنه معرفی کرد اما او با این نظر مخالف است. باهنر میگوید که همچون دیگر دلسوزان نظام تلاش کرده تا موسوی را نجات دهد. ضمن اینکه ماجرای دیدار با موسوی و تعریفهایش از او را که موجب ملقب شدن به ساکت فتنه از سوی پایداری شده است را اینگونه بیان میکند: «من هم به دیدار آقای موسوی رفتم. نمیتوانستم بگویم آقای موسوی تو خائن، منافق و ضدانقلاب هستی اما بیا به جبهه انقلاب برگرد. بهطور طبیعی به ایشان گفتم شما نخستوزیر امام(ره) بودید، سرمایه اجتماعی دارید، مورد تایید شورای نگهبان قرار گرفتهاید، باید رفتار متناسب با انقلاب داشته باشید و از خر شیطان پیاده شوید. من در جلسهام با آقای موسوی ده تعریف از ایشان کردم. نه اینکه فقط من این طور باشم هرکس پیش آقای موسوی میرفت همینگونه بود. اما اینکه برخیها امروز بیایند تعاریف آن روزهای من را پیدا کنند و بگویند نظر باهنر درباره موسوی این است، منصفانه نیست. آقایان به کسانی که بعد از انتخابات تلاش میکردند دست موسوی را بگیرند و به آغوش انقلاب بازگردانند میگویند ساکت فتنه.»
توبه از احمدینژاد
باهنر حتی در سال٩٠ نیز معتقد بود که احمدینژاد «انسان شجاعی است که غیر از خدا از هیچکس نمیترسد»، با این حال در مصاحبهای که با نشریه نسیم بیداری انجام داد از او توبه کرد. او به پرسش در مورد حمایت از احمدینژاد، چنین پاسخ میدهند: «عذرخواهی که تنها به بیان نیست، من در عمل این کار را انجام دادم. اتفاقا خبرنگاری از من پرسید احمدینژاد 84 با احمدینژاد 89 چه فرقی دارد که شما آن زمان از ایشان حمایت میکردید اما در حال حاضر مخالف هستید؟ من همان زمان گفتم احمدینژاد امکان دارد تغییر نکرده باشد اما من اطلاعاتم در مورد احمدینژاد خیلی بیشتر شده، در حالیکهسال 84 وی را کمتر میشناختم. احمدینژاد تغییر نکرده، اما بعضی از زوایای روحیاش تا رئیسجمهور نمیشد رو نمیشد! چون مسئولیتهای قبلیاش جایی نبود که بتواند اینگونه عمل کند. توبه من رفتارم است، بسیاری هم توبه میکنند اما عمل نمیکنند من از زمانی که حامی احمدینژاد بودم تا زمانیکه از وی زاویه گرفتم کاملا در رفتار سیاسی خودم این مساله را نشان دادم. این رفتار مصداق توبه است.»
این نگاه باهنر اندکی با برخی از اصولگرایان نیز دارای تفاوت بود. بسیاری از اصولگرایان معتقد بودند که احمدینژاد «تغییر پیدا کرده است» و به این معنا و بهدنبال یافتن منبع تغییر بهسراغ مشایی رفته و معتقدند که مشایی سبب تغییرات در احمدینژاد شده بود. اما همانطور که دیدیم، باهنر معتقد است که احمدینژاد همان فرد است، تنها رئیسجمهور شدنش باعث شد تا او زوایای پنهان شخصیتش را عریانتر کند.
روایت اولین اختلاف با احمدینژاد
رئیس دولتهای نهم و دهم اگرچه این روزها مدعی شده که او «انقلاب را نجات داده» و «اصولگرایان را سرکار آورده است» اما باهنر معتقد است که اولین جرقههای اختلافش با احمدینژاد به سال ٨٤ و زمانی بازمیگردد که او حاضر نشده توصیه باهنر را در بهکارگیری افرادی چون ولایتی، قالیباف و لاریجانی بپذیرد: «قبل از تعیین وزرا پیش رئیسجمهور رفتم و گفتم چند نفر اصولگرا نیز وجود دارند که رقیب شما بودند و میتوانید از آنها استفاده کنید. حتی از آقایان لاریجانی، ولایتی و قالیباف اسم آوردم. مهمترین و فاحشترین اشتباه آقای احمدینژاد از ابتدای ریاستجمهوری خود این بود که گفت من در کابینه خود ژنرال نمیخواهم و همه باید سربازوار در قبال مردم و نظام جمهوری اسلامی ایران، وظایف خود را انجام دهند. این اولین اختلاف ما بود، ولی من برخلاف ایشان میگویم: «من در کابینه خودم، ژنرال میخواهم تا این ژنرالها بهطور جدی از زیردستان خود کار بکشند. وقتی این حرف را از احمدینژاد شنیدم، همانجا احساس کردم که وای بر ما. آقای رئیسجمهوری که میخواهد وزارتخانهاش را با سرباز اداره کند! البته ما برای سرباز احترام زیادی قائل هستیم اما واژه سرباز
یعنی بله قربان. یعنی به چپ چپ، به راست راست. آقای احمدینژاد گفت من ژنرال نمیخواهم و سرباز میخواهم و ما دیدیم که این کار را کرد. حالا ژنرال که هیچ، هر کس هم که سرباز بود تا میآمد گروهبان میشد، حذفش میکرد و این برای کشور گرفتاری ایجاد کرد.»
باهنر همچنین به ادبیات احمدینژاد هم انتقاد داشت: «ادبیات نامناسب و حتی ماجراجویانه احمدینژاد هم در داخل و هم در خارج باعث هزینهزایی بسیاری برای دولت و کشور شد که به گمان من بسیار نادرست بود. «توهمگرایی» احمدینژاد از همان روزهای اول خود را نشان داد و تغییرات فاقد توجیه مناسب در دولت هم باعث شد هم شجاعت وزرا گرفته شود و هم امکان برنامهریزیهای جدی از دولت گرفته شود. از همینجاها بود که اختلافات جریان انحرافی با او به اوج خود رسید.»
پاسخ جوانفکر با ادبیات احمدینژاد
بعد از آنکه انتقادات باهنر از دولت قبل شکل علنیتر به خود گرفت، سروصدای حامیان رسانهای آنها نیز برخواست. باهنر جریان انحرافی را خطرناکتر از فتنه دانسته و گفته بود: «بنده معتقدم انحراف مساله اصلی ما نیست، اما انحراف خیلی پیچیدهتر و خطرناکتر از فتنه است. علت این خطر هم این است که انحراف از دل اصولگرایی خارج شده است. اینها خودشان را خیلی امامزمانیتر از ما میدانند و مدعیاند ولایتفقیه را بهتر از ما میفهمند و قبول دارند. جریان انحرافی به فساد هم دست زده است. قدرت و ثروت این جریان را خطرناکتر کرده است.» به اعتقاد او هدف جریان انحرافی از مکتب ایرانی در واقع آمریکاییکردن انقلاب اسلامی بود. این انتقادات باعث شد تا جوانفکر در یادداشتی که در روزنامه ایران، ارگان دولت منتشر کرد به آن واکنش نشان داده و در یادداشتی با نام «خوابهای آشفته» بنویسد: «به این سوال باید پاسخ قانعکنندهای داده شود که چرا افرادی با رنگ و لعاب سیاسی آقای محمدرضا باهنر، پس از مصادره خانه ملت به نام خود، در برابر دولت انقلابی، ارزشی و مردمی دکتر محمود احمدینژاد و موثرترین دولت پس از انقلاب در پیشرفت همه جانبه کشور، تا این حد تاب و
توان از دست دادهاند که به سختی حاضر میشوند یک سال آخر آن را تحمل کنند و از موضع خود برتربینی و در رأس امور بودن، برای دولت دهم، دائما خط و نشان میکشند، معیارگذاری و تهدید میکنند و به تعبیر خوابهای آشفته خویش برای یازدهمین دوره انتخابات ریاستجمهوری میپردازند؟» جوانفکر در ادامه یادداشتش از ادبیات احمدینژاد بهره گرفته و خطاب به باهنر نوشت: «در اینجا یادآوری یک توصیه صادقانه خالی از لطف نیست که آب را جایی باید ریخت که میسوزد.»
ماجرای باهنر و رحیمی
محمدرضا رحیمی از جمله افرادی بود که هم به جناح راست سیاست ایران نزدیک بود و هم به احمدینژاد توانست نزدیک شود. تا آنجا که بعد از مشایی او گزینه اصلی معاونت اولی شد. اما ماجرای فساد مالی او که در نهایت وی را هماکنون روانه زندان اوین کرده است، فراگیر شد.
بعد از بررسی نهایی پرونده رحیمی او در نامهای که به احمدینژاد نوشت مدعی شد که جابر ابدالی از متهمان اختلاس از بیمه ایران مجموعا یک میلیارد و دویست میلیون تومان به قریب ۱۷۰ نفر از کاندیداهای مجلس هشتم پرداخت کردهاست» که اسناد و کپی چکهای صادره «در پرونده ثبت و ضبط است.» در واقع نزدیکان احمدینژاد معتقد بودند که رحیمی چوب حمایتهای مالی از اصولگرایان را خورده است. این تحلیلی بود که آنها برای فرار از فشار افکارعمومی ارائه میکردند، در عین حال باهنر نیز این موضوع را رد نکرد که به توصیه او برخی مبالغ به افرادی برای کمک به انتخابات پرداخت شده است. ماجرای نزدیکی باهنر و رحیمی نیز به زمان تصدیگری رحیمی در دیوان محاسبات بازمیگشت.
چند روز بعد از اظهارات وکیل رحیمی همچنین نامه رحیمی به احمدینژاد، باهنر در یک کنفرانس خبری در خبرگزاری تسنیم شرکت کرد و برخی اخبار درباره دریافت پول از رحیمی را تکذیب نکرد و گفت: «حکمی علیه آقای رحیمی معاون اول دولت دهم صادر شده و ایشان محکوم شده است که باید دوران محکومیتشان را طی کنند. بنده در این موضوع نه دخالت میکنم و نه حرفی دارم.» او همچنین گفت: «آقای رحیمی متهم است که پولی را گرفته و برای انتخابات خرج کرده است، بهعنوان کسی که در انتخابات فعال بوده و هستم، اگر پولی گرفتم و خرج کردم، پاسخگو هستم.»
باهنر و نامزدی در انتخابات 92
اواسط اردیبهشت ماه سال 92 بود که باهنر در گفتوگو با مشرق در خصوص کاندیداتوریاش برای انتخابات ریاستجمهوری یازدهم گفت: «بنده واقعا هم اصلا قصد آمدن به این میدان را نداشتم و حتی 4-3ماه قبل هم اگر کسی از من میپرسید میگفتم هنوز آنقدر بیعقل نشدم که این کار را بکنم و کاندیدای ریاستجمهوری بشوم. اما زمانی که یک عده آمدند بحث کردند و مطرح کردند، آدمهایی که آمدند در میدان، چند استدلال داشتند برای من که من وقتی شنیدم دیدم استدلالها، استدلالهای درستی است... میگفتند حداقل تو با یکهزار نماینده همکار بودی و به اصطلاح هم علم رجالت خوب است و افراد را خوب میشناسی... از طرفی هم حتی آنجاهایی که مهمتر از قانونگذاری بوده مثلا بهعنوان نمونه حضرت آقا - تعبیر خودشان بود البته - در سال 83 به مجمع تشخیص مصلحت نظام ابلاغ فرمودند که شما بنشینید یک چشمانداز 20 ساله برای نظام بنویسید.» باهنر اندکی بعد در جوار ملکوتی امام رضا(ع) در میان جمعی از اصولگرایان استان خراسانرضوی رسما اعلام کاندیداتوری میکند و میگوید: «تاکنون هفت بار از ملت شریف ایران رای اعتماد کسب کردهام که برای هشتمین بار جهت حضور برای انتخابات
ریاستجمهوری کاندیدا شدم کاندیداتوری خود را در کنار صحن ملکوتی امام هشتم اعلام میکنم که به مدد ایشان این بار نیز بتوانم شایسته رای اعتماد مردم برای هشتمین بار باشم.»
اما چندی بعد دفتر محمدرضا باهنر طی اطلاعیهای دربار انتخابات ریاستجمهوری یازدهم نوشت: «اکثریت افرادی که در مظان نامزدی ریاستجمهوری اسلامی هستند مورد احترام آقای باهنر بوده و ایشان مانند سنوات گذشته با رعایت ادب و احترام نسبت به همه آنها بررسی سیاسی انتخابات را با گروهها و گرایشهای مختلف آغاز کرده و با هدایت خداوند متعال و توجه ائمه معصومین(ع) بر این باوریم که در این دوره از انتخابات انشاءالله منافع و مصالح ملی زیر سایه اسلام عزیز و تحت رهنمودهای مقاممعظمرهبری تامین خواهد.»
اما اندکی بعد، پس از اجماع اصولگرایان سنتی و با نظر آیتالله مهدویکنی، این طیف از اصولگرایان بر روی حجتالاسلام ابوترابیفرد اجماع کردند و برخی از کسانی که قصد کاندیداتوری در انتخابات داشتند، از جمله باهنر به نفع وی کنار رفتند و پشت سر وی گردآمدند. در نهایت اما باهنر در آن انتخابات رئیس ستاد دکتر ولایتی شد.
انتخابات ٩٤
خط باهنر از احمدینژادیها مدتها بود که جدا شده بود. اما او میان اصولگرایان همچنان بهعنوان فردی معتمد شناخته میشد. باهنر همچنان بهعنوان دبیرکل جبهه پیروان خطامام و رهبری نیز به فعالیت سیاسیاش ادامه میدهد. در جریان رایزنیهای پشتپرده انتخاباتی امسال باهنر تنها کسی بود که برای اولینبار اعلام کرد که در موضوع پیوستن آیتالله مصباح بهعنوان محوریت اصولگرایان اختلاف ایجاد شده است. باهنر به اعتماد گفته بود: «موضع ما معلوم است. ما با جامعتین همراه هستیم و جامعتین را مجبور نمیکنیم که با آیتالله مصباح همراه باشد یا نه. در اصولگراها سه گروه و نظریه قابل تصور است؛ از افراط تا وسط و تا تفریط است. یک گروه میگویند ما جامعتین را قبول داریم به شرط اینکه آیتالله مصباح ضلع سوم باشد. یک عده میگویند ما جامعتین را قبول داریم و شرط هم برای جامعتین نمیگذاریم. خودتان تصمیم بگیرید. عدهای هم میگویند ما جامعتین را قبول داریم به شرط اینکه آیتالله مصباح نباشد.» با این حال او تمام تلاشش را کرد که اصولگرایان به وحدت برسند چرا که معتقد بود نباید گذاشت مجلس ششم دیگری شکل بگیرد: «باتوجه به هنجارشکنیهایی که در
مجلسششم شد، من بهعنوان یک فرد معتدل، مجلس دهمی که یک ذره بوی مجلس ششم بدهد، را برنمیتابم و همه توان خود را بهکار میگیرم که مجلس ششم تکرار نشود.» با این وضعیت اصولگرایان وارد فضای انتخاباتی سال جدید شدند.»
هر چند باهنر گفته «اصولگرایان برنده رقابت خواهند بود» اما باهنر مدتی پیش اظهارنظر بسیار مهمی داشت. این روزها، مساله وحدت در میان اصولگرایان از مسائل اساسی است. تمام گروهها تمایل دارند که اصولگرایان با یک لیست واحد در انتخابات شرکت کنند تا بتوانند در مقابل رقیبان اعتدالی و اصلاحطلبان، به پیروزی برسند. باهنر اما مدتهای قبل خبر داده بود که نباید انتظار این مساله را داشت. باهنر گفته که به لیست واحد نخواهیم رسید: «برای تجمع و وحدت صد درصد اصولگراها امید داریم اما به این نخواهیم رسید و اینکه به چه اندازه به همگرایی برسیم، بستگی به تلاش ما دارد. در گذشته هم همین بوده است. لیستهای مطرح اصولگرایان در تهران حداکثر دو لیست خواهند بود اما لیستهای پراکنده همیشه هست. در آستانه انتخابات مجلس هشتم، هم لیست جبهه متحد داشتیم و هم لیست جبهه پایداری داشتیم اما اینها حاشیهای هستند.» این اظهارنظر باهنر را میتوان با اهمیت تلقی کرد از این جهت که او با افراد مختلف از گروههای مختلف بهطور مرتب در ارتباط بوده و چشمانداز وحدت را میتواند بهتر از دیگران درک کند. هرچند با این حال هیچ چیز در عالم سیاست قطعیت ندارد و هر
لحظه میتوان انتظار اتفاقات تازهای داشت. (خبرآنلاین، 9/9/94)
تشخیص جهت باد
همانطور که گفته شد این گمانهزنی بعد از عدم ثبتنام باهنر مطرح شد که او مانند یک دماسنج متوجه اوضاع آینده شده است. اما این سوال هم مطرح بود که آیا شامه او برای تشخیص «جهت باد» آنقدرها قوی هست که بتواند آن را تشخیص دهد؟ خودش گفته: «بله میتوانم!» و ادامه میدهد: «البته خیلی تلاش کردم که در آن جهت حرکت نکنم. خوشبختانه ضرر هم نکردهام. نه ضرر مادی و نه معنوی. گاهی منفعتهای زودگذری بوده که به راحتی میتوانستم آن را جذب کنم اما تلاش نکردم این کار را کنم! (باخنده)... گویا چارهای نیست و برای توضیح این مساله باید ریا کنم! در سومین سال از مجلس هشتم، من در انتخابات فراکسیون اصولگرایان برای نایبرئیسی مجلس رای نیاوردم. با این حال فکر کنم فقط خواجه حافظ شیرازی بود که به من مراجعه نکرد تا بگوید که بیا و در صحن علنی دوباره نامزد شو و مطمئن باش که رای میآوری! خیلیها این توصیه را به من کردند، هم از نمایندگان اقلیت و هم اکثریت . ولی گفتم که نه، باید اخلاق تشکیلاتی را حفظ کنیم. برای همین هم در صحن علنی نامزد نشدم و فکر میکنم که ضرر هم نکردم. حالا در این هشت سال، یکسالش را من نایبرئیس مجلس نباشم، چه اتفاقی
میافتد؟ اما در سال چهارم که نامزد نایبرئیس شدم، بیشتر از قبل و حدود 183 رای آوردم.»
به نظر میرسد شگفتی انتخابات دهم از زمان نامنویسی آغاز شده است که محمدرضا باهنر ترجیح داده قید پارلمان را برای هشتمین بار بزند. آیا او عطای بهارستان را به لقای پاستور بخشیده است؟ شاید.
دیدگاه تان را بنویسید