هزینه‌های یک تصمیم؛ آیا از احساسات انقلابیون سوء استفاده شده است؟

هفته نامه مثلث / احسان رستگار : صبح شنبه، وزارت کشور عربستان سعودی از اعدام ۴۷ نفر به اتهامات امنیتی خبر می‌دهد. نام یکی از آنها آیت‌الله شیخ نمر باقر‌النمر مشهور است. شخص سلمان بن عبدالعزیز پای حکم اعدام را امضا‌ کرده است.
بعد از فجایعی همچون منا، اکثرا منتظر ادامه وقاحت‌ها و رفتار شنیع آل‌سعود آن هم با این فاصله زمانی اندک نیستند. خون‌‌ها به جوش می‌آید. قلم‌ها روان می‌شوند و در وصف شهادت شیخ نمر و حماقت و خون‌خوار بودن آل‌سعود می‌نویسند و می‌سرایند.
در قطیف عربستان تظاهرات می‌شود، در هند و کشمیر هم و نیز در بحرین.افکار عمومی جهان اگرچه عمدتا در دست دوست‌داران شیخ نمر نیست، اما از حیث دفاع از حقوق بشر، مجبورند حفظ ظاهر کنند؛ پس اکثرا این جنایت سعودی‌ها را محکوم می‌کنند.
سازمان دیده‌بان حقوق بشر، فرآیند بررسی اتهامات شیخ نمر را غیرعادلانه می‌خواند. اکانامیک تایمز، این اقدام را در جهت دامن زدن به نزاع شیعه و سنی تعبیر می‌کند و پیش‌بینی می‌کند که تبعات آن، منطقه را به آتش می‌کشاند. رویترز مصاحبه‌ای را منتشر می‌کند مبنی بر اینکه این اعدام، در راستای تحقق منافع تکفیری‌های داعش بوده است. بلومبرگ می‌نویسد «شیخ نمر به واسطه وعظ‌های انتقادی از حاکمان سنی عربستان سعودی معروف بود و با اینکه عربستان سعودی تا حد زیادی از ناآرامی‌هایی که در سراسر جهان عرب در سال 2011 فراری بود، اقلیت شیعه گهگاه اعتراضاتی برگزار می‌کردند و با نیروهای امنیتی درگیر می‌شدند. داعش نیز از این خط اشتباه بهره‌برداری و سال گذشته به مساجد شیعیان حمله کرد.» واشنگتن پست می‌گوید «اعدام شیخ نمر واکنش‌های همراه با خشم را از سراسر جهان شیعه از جمله ایران به همراه داشت.»
جز برخی رسانه‌های انگشت‌نما که در چنین مواقعی‌ترجیح بر سکوت دارند یا انعکاس خنثی و عدم موضع‌گیری، مابقی نمی‌توانند این رفتار وحشیانه سعودی‌ها را محکوم نکنند. اجماعی جهانی علیه سعودی‌ها شکل می‌گیرد.
مردم مشهد مقابل کنسولگری عربستان تجمع می‌کنند. در آخرین ساعات شنبه، عده‌ای مقابل سفارت عربستان تجمع می‌کنند. اول شعار می‌دهند. بعد کوکتل مولوتوف می‌اندازند و وارد سفارت می‌شوند. فوقع ماوقع.
طی این پنج روز، تحلیل‌های مختلفی در این باره ارائه شده است؛ مبتنی بر اصل عدم ذکر نکات تکراری، نگارنده نکاتی را حسب قاعده «سخن نو آر که نو را حلاوتی دگر است»، طرح موارد زیر را مفید می‌داند:
١- کم‌کاری دولت در موضع‌گیری، توجیه نامربوط حمله
بسیاری وقتی می‌خواهند این اتفاق را نقد یا محکوم کنند، این طور آغاز می‌کنند که «چون دولت در موضع‌گیری علیه آل‌سعود و محکوم کردن قاطعانه اعدام شیخ نمر کم‌کاری کرده، غیرت مردم بیشتر به جوش آمده» و بعد می‌پردازند به اینکه «‌با این وجود، هیچ‌‌چیز از گناه و جرم مهاجمین کم نمی‌کند.»
آنچه در این بین باید روشن شود، این واقعیت تلخ است که حتی اگر دولت سریعا و خیلی قاطعانه و شدیدا، این حماقت و خونریزی آل‌سعود را محکوم می‌کرد، باز‌هم همین تسخیر سفارت با همین کم و کیف رخ می‌داد. نشان به آن نشان که در آذر ٩٠ و پیش از حمله به سفارت انگلستان، مجلس مصوبه‌ای را گذراند که در نتیجه، خواست تمامی‌طیف‌ها برآورده می‌شد، اما فردای تصویب آن طرح، به سفارت انگلستان حمله کردند و گویی اصلا هیچ مصوبه‌ای در مجلس به تایید نرسیده و بود و نبود مصوبه مجلس توفیری نمی‌کند.
پس این نهایت بدسلیقگی، فرافکنی و تجاهل العارف است که ولو اندکی سهم موثر برای دولت در این فقره قائل شویم؛ چون سهم قائل شدن برای دولت همانا و سبک جلوه دادن بار سنگین و ذنب لا یغفر مهاجمین به سفارت عربستان همانا.
٢- تسخیر سفارت انگلستان، برای ولایتمداران عبرت شد، اما...
در دیدار دانشجویان با رهبر انقلاب در مرداد ٩١، ایشان فرمودند: ««در قضیه اخیر اشغال آن سفارت خبیث، احساسات جوانان درست بود. ولی رفتنشان درست نبود.» واقعیت تلخ‌تر از خود سفارت این است که پس از تسخیر، بسیاری این عمل را مفتخرانه و انقلابی توصیف می‌کردند، اما توقع می‌رفت پس از موضع‌گیری رهبری یک سال پس از آن، به اشتباه‌شان اقرار کنند ولی در کمال تعجب، بسیاری از آنان، هنوز مبهم و دوپهلو، ورودشان به سفارت را تا حدی ‌قابل دفاع می‌دانستند؛ لااقل حاضر نبودند صریحا اعلام کنند که هزینه‌های فراوانی به واسطه این اقدام ‌بی‌مورد و شتاب‌زده آنان تحمیل شده است.
به‌رغم فاجعه جده، فاجعه منا و سپس اعدام شیخ نمر، رهبری قطعا درباره تسخیر سفارت عربستان، نظری کاملا منفی خواهند داشت؛ بسیار منفی‌تر از ماجرای تسخیر سفارت انگلستان. حال سوالی که در این میان پاسخ به آن ضروری به نظر می‌رسد، این است که آیا این طیف، واقعا حزب‌اللهی هستند؟ واقعا خود را ولایتمدار می‌دانند؟ چطور ممکن است که شخصی با علم به موضع رهبری پیرامون ماجرای سفارت انگلستان، حتی اندکی بتواند در خلوتش، جوازی برای خود و دوستانش مبنی بر تکرار همان اشتباه صادر کند؟
شاید مهم‌ترین سوال این باشد که حقیقتا، مهاجمین به سفارت انگلستان، حزب‌اللهی بوده‌اند یا این واقعه دیپلماتیک، محصول یک طرح و نقشه عده‌ای نفوذی است که از هیجانات و غیرت انقلابیون، سوءاستفاده کرده‌اند؟