گفتوگوی مثلث با حسین سبحانینیا
هیچ حوزه‌ای خالی از رقابت نخواهد بود
نایب‌رئیس فراکسیون اصولگرایان رهروان ولایت می‌گوید: «روحانی برای تایید‌صلاحیت شدن نامزدهای اصلاح‌طلب پا پیش نمی‌گذارد و اگر هم ورودی کند با نگاهی باز به این موضوع خواهد بود.»
هیات نظارت بر دهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی نظر خود را درباره بررسی صلاحیت نامزدها اعلام کرد. ارزیابی شما از نتیجه اعلامی چیست؟
من فکر می‌کنم شورای نگهبان بنا به وظیفه‌ای که داشت کار خود را انجام داد. ما در مجلس با دوستانی از گرایش‌های مختلف اعم از اصولگرا، اصلاح‌طلب و اعتدالی مرتبط هستیم و از همه آنها افرادی تایید و افرادی رد شدند. برخی آقایان همچون آقای تابش گفته بودند که ردصلاحیت‌ها براساس اصولی بوده که شوراینگهبان انجام داده و نگاه شوراینگهبان جناحی و خطی نبوده است یعنی بنا به مدارک و مستنداتی که اعضای هیأت نظارت داشتند این نظر را اعلام کردند بنابراین جنبه سیاسی و جناحی ندارد. برداشت شخص خودم این است که شوراینگهبان به‌عنوان فیلتری که باید موضوع را بررسی کند، کار را انجام داد و آنچه انجام گرفته براساس اصول و مستنداتی بوده است. خیلی‌خیلی بعید می‌دانم خدایی نکرده نگاه‌های جریانی و جناحی در کار یک مجموعه‌ای که منسوب به رهبری است دخیل باشد. کارکردها و عملکردهای اعضای شورای نگهبان در طول دوره‌های مختلف نشان داده شده است. از این جهت آنچه پیش آمد را در چارچوب وظایف شورای نگهبان می‌دانم. البته این حق برای آنهایی که رد شدند محفوظ است که اگر اعتراضی دارند مطرح کنند، حتما شورای نگهبان اعتراض‌های واصل شده را بررسی خواهد کرد. اگر از
افرادی تضییع حقی شده باشد مطمئنا نظر بدوی را اصلاح خواهد کرد و مشکل رفع خواهد شد.
شما در ادوار مختلف مجلس حضور داشتید. معمولا وقتی ردصلاحیت‌ها و‌عدم احراز صلاحیت‌ها اعلام می‌شود در واقع به این معنا‌ست که تمامی هر دو گروه از ورود به انتخابات و رقابت سیاسی پیش رو محرومند. باتوجه به تجربه‌ای که دارید معمولا چند درصد این افراد در بررسی مجدد کارت ورود به انتخابات را می‌توانند از شورای نگهبان اخذ کنند؟
معمولا 15 تا 20 درصد افراد ردصلاحیت شده یا عدم‌احراز صلاحیت شده امکان برگشت به گردونه انتخابات را دارند. کسانی که با مشکل عدم احراز صلاحیت مواجه شدند، مستندات و مدارکی ارائه می‌کنند یا تاییدیه‌هایی از بخش‌ها یا مجموعه‌هایی می‌برند که برای حضورشان در انتخابات برای هیأت مرکزی نظارت شورای محترم نگهبان اطمینان بخش می‌شود، آنها هم که براساس مدارکی ردصلاحیت شدند ممکن است نقض آن مدارک را ببرند مشکل‌شان مرتفع و از آنها رفع سوءاثر شود. در مجموع تجربه نشان می‌دهد که 15- 20 درصد ردصلاحیت‌شدگان یا عدم‌احراز‌صلاحیت شدگان در بررسی‌های مجدد شورای نگهبان مشکل‌شان برطرف خواهد شد.
ردصلاحیت و عدم‌احراز صلاحیت یک خروجی دارد و آن محروم شدن از ورود به عرصه رقابت است، به نظر شما کسانی که با مشکل عدم‌احراز صلاحیت مواجه هستند این مشکل به شورای نگهبان‌بر می‌گردد یا به خود نامزدها؟ به عبارت دیگر شورای نگهبان باید بیشتر تلاش کند که به یقین برسد و نامزد را در یکی از دو گروه ردشده‌ها یا تایید شده‌ها قرار دهد یا آنکه نامزد باید بکوشد تا صلاحیت خود را اثبات کند؟
خیر، طرفینی می‌تواند باشد. البته شورای نگهبان ممکن است بررسی‌هایی کرده باشد و معمولا هم در هر استان انجام می‌دهد چون گروه‌های استانی هستند و بررسی می‌کنند. منتها اینکه فرد به لحاظ سوابق خدمت قبلی از نظر شورای نگهبان احراز صلاحیت نشده یا تازه برای اولین بار نامزد انتخابات مجلس شده باشد یا مسئولیت‌هایی که داشته جایی که بشود به آن اطمینان کرد یا حداقل از فرد شناختی پیدا کرد در واقع این مسائل برای شورای نگهبان مشخص نشده است، نتیجه و ثمره‌اش اینجاست که آنها عدم‌احراز صلاحیت هستند پس باید در جهت اثبات احراز صلاحیت خود تلاش کنند یا تاییدیه‌ها یا مدارکی ببرند. در مجموع رفع مشکل مصدایق عدم احراز صلاحیت به نظر من روان‌تر و ساده‌تر خواهد بود تا آنها که‌رد صلاحیت شده باشند.
طبق اعلام شورای نگهبان 42 درصد نامزدهای ثبت‌‌نامی تایید صلاحیت شدند و بقیه نتوانستند مجوز حضور در عرصه رقابت را کسب کنند. آقای مرعشی گفته از 3 هزار نفر نامزد اصلاح‌طلب فقط 30 نفر تایید صلاحیت شدند. سوال اینجاست که با این شرایط و فارغ از احتمال بازگشت 15 تا 20 درصد نامزدهای ردصلاحیت یا عدم‌احراز صلاحیت شده به گردونه انتخابات، بفرمایید که فضای دهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی را چند‌قطبی می‌بینید؟
اینکه چنین ادعایی می‌شود خیلی با واقع منطبق نیست. در واقع بیشتر ایجاد یک جو و فضای‌سازی علیه شوراینگهبان است و همان ذهنیت زمان ثبت‌نام نامزدها را تداعی می‌کند که برخی با هر انگیزه‌ای افراد را به ثبت‌نام در انتخابات تشویق کردند تا شورای نگهبان را مقابل یک موج عظیم نامزدهای ثبت نامی قرار دهند و بعد بتوانند هزینه ردصلاحیت‌ها را برای شورای نگهبان بالا ببرند. نمی‌خواهم بگویم چنین ذهنیتی درست است، اما اینکه بگوییم شورای نگهبان همه کاندیداهایی که مورد‌نظر یک جناح بود را رد کرد، این واقعیت ندارد. الان در مجلس عمده دوستان اصلاح‌طلب تایید شدند مشکلی هم ندارند با اینکه منتسب به جریان اصلاح‌طلب هستند، در مقابل افرادی هم رد شدند. به عبارت دیگر حدود 50 نماینده ردصلاحیت شدند. همه این 50 نفر اصلاح‌طلب یا اصولگرا نبودند از همه سلایق مختلف سیاسی هستند. اینکه شورای نگهبان متهم شود که قصدش از نوع بررسی‌ها حذف نامزدهای یک جناح سیاسی بوده چنین چیزی واقعیت ندارد و به هر صورت هنوز فرصت باقی است و باید تعدادی به‌عنوان عدم احراز مدارک یا تاییدیه‌هایی ببرند تا احراز صلاحیت شوند، حتی ممکن است کسانی که رد شدند مدارکی به شورای
نگهبان بدهند که برای شورای نگهبان اطمینان حاصل کند. پس الان نمی‌توان چنین قضاوتی کرد و یک فضایی را علیه شورای نگهبان به وجود آورد. بیش از 12 هزار نفر برای رقابت سیاسی پیش رو ثبت نام کردند، دوره گذشته برای انتخابات نهمین دوره مجلس شورای اسلامی حدود 5 هزار و 500 نفر ثبت‌نام کرده بودند. الان تعداد نامزدها بیش از دوبرابر دوره گذشته است یعنی فرصت برای بررسی صلاحیت‌ها کم بوده. حالا اینها با ارائه مدارک و مستنداتی می‌توانند احراز صلاحیت شوند و آن20 درصدی که گفته شد کارت ورود به رقابت هفتم اسفند را از شورای نگهبان بگیرند. با این تفاسیر معتقدم همان قطب‌هایی که همواره در انتخابات مجلس حضور داشتند در عرصه رقابت سیاسی پیش رو نقش‌آفرین خواهند بود، یعنی اصلاح‌طلبان و اصولگرایان با هم رقابت می‌کنند. البته درون این دو جریان هم گروه‌های کوچک‌تر وجود دارد و هر کدام ادعاهایی دارند. مجموعه اینها می‌تواند در بین کاندیداها در همه شهرستان‌ها رقابت ایجاد کند و هیچ شهرستانی خالی از رقابت نخواهد بود.
یعنی شما انتخابات را هنوز بین اصولگرایان و اصلاح‌طلبان دو‌قطبی می‌دانید؟
البته رقابت اصلی بین دو جریان اصولگرا و اصلاح‌طلب است ولی در دل هر گروهی گرایش‌هایی هم وجود دارد. اینجا یادآور می‌شوم که نقش‌آفرینی نامزدهای مستقل را نیز نباید نادیده گرفت.
فراکسیون اصولگرایان‌رهروان ولایت حدود 180 عضو در مجلس نهم دارد، چند نفر از نمایندگان ردصلاحیت شده در انتخابات مجلس شورای اسلامی از فراکسیون رهروان هستند؟
برآورد عددی نکردم ولی همان‌طور که یاد شد تعدادی از دوستان عضو فراکسیون رهروان ولایت نیز جز‌و ردصلاحیت شدگان هستند.
این طور به نظر می‌رسد که از 50 نماینده مجلس نهم که ردصلاحیت شدند بیشتر عضو فراکسیون رهروان ولایت هستند. همین طور است؟
عرض کردم از اعضای فراکسیون رهروان ولایت هم در این جمع حضور دارند.
فراکسیون رهروان ولایت خود یک چارچوبی برای ورود به انتخابات مجلس شورای اسلامی طراحی کرده بود. باتوجه به اینکه از 50 نفر نماینده ردصلاحیت شده، بیش از 30 نفر جز‌و فراکسیون رهروان ولایت هستند آن برنامه انتخاباتی رهروان به چالش کشیده نشده است؟
خیر. رهروان در چارچوب منشور جامعتین عمل می‌کند، بنابراین دنبال حرکت جداگانه نیست. دکتر لاریجانی و آقای جلالی اعلام کردند رهروان سازوکار کلی اصولگرایی را در چارچوب منشور جامعتین قبول دارد و در همان چارچوب حرکت می‌کند.
آقای علی لاریجانی برای حل مشکل نامزدهای اصولگرایی که احراز صلاحیت نشدند کاری خواهد کرد؟
حتما برای احقاق حق و آنکه تضییع حق نشود از این ظرفیت‌ها استفاده می‌شود منتها باید همراه با مستنداتی باشد که شورای نگهبان را متقاعد کند.
آقای روحانی چطور؟ آیا برای رایزنی با شورای نگهبان ورودی خواهد داشت؟
نمی‌دانم آقای دکتر روحانی چنین تصمیمی دارد یا خیر.
باتوجه به شناختی که از آقای روحانی دارید آیا او حاضر است برای رفع مشکل نامزدهای ردصلاحیت شده اصلاح‌طلب با شوراینگهبان رایزنی کند یا فقط برای تایید شدن نامزدهای طیف اعتدال و حامی دولت اقدام به رایزنی خواهد کرد؟
به شکل کلی ممکن است برای آنکه تضییع حقی از کسی نشود صحبتی انجام دهد اما اینکه با تمام وجود وارد شود برای صرف اصلاح‌طلبان خیر به نظر نمی‌رسد این کار را بکند ولی با نگاه بازتر و برای کسانی که مشکل‌شان قابل حل است و مساله‌ای ندارند حتما چنین رویکردی را دنبال خواهد کرد چون در مشی اعتدالی او هم می‌گنجد که چنین نگاهی را داشته باشند.
باتوجه به شرایط موجود امکان ائتلاف میان آقای لاریجانی و طیف حامی دولت در دهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی وجود دارد؟
فکر نمی‌کنم. آقای دکتر لاریجانی اعلام کرد در چارچوب ائتلاف اصولگرایان با محوریت جامعتین کار را دنبال می‌کنیم و حرکت را قبول داریم، بنابراین وقتی چنین نگاهی وجود دارد دیگر بحث متفاوتی مطرح نخواهد شد. به‌هر صورت پایگاه رهروان ولایت اصولگرایی است و نیروهایش رویکرد منطقی، عقلانی و اعتدالی دارند؛ آنها این رویکرد اعتدالی، منطقی و عقلانی را از مجلس هفتم دنبال کردند و از همان زمان سعی داشتند که با همین نگاه و به دور از افراط و تفریط مسائل کلان کشور را بنگرند.
آیا احتمال دارد با وضعیت کنونی که اصلاح‌طلبان در گرفتن کارت ورود به انتخابات مجلس شورای اسلامی به مشکل برخوردند به سمت ائتلاف دوباره با جریان اعتدال بروند، چون تا چندی پیش آنها و اعتدالیون به علت عمیق‌شدن اختلافات‌شان داشتند با هم مرزبندی می‌کردند؟ شما شرایط را چگونه می‌بینید؟
برداشت می‌شود که چنین نگاهی ندارند چون جامعه هنوز با نگاه تردیدی به اصلاح‌طلبان می‌نگرد، بنابراین جریان اعتدالی که اعتبار نسبی در اجتماع دارد بعید می‌دانم شانس خود را به جریان اصلاح‌طلبی گره بزند که هنوز زیر علامت سوال است.
برخی این تحلیل را مطرح می‌کنند که اصلاح‌طلبان با چهره‌های سفید وارد انتخابات مجلس شورای اسلامی خواهند شد، یعنی مدل انتخابات ریاست‌جمهوری 92 را پیاده می‌کنند آن زمان آقای هاشمی‌رفسنجانی به میدان آمد و رد صلاحیت شد این اتفاق یک شوک و ظرفیت اجتماعی ایجاد کرد و آقای روحانی با بهره‌مندی از چنین ظرفیتی توانست بر کرسی ریاست‌جمهوری تکیه بزند، حالا به نظر شما تکرار همین مدل در انتخابات مجلس وجود دارد؟ یعنی اصلاح‌طلبان می‌توانند از ردصلاحیت‌ها یک ظرفیت اجتماعی برای نامزدهای سفید خود ایجاد کنند؟
بعید می‌دانم چنین جوابی را بتوانند از جامعه بگیرند. در مراکز سیاسی همچون تهران ممکن است بخواهند چنین موجی ایجاد کنند که گرچه کامل موفق نخواهد بود ولی در شهرستان‌ها فضا برای چنین کارهایی جواب نمی‌دهد، چون معادلات انتخاباتی آنجا متأثر از مواضع سیاسی نیست بلکه گرایش‌های محلی، عملکردی و شناختی وجه غالب را دارد بنابراین مسائل جریانی و جناحی خیلی در شهرستان‌های تک‌نماینده جواب نمی‌دهد.
این احتمال هست که اصولگرایان حجم ردصلاحیت‌ها را ببینند و رقیب را ضعیف فرض کنند و همچون دوره گذشته‌ترغیب به رقابت درون گفتمانی شوند؟
فکر می‌کنم دیگر وقت چنین ریسکی برای اصولگراها وجود ندارد. یک حرکتی را شروع کردند و به نقطه‌ای رسیدند و خیلی بعید می‌دانم که عقبگرد داشته باشند. باید این راه را ادامه دهند و تکرار آن غفلت یا اشتباه گذشته را نکنند.
جبهه متحد اصولگرایان در انتخابات مجلس شورای اسلامی گذشته تشکیل شد اما پایداری ورود به چنین مکانیزم انتخاباتی را نپذیرفت و موضع رقابت قرار گرفت، پس از برگزاری انتخابات شکل ائتلاف‌ها برای تعیین ریاست و ترکیب هیات‌رئیسه مجلس تغییر کرد، ایثارگران و رهپویان از جبهه متحد جدا شدند و با پایداری پیمان بستند تا از ریاست آقای حدادعادل حمایت کنند. در مقابل اصولگرایان سنتی، مستقل‌ها و اصلاح‌طلبان در قالب فراکسیون رهروان ولایت جمع شدند که نظرشان بر تداوم ریاست آقای دکتر لاریجانی بود، به نظر شما مدل ائتلاف‌های پس از برگزاری انتخابات به چه صورت می‌شود؟
الان نمی‌شود برای بعد از انتخابات مجلس شورای اسلامی اظهارنظر کرد چون تصویر روشنی از وضعیت آینده نداریم. حداقل یک ماه دیگر تا زمان انتخابات مجلس شورای اسلامی باقی است، بنابراین در همین زمان باقیمانده شاید خیلی از معادلات تغییر کند، از این جهت نمی‌شود شرایط مجلس آینده را از الان تحلیل کرد. در مجموع این مسائل بستگی به نتیجه ائتلاف‌های قبل از انتخابات دارد. اگر خوب بتواند جواب دهد ممکن است برای مدتی حداقل در یک چنین چارچوبی کارها دنبال شود گرچه ممکن است آنجا بعد از‌شکل گیری مجلس وزن‌کشی‌ها بین مجموعه‌های حاضر مطرح باشد که خب طبیعتا هر سلیقه سیاسی براساس وزنی که خواهد داشت می‌تواند کارها و اهدافی را دنبال کند.
به نظر شما ترکیب مجلس آینده شبیه کدامیک از ادوار مجلس می‌شود؟
معتقدم همه گرایش‌های سیاسی در مجلس آینده نماینده دارند، از این جهت ترکیب مجلس دهم شبیه مجلس هشتم خواهد بود. نوساناتی که امروز وجود دارد اینکه به هر صورت ترکیب مجلس خیلی تغییر کند این الان برداشت نمی‌شود.
پس به نظر شما اصولگرایان اکثریت مجلس آینده را در اختیار خواهند داشت؟
اگر ائتلاف اصولگرایان خوب پیش برود چنین تصویری را می‌توانیم در آینده داشته باشیم.
اصلاح‌طلبان همچنان معتقدند آقای عارف نامزد آنها برای ریاست مجلس دهم است. آیا اصولگرایان نیز قبل از انتخابات تکلیف نامزد خود را برای ریاست مجلس آینده مشخص می‌کنند؟
باید انتخابات برگزار و ترکیب مجلس مشخص شود بعد از آن می‌توان روی این موضوع بحث کرد. فکر نمی‌کنم قبل از انتخابات چنین بحث‌هایی خیلی جا داشته باشد.
اینکه آقای لاریجانی تغییر رویکرد داد و اعلام کرد که طبق نظر جامعه روحانیت عمل می‌کند آیا علتش این نبود که وعده حمایت شدن برای ریاست مجلس از جانب اصولگرایان را دریافت کرده است؟
چنین بحث‌هایی مطرح نشده است. اینکه آقای لاریجانی چهره موثری است و حتما اگر غالب نمایندگان مجلس از نیروهای عقلانی و منطقی باشند باز هم کشش به سمت ریاست آقای لاریجانی است یک واقعیتی است اما الان این را نمی‌توان بحث کرد. باید دید ترکیب مجلس آینده چه می‌شود و براساس آن درباره این موضوع اظهارنظر کرد.
یک‌سری رسانه‌های اصولگرا گفتند که دهمین دوره انتخابات مجلس رقابتی‌ترین نسبت به ادوار گذشته است. نظر شما چیست؟
رقابت خیلی حساس است همین که میزان ثبت‌نام‌ها در حد بالا و بی‌سابقه بود ممکن است در صحنه انتخابات هم چنین وضعیتی پیش بیاید چون رشد آگاهی و نگاه سیاسی-اجتماعی مردم شرایط داخلی و بین‌المللی کشور همه متفاوت از گذشته بوده است و بعید هم نیست که چنین وضعیتی را پیش رو داشته باشیم.
به نظر شما اجرای برجام روی معادلات انتخابات مجلس شورای اسلامی تاثیر می‌گذارد؟
البته چنین امکانی وجود دارد ولی تاثیرش را خیلی زیاد نمی‌بینم چون تاثیر زمانی است که آثار عملی اجرای برجام در جامعه مشاهده شود. بنابراین بعید می‌دانم ظرف یک ماه آینده آثار عملی اجرای برجام طوری به لحاظ اقتصادی، معیشتی، صنعتی، تولیدی و اشتغال برای جامعه ملموس شود که روی معادلات انتخاباتی مجلس تاثیر معنا‌دار بگذارد. در کل اجرای برجام یک فضای روانی مثبتی در جامعه به وجود آورد ولی در حدی که بتواند یک موج بلند انتخاباتی ایجاد کند در این حد نیست.
آقای لاریجانی اعلام کرد که مستقل به صحنه انتخابات مجلس آمده است و وارد هیچ مجموعه‌ای نمی‌شود، اما چطور رهروان را توصیه به قرار گرفتن در چارچوب منشور جامعتین کرد؟
خود آقای لاریجانی مستقل نامزد انتخابات مجلس شورای اسلامی شد اما قطعا جریانات اصولگرا را حمایت خواهد کرد.
پس در مجموع رهروان ولایت با تابلوی اختصاصی در دهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی شرکت نخواهد کرد؟
فکر نمی‌کنم. تا الان هم چنین تصمیمی‌نگرفته‌ایم و از این به بعد هم بعید می‌دانم که به شکل جداگانه از حرکت کلی اصولگراها اقدامی‌صورت گیرد.
دیدگاه تان را بنویسید