مردم بر سر شوق می‌آیند ؛ تاثیر پیام رهبری برای جامعه چگونه است؟

هفته نامه مثلث/ محمد عطریانفر :پیام 19 دی مقام معظم رهبری درباره انتخابات مجلس هفتم برای همه راهگشاست. بیشترین تاثیر پیام رهبری در دو حوزه مشهود است، اول پیامی‌ است که به همه دست‌اندرکاران اجرای انتخابات صادر می‌کنند و پیام ایشان اگرچه به صورت بیان اخلاقی و توصیه است اما در متن پیام یک نوع دستور ملی، دینی و قانونی محسوب می‌شود. توصیه و تاکید ایشان همواره مبتنی‌بر این است که همه کسانی که به شکلی مرتبط با امر برگزاری انتخابات هستند چه در حوزه اجرا و چه در حوزه نظارت، مکلفند مطابق با قانون به اجرای تکالیف قانونی خود بپردازند و چیز دیگری را در روند اجرای تکالیف‌شان دخالت ندهند.
پیام دوم ایشان که وجه ‌ ملی و توصیه مردمی ‌دارد انتقال این حقیقت و نکته مهم ‌است که دلبستگی جامعه مخاطب ایرانی را - که بدنه بزرگ رای‌دهندگان در کشور را تشکیل می‌دهد ‌- به آرمان‌ها و آنچه که مردمی‌بودن نظام را به رخ می‌کشد ، نشان می‌دهد، آنها این پیام را از ناحیه رهبری دریافت می‌کنند و حضور حداکثری که رهبری توصیه دارند مردم را به سر شوق می‌آورد. لکن این دو سرفصلی که از ناحیه رهبری پیام دریافت می‌کنند با هم یک ربط و پیوند وثیق و منطقی دارد. آن ربط و پیوند این است که مردم ضمن آنکه پیام رهبری را خیلی خوب درک می‌کنند و نسبت به تذکرات ایشان هم عنایت دارند لکن اگر‌ مردم از ناحیه مجریان و ناظران انتخابات کاری که ماهیت تخلف داشته باشد و نشانگر این باشد که توجهی به توصیه‌ها‌ نمی‌کنند ببینند دچار نوعی سردرگمی، سرگردانی، دلهره و نگرانی می‌شوند که ‌نهادهای قانونی که موظف به صیانت و حفظ امانت آرای مردم هستند چرا به تکالیف خود عمل نمی‌کنند‌؟
در یک پیام کلی‌تر اگر‌ از پیام رهبری چه مجریان و ناظران و چه مردم که درک مشخصی را پیدا می‌کنند، ‌به آن توصیه‌ها تمکین کنند، انتخاباتی که در کشور برگزار می‌شود انتخاباتی شکوهمند و موثر خواهد بود و پیام جهانی‌اش هم آنچنان است که نظام سیاسی ایران همچنان روی پایه‌های مردمسالاری خود‌، متکی است و در برابر هیچ تهدیدی هم طبعا نخواهد هراسید. اینکه ایشان تاکید کردند «حتی کسانی که نظام را قبول ندارند در انتخابات حضور پیدا کنند» جمله‌ای است که در انتخابات ریاست‌جمهوری 92 نیز مطرح شد، بر همین اساس معتقدم هر نظام سیاسی در هر جغرافیایی، موافقان بزرگ و مخالفان اندکی هم می‌تواند داشته باشد. در این رابطه طبعا مخالفان و کسانی که منتقد هستند بلافاصله در دو سرفصل قابل تقسیمند. گروهی به نحوه اجرای سیاست‌ها در دولت منتقدند که اینها مخالفان درون نظام تعریف می‌شوند برخی محدود هم به اصل نظام هم ایراد داشته باشند و نپسندند‌. پیام رهبری معطوف به این نکته است که «شما و حتی مخالفانی که علیه نظام هستید مگر نمی‌خواهید در این کشور زندگی کنید؟ مگر زیر چتر فضای سیاسی نمی‌خواهید تنفس کنید؟ مگر نمی‌خواهید از امکانات این کشور به‌عنوان یک شهروند مخالف به درستی حق‌تان را استیفا کنید و دریابید؟ کمک کنید که این نظام مردم‌سالار و نظامی که مبتنی بر دموکراسی است به درستی شکل گیرد. اجازه ندهید با عدم حضورتان سطح مشارکت احتمالا کاهش پیدا کند و به همین خاطر پیام‌هایی در خارج از مرزهای کشور مبنی بر اینکه مشروعیتی این نظام ندارد، زمینه‌هایی برای برخورد، براندازی و درگیری را به وجود بیاورد.» از این جهت توصیه و تذکر رهبر معظم انقلاب کاملا منطقی است و مورد توجه بسیاری از کسانی است که به هر حال منتقد هستند. منتقدان و حتی مخالفان نظام حسب قانون می‌توانند از ظرفیت‌های قانونی کشور که مبتنی بر میثاق ملی (قانون اساسی) است، استفاده کنند و البته نقد و نظر خودشان را هم بگویند. فی‌الواقع تاکید ایشان برای صیانت از همین روندی است که به آن اشاره شد. در فرازی دیگر ایشان به‌خصوصیات مجلس خوب هم اشاره کردند و تاکید داشتند که مجلس باید مستقل، آزاد و شجاع باشد. معتقدم نهادهایی که به صورت ملی شکل می‌گیرد، اگر‌چه ممکن است در بستر رقابت‌های حزبی و گروهی اعضای آن نهادها انتخاب‌شوند اما به محض آنکه به مرحله انتخاب شوندگی می‌رسند تکالیفی دارند که آن تکالیف را قانون برای آنها مشخص می‌کند نه حزب‌شان. به معنای روشن‌تر افرادی که از ناحیه جناح‌های سیاسی وارد پارلمان می‌شوند قبل از ورود ساحت مقدس مجلس باید لباس و پوشش حزبی خود را در بیاورند و حقیقتا ملی فکر کنند. در واقع هم اقلیت و هم اکثریت جدای از مرزبندی‌های جناحی و خطی خودشان در مقام تأمین منافع مردم باشند. مردمی‌ که می‌توانند طرفداران اکثریت منتخبان پارلمان یا مردمی‌ که می‌توانند رای‌دهندگان به اقلیت مجلس باشند. در طول تاریخ هم مجالسی که خود‌ را از رقابت‌ها و تنش‌های حزبی و جناحی بازداشتند حتما تاثیرات ملی‌شان بسیار بالا بوده و توانستند به مردم خدمت کنند و ‌چنانچه خود را درگیر قید و بندها و منافع حزبی خودشان کنند قهرا منافع ملی زیر پای منازعات و مجادلات آنها از بین می‌رود و عملا اثربخشی و آن هدفی که از هویت تشکیل مجلس مورد نظر قانونگذار بوده هیچ وقت محقق نخواهد شد. البته رهبر انقلاب درباره انتخاب درست هم صحبت کردند که بسیار موضوعی حائز اهمیتی است. در این سرفصل یک تکلیفی به عهده نحله‌های فکری و گروه‌های سیاسی است که در مقام معرفی نامزدهای خود حقیقتا صلاحیت‌های حداقلی را برای ایفای نقش در مجلس مدنظر قرار گیرند. این احراز صلاحیت‌های ذاتی در امر تقنین از تکالیفی است که به عهده احزاب سیاسی است. در کنار این جنبه یک حقی هم برای نامزدهای انتخاباتی تحت عنوان حق‌الناس حاصل است که در قانون از ابتدا وجود داشته و خوشبختانه اخیرا هم در پیام رهبری بر آن تاکید شد. بر همین اساس اگر کسی مبتنی‌بر قوانین و مقرراتی که صلاحیت‌ها، استانداردها و مبانی تایید صلاحیت یک نامزد را نشان می‌دهد از آن استانداردها برخوردار باشد، کسی حق رد صلاحیت آنها را ندارد، در واقع رهبر انقلاب به چنین تکلیفی از ناحیه مسئولان تاکید کردند و یادآور شدند اگر مجریان و ناظران این حق‌ قطعی و مسلم نامزد را که قطعا حق‌الناس است رعایت نکنند، نوعی انفعال و نوعی واکنش منفی و نهایتا یک فضای سرد انتخاباتی را در کشور حاکم می‌کند. از این حیث ایشان تاکید کردند که عمق حق‌الناس را مجریان باید خیلی خوب بفهمند. حتی تاکید جدی ایشان این بود که امر تخلف صرفا در مقام شمارش آرا نیست، نظارت و کنترل بر تنظیم صورت‌جلسات باید دقیق باشد علاوه بر اینکه رهبر انقلاب به مجریان و ناظران تاکید کردند که هیچ نامزد صالحی را نباید ردصلاحیت کنند و نقطه مقابل‌شان هم این بود که در برابر تطبیق مصادیق و موضوعات و مبانی انتخابات حق کوتاهی ندارند، یعنی کسی که احتمالا فاقد صلاحیت‌های کافی و تطبیق مصادیق است حق ندارند تایید صلاحیت کنند. در واقع این موارد را تذکر دادند و تحت عنوان امانت از آنها نام بردند. اگر همه این سرفصل‌ها که مورد تذکر رهبری است مورد رعایت مجریان و ناظران قرار بگیرد شور انتخاباتی به‌وجود می‌آید و هیچ کس از آنچه بر او گذشته ناراضی نخواهد بود. کسی که صلاحیت دارد به هیچ عنوان نباید دغدغه داشته باشد که مبادا رد صلاحیت شود و کسی که احتمالا فاقد صلاحیت‌های لازم برای حضور و مشارکت در امر کاندیداتوری و نامزدی است چون خودش هم واقف می‌شود به فقد فکت‌های مورد نظر طبیعتا او نیز در مقام مخالفت نخواهد بود. در عین حال قانونگذار برای کسانی که ردصلاحیت می‌شوند یک روندی از شکایت و پیگیری استیفای حق‌شان را نیز مشخص کرده است. انتخابات بنا به فرموده رهبری نباید خراب شود، خراب شدن فضای انتخاباتی زمانی صورت می‌گیرد که تمامی ‌این سرفصل‌های قانونی و تذکرات اخلاقی و توصیه‌های جدی رهبری به آنها ‌بی‌توجهی شود. با این وصف عمدتا چشم و نگاهمان به سمت هیات‌های اجرایی و نظارتی است.
یک نکته‌ای هم رهبر انقلاب درباره اهمیت مجلس خبرگان گفتند. معتقدم مجلس خبرگان رهبری اساسا یک نهاد غیر‌حزبی اما سیاسی است که تکلیفی بسیار مهم و کلیدی دارد. گرچه مجلس خبرگان جلسات مستمر روزانه ندارد اما حقیقتا تکالیفی که در قانون برای این مجلس هم درباره انتخاب رهبری در روز مبادا و هم نظارت بر بقای شرایط بر رهبر وضع شده، بسیار سنگین است. از این جهت خبرگان ملت بعد از راهیابی به مجلس اگرچه نشست‌های متوالی هفتگی و ماهانه ندارند اما کمیسیون‌های زیر‌مجموعه حتما باید به‌طور مستمر هفتگی، ماهانه و سالانه فعال باشند و تکالیف خود را تعقیب کنند. در مجموع مجلس خبرگان هم از ناحیه مردم باید خیلی مورد توجه قرار گیرد و حساسیت‌های لازم آن را هم مردم خیلی خوب درک کنند.