با تردید به تجمع‌ها می‌نگرم

20 روز دیگر تا پایان ماه ژوئن مانده، به نظر شما مذاکرات هسته‌ای به چه نتیجه‌ای می‌رسد؟
از قبل هم مشخص بود که مذاکرات خیلی پیچیده است. فکر می‌کنم شاهد تمدید مذاکرات باشیم باتوجه به اینکه شاید 90 درصد مباحث به نتیجه برسد اما پیدا کردن جایگزین برای برخی پرانتزها سخت است، بنابراین فکر می‌کنم طرفین مجبور به تمدید زمان مذاکرات شوند.
پس به نظر شما اگر در زمان مقرر یعنی پایان ژوئن دو طرف به تفاهم و توافق نهایی نرسند، دو طرف از 90 درصد اشتراک مواضع چشم‌پوشی نمی‌کنند، به این معنا که شکست مذاکرات را اعلام می‌کنند یا تن به تمدید مذاکرات خواهند داد؟
طبق توافق ژنو مذاکرات صفر یا صد است بنابراین دو طرف ادامه خواهند داد تا به متن نهایی برسند. البته اگر اراده طرفین باشد رسیدن به توافق در همین ایام هم امکان‌پذیر است این طور نیست که ناشدنی باشد، منتها باید فرمول‌هایی را پیدا کنند که براساس آن فرمول‌ها بتوانند کار را انجام دهند.
آیا اختلافات اصلی دو طرف به بازرسی از تأسیسات نظامی و بازجویی از 27 مقام ایران محدود می‌شود؟
این دو موضوع که عملی می‌شود و بحث آن نیست که عملی نشوند. در واقع موضوعات یادشده بحث‌شان با موضوع هسته‌ای در یک راستا نیستند، بنابراین خیلی نمی‌توانند مشکل‌زا باشند.
پس الان موضوعات اصلی اختلاف میان ایران و آمریکا چیست؟
همزمانی اجرایی‌شدن توافق و لغو تحریم‌ها محل اختلاف اصلی است. ما می‌گوییم همزمان با اجرای توافق باید همه تحریم‌ها برداشته شود اما یک‌سری کارهای فیزیکی را باید انجام دهیم که زمان‌بر است در مقابل آنها برای ادای تعهدات‌شان زمان کوتاه‌تری نیاز دارند. اینکه چطور مکانیزمی ‌پیدا شود که همان روز اجرای توافق همه تحریم‌ها نیز لغو شود محل بحث است چون طرفین به هم اعتماد ندارند. در ایران قریب به پنج تا شش‌هزار سانتریفیوژ باید از مدار خارج شود و در مقابل آنها باید بحث محدودیت‌های بانکی را بردارند که این خیلی سخت است. باید مکانیزمی‌ را پیدا کنند تا این اتفاق بیفتد.
به نظر شما راهکار ایران برای عبور از این شرایط چیست؟
زمان می‌خواهد و پیدا کردن مکانیزم یادشده سخت است.
چقدر زمان لازم است تا توافق بر سر 10 درصد موضوعات اختلافی حاصل شود؟
بستگی دارد چه زمانی بتوانند به مکانیزم آن دست یابند. لغو همه تحریم‌ها در روز اجرای توافق هسته‌ای خط قرمز برای ما محسوب می‌شود. در مقابل آنها می‌گویند زمانی تحریم‌ها برداشته خواهد شد که ایران به تعهداتش درباره رآکتور آب سنگین اراک و تعداد سانتیریفیوژها عمل کند. اینکه چه مکانیزمی ‌خواسته‌های دو طرف را در یک زمان بتواند عملیاتی کند، خیلی پیچیده است. دستیابی به چنین مکانیزمی ‌می‌تواند پایان مذاکرات را رقم بزند.
برخی موضوع بازرسی از مراکز نظامی ایران را برجسته می‌کنند. این مساله چقدر محل اختلاف است؟
فکر نمی‌کنم این موضوع اصلی باشد چون وقتی پروتکل الحاقی پذیرفته شود این موضوعات در همان قالب پروتکل الحاقی انجام خواهد شد، بنابراین موضوع یاد شده، بحث اصلی نیست.
از صحبت‌های آقای روحانی بر‌می‌آید که خیلی تمایل دارد در پایان ماه ژوئن مذاکرات هسته‌ای تمام و توافق نهایی حاصل شود، فکر می‌کنید او سرانجام چه تصمیمی ‌می‌گیرد؟ آیا نظرش تمدید زمان مذاکرات خواهد بود یا دستیابی به توافق در زمان تعیین‌شده را دنبال می‌کند؟ در کل رئیس‌جمهور چه رویکردی را باتوجه به شرایط داخل کشور دنبال خواهد کرد؟
او تابع نتیجه‌بخشی مذاکرات با لحاظ خط قرمزهای مدنظر نظام است.
هم‌اکنون دلواپسان اعلام می‌کنند که رئیس‌جمهور تمایل دارد برخی خطوط قرمز نادیده گرفته شود تا توافق هسته‌ای با 1+5 به هر قیمتی صورت گیرد اما شما می‌گویید آقای روحانی نیز دنبال رعایت خطوط قرمز ایران در توافق نهایی است، بیشتر توضیح می‌دهید؟
به نظرم نمی‌آید که آقای روحانی به‌عنوان بالاترین مقام اجرایی کشور چنین تمایلی داشته باشد و بخواهد به هر قیمتی حتی به قیمت خرج‌شدن منافع ملی و لحاظ نشدن خطوط قرمز ایران توافق هسته‌ای نهایی شود. ما شاهد بودیم همواره رئیس‌جمهور و تیم مذاکره کننده خطوط قرمز نظام را رعایت کردند. اگر می‌خواستند چنین نکنند همان سال گذشته با 1+5 به توافق جامع دست پیدا می‌کردند. ضمن آنکه تصمیم‌گیری درباره بحث‌های راهبردی در اختیار رئیس‌جمهور نیست، هرچند آقای روحانی رئیس شورای عالی امنیت ملی است اما مقامی ‌که تاییدکننده دیدگاه‌های شورای عالی امنیت ملی است، مقام‌معظم‌رهبری هستند. به عبارت دیگر شورای عالی امنیت ملی تصمیم‌سازی می‌کند نه تصمیم‌گیری، بنابراین حتی اگر آقای روحانی تمایلش رسیدن به توافق نهایی در پایان ژوئن باشد امکان تصمیم‌گیری ندارد.
نظرتان درباره تجمعات اعتراضی که دلواپسان در نقد و مخالفت با عملکرد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای برگزار می‌کنند و وزیر کشور نیز اعلام کرد اجازه چنین تجمعاتی را نمی‌دهد، چیست؟ چنین تجمعاتی مفید است یا مضر؟ جایگاه تیم مذاکره‌کننده را در عرصه چانه‌‌زنی با 1+5 تقویت می‌کند یا تضعیف؟
مسلما این تجمعات ماهیت سیاسی دارد که در همه‌جای دنیا انجام می‌شود. معمولا در بازی‌های سیاسی فشارهایی می‌آید که موضوعات در جریان خود قرار نگیرد، بنابراین اینها تحرکات و تلاش‌های سیاسی است. البته باید میان برگزارکنندگان این تجمعات با کسانی که در آن حاضر می‌شوند تفاوت قائل شد. مردم به ویژه جوانان و دانشجویان کشور دلپاک و دلسوز هستند و اگر هم در چنین مراسم‌هایی شرکت می‌کنند با صداقت و خلوص‌نیت حاضر می‌شوند اما نمی‌دانند برگزارکنندگان چنین تجمعاتی چه نیت و اهدافی دارند. به نظرم اشکال و ایراد اصلی در اهداف و نیات برگزارکنندگان تجمعات اعتراضی است و قطعا آنها به اهداف‌شان نمی‌رسند.
دست‌نوشته‌ها و پلاکاردهایی که در تجمعات دلواپسان خطاب به دولت و تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای وجود دارد بعضا توهین‌آمیز است، فکر می‌کنید طرح این مباحث پای میز مذاکره برای ایران ایجاد ظرفیت می‌کند؟
مقام‌معظم‌رهبری جواب این جماعت را بارها دادند. ایشان تیم مذاکره‌کننده را سربازان و فرزندان انقلاب توصیف کردند و در جلسه با نمایندگان به صراحت یادآور شدند که «اعضای تیم مذاکره‌کننده دارند در میدان عرق می‌ریزند.» اعضای تیم مذاکره‌کننده هم بارها اعلام کردند که مجری تصمیمات نظامند. فکر می‌کنم شعارهایی از این دست که در تجمعات مطرح می‌شود کمکی به مذاکرات نمی‌کند. موضوع هسته‌ای راهبردی است و در سطح کلان نظام تصمیم‌گیری می‌شود. هر زمانی که مقام معظم رهبری شرایط ادامه مذاکرات را مناسب نبینند، قطعا دستور قطع مذاکرات را می‌دهند مادامی ‌که ایشان این تصمیم را نگیرند هر‌گونه اختلال در انجام مذاکرات به سود منافع ملی نیست. در مجموع همان‌طور که گفتم نیت خیری در برگزار‌کنندگان تجمعات نمی‌بینم و با دید ‌تردید و شک به نیات آنها می‌نگرم اما مردم و جوانان شرکت‌کننده واقعا دلسوز و دلپاک هستند که از نیات اصلی برگزارکنندگان تجمعات خبر ندارند.
رئیس‌جمهور هم در مقابل این تجمعات در چند مقطع اخیر موضع‌گیری کرده، مثلا گفته «مردم چنین مباحثی را نمی‌خواهند. برخی از جیب مردم شعارهای تند می‌دهند»، درباره رفتار آقای روحانی چه نظری دارید؟
آقای روحانی با بازی‌های سیاسی کاملا آشناست. او هم با منتقدان و مخالفان مذاکرات هسته‌ای بازی سیاسی می‌کند. بنابراین نوع ادبیات دو طرف سیاسی است. چون در کشور حزب وجود ندارد، هر کسی می‌کوشد خود را زبان مردم قرار دهد، حال آنکه اگر نگاه حزبی بود احزاب تجمعات برگزار می‌کردند و به یکدیگر جواب می‌دادند نه آنکه بخواهند از زبان مردم صحبت کنند.