گفت‌و‌گوی مثلث با فیاض زاهد:
فکر نمی‌کنم روحانی از خط قرمز نظام عبورکند
فکر می‌کنم آقای روحانی به مذاکرات هسته‌ای هم نگاه استراتژیکی و هم نگاه تاکتیکی دارد
باتوجه به مواضع و سخنرانی‌های آقای روحانی بفرمایید که او به مذاکرات هسته‌ای چه نگاهی دارد؟
فکر می‌کنم آقای روحانی به مذاکرات هسته‌ای هم نگاه استراتژیکی و هم نگاه تاکتیکی دارد. استراتژیک از این جهت که آقای روحانی در تحلیل علل مشکلاتی که به‌عنوان یک رئیس‌جمهور با آن مواجه است و کسی که وقتی در انتخابات ریاست‌جمهوری برنده شد، به این جمع‌بندی و اولویت‌گذاری رسید که بزرگترین مانع و مشکل در تحقق برنامه‌ها و اهداف تعیین‌شده دولت، پرونده هسته‌ای است چون می‌بیند محدودیت‌های ایجاد‌شده ناشی از پرونده هسته‌ای عملا ارتباطات ایران را با جامعه جهانی فلج کرده، دسترسی به بازارهای کالاهای استراتژیک به‌خصوص در حوزه انرژی به حد بسیار بحرانی رسیده، امکان انتقال داشته‌های اقتصادی ناممکن شده و اجازه سرمایه‌گذاری خارجی در بخش‌های مختلف زیربنایی و روبنایی کشور را سلب کرده و عملا تا پرونده هسته‌ای حل نشود کشور از این پیچ خطرناک و مسیر پر‌بحران نخواهد گذشت. از این نظر تاکتیک محسوب می‌شود که اگر مسیر مذاکرات هسته‌ای مطابق با چارچوب‌هایی که بر واقعیت‌های حاکمیت جمهوری اسلامی منطبق است پیش نرود و رقبا و مخالفان ایران در عرصه بین‌المللی و منطقه‌ای مشکلاتی ایجاد کنند می‌تواند به یک اولویت درجه دوم بدل شود، به این معنا که اگر
آقای روحانی واقعا از حل مساله هسته‌ای ناامید شود از آن به‌عنوان یک فرصت قابل ملاحظه استفاده می‌کند، در جهت تبیین و بیان وجود مشکلاتی که در دوران ریاست‌جمهوری او وجود داشت که نتوانست به آنها جامه عمل بپوشاند و آن مشکلات را حل کند.
الان برای نیل به این هدف، اینکه آقای روحانی چه رویکردی را پیش می‌گیرد، سه گزینه محتمل است؛ او نظام را در شرایط عمل انجام شده قرار می‌دهد، تابع سیاست‌های نظام جلو می‌رود یا جلوی مخالفان توافق که می‌تواند حاکمیت هم باشد می‌ایستد، به نظر شما چه کار خواهد کرد و چه تصمیمی می‌گیرد؟
فکر می‌کنم به بخشی از این سوال نمی‌شود پاسخ داد، به این جهت که پاسخ من درگیر ملزوماتی است که این در شرایط فعلی می‌تواند برای منافع ملی خطرناک باشد یا مورد سوءاستفاده قرار بگیرد. همه می‌دانیم وضعیت اقتصادی کشور چگونه است و از نظر منطقه‌ای هم می‌دانیم الان خطرات مختلفی دارد کشور را تهدید می‌کند، جنگ‌های نیابتی از یک سو و از طرفی رشد قارچ‌گونه و عجیب گروه‌های تکفیری و نزدیک‌شدن شان به مرزهای ایران و فتنه‌هایی که می‌تواند از طرف برخی همسایگان شرور به ایران تحمیل شود و البته بحران‌های درونی که حول محور اقتصاد و ثبات اجتماعی می‌چرخد، به نظرم مجموعه حاکمیت را به این نتیجه رساند که باید درباره حل مساله هسته‌ای ایران فکری کرد یا پرونده هسته‌ای در راستای منافع ایران است و ایران نباید گروگان پرونده هسته‌ای شود. به نظرم می‌آید در این نکته همه مقامات عالی‌رتبه همصدا هستند چه‌بسا اگر به صورت دیالوگتیکی به موضوع نگاه کنیم چنین وضعیتی اصلا سبب شد حسن روحانی رئیس‌جمهور ایران شود. اگر با چنین وضعیت و چالش‌هایی رو‌به‌رو نبودیم چه‌بسا امروز فرد دیگری که ادبیات و قیافه‌اش خیلی به آن مرد رفته شبیه بود، در پاستور می‌نشست و
کارهای اجرایی کشور را هدایت می‌کرد. باور من این است که آقای روحانی بین دو مفهوم آرمان و واقعیت دارد عمل می‌کند، یعنی از یک طرف آرمان‌های هسته‌ای را در نظر می‌گیرد و می‌خواهد با بالاترین دستاورد از مذاکرات خارج شود. طبعا ما وقتی وارد مذاکره و گفت‌وگو شویم حتما در این مذاکرات امتیاز داده و گرفته می‌شود. باور من این است که آقای روحانی در تلاش است که با دادن کمترین امتیاز ممکن به بالاترین دستاورد برای گذر از بحران برسد و فکر نمی‌کنم با سوابقی که از او سراغ داریم بخواهد از خطوط قرمز نظام عبور کند، بلکه فکر می‌کنم استراتژی او همراهی و هماهنگی و توجیه اقداماتی است که در برخی از پیچ‌های این مذاکرات ضرورت پیدا خواهد کرد.
به‌نظر شما شرایط پیش روی مذاکرات به چه صورت است؟
فکر می‌کنم منافع دولت‌های آمریکا و ایران به شکل بی‌سابقه‌ای در موفقیت مذاکرات هسته‌ای گره خورده است. فارغ از اظهارات دیپلماتیک نمایندگان کنگره و سنا و دولتمردان کاخ سفید و همین‌طور مواضع مقامات عالی‌رتبه ایران، رفتار طرفین به نظر شبیه دولت‌های متخاصمی است که تصمیم به آتش‌بس گرفتند و تلاش می‌کنند تا رسیدن به روز تمدید آتش‌بس بیشترین امتیاز‌های ممکن را از یکدیگر بگیرند. فکر می‌کنم یک اراده جدی وجود دارد که دو طرف در فرصت باقیمانده درباره مابقی مسائل به یک راه‌حل نهایی نائل شوند.
به نظر شما اگر توافق حاصل شود یا توافق حاصل نشود چه تاثیری روی سرنوشت و آینده سیاسی آقای روحانی خواهد داشت؟
سوال لغزنده‌ای است. با صراحت می‌گویم همه تحلیل خود را به دلایلی بیان نخواهم کرد، ولی می‌دانم مخالفان آقای روحانی در داخل همه تلاش‌شان را می‌کنند که مذاکرات به نتیجه نرسد و اگر بخواهم از نگاه آنها این مساله را بگویم یادآور می‌شوم که مخالفان آقای روحانی بر این باورند که اگر آقای روحانی نتواند مذاکرات هسته‌ای را به نتیجه برساند و مذاکرات با مفهوم شکست عجین شود، آقای روحانی دیگر شانسی برای موفقیت در ادامه کار خود نخواهد داشت. چون واقعیت این است که با وضعیتی که الان در داخل کشور داریم، تحقق خیلی از برنامه‌های اقتصادی دولت ناممکن است. آرامشی که آقای روحانی در پیش گرفت یعنی مماشات‌کردن با برخی مطالبات سیاسی نیروهای حامی خود بسیار مهم بود. او به دلیل معذوراتی که داشت نزد افکار عمومی خیلی توضیح داده که چرا وارد حل مساله حصر یا وضعیت زندانیان سیاسی یا ایجاد انسجام و گشایش در حوزه‌های سیاسی و فرهنگی نشده یا اگر شده چه اقدامات روشن و درخشانی انجام داده است. البته اوضاع امروز در ایران با دوران احمدی‌نژاد اصلا قابل مقایسه نیست و این دستاورد بسیار بزرگی برای دولت آقای روحانی محسوب می‌شود. اگر مذاکرات به توافق هسته‌ای
نرسد، تصمیم عمومی این خواهد بود که آقای روحانی موفق نبوده بالطبع نیروهای حامی و نیروهایی که معمولا در هر انتخابات به‌طور گسترده‌ای باتوجه به فضا و موج حاکم بر جامعه تمایل خودشان را به یک نامزد نشان می‌دهند، از او ناامید می‌شوند اما اگر آقای روحانی بتواند در مذاکرات به نتایج روشنی دست پیدا کند پیش‌بینی این خواهد شد که او هم بتواند در انتخابات مجلس و هم در انتخابات ریاست‌جمهوری دست بالاتر را داشته باشد.
به‌نظر شما اگر توافق هسته‌ای حاصل نشود آقای روحانی راهکار دیگری دارد؟ برخی موضوع تقویت نگاه به شرق را مطرح می‌کنند، نظر شما چیست؟
سوال می‌کنم آیا دولت آقای احمدی‌نژاد که نگاه افراطی به شرق را دنبال کرد، توانست موفق شود؟ عملا چیزی به نام شرق وجود ندارد. شرقی که ارتباط ایران با آن می‌تواند برای کشور مفید باشد کره‌جنوبی و ژاپن، مالزی و سنگاپور است. آنها هم که کاملا با دولت‌های اروپایی و آمریکا هماهنگ هستند. اگر نگاه به شرق منظور دولت فخیمه چین است که در این سال‌ها همه گونه مناسباتی را با چین داشتیم و همه آن مناسبات وضعیتی بود که ما را وادار کرد به‌طور جدی به مساله گفت‌و‌‌گوها با کشورهای 1+5 به‌طور مشخص با آمریکا برسیم. اگر نتوانیم در مذاکرات با آمریکایی‌ها و دولت‌های اروپایی به نتیجه برسیم دورنما خیلی روشن نخواهد بود.
اگر از فرصتی که می‌گویید ایران و آمریکا به‌طور بی‌سابقه‌ای تمایل دارند تا توافق هسته‌ای انجام شود استفاده نشود و طبق محاسبات مخالفان دولت، محبوبیت رئیس‌جمهور کاهش یابد و در انتخابات ریاست‌جمهوری آینده نتواند اکثریت مطلق آرا را کسب کند آیا رئیس‌جمهور بعدی می‌تواند در یک قالب و شکل دیگری وارد شود و توافق هسته‌ای با 1+5 را رقم‌بزند؟شما چه تحلیلی دارید؟
با همه احترامی که برای آن عده‌ای که چنین فکر می‌کنند قائلم، معتقدم چنین نگاهی بیشتر به خیال‌پردازی شبیه است. اگر پرونده هسته‌ای ایران به نتیجه نرسد در وضعیت سیاسی دولت اوباما تاثیر معکوس خواهد گذاشت و دولت اوباما که هم‌اکنون متهم به این است که از حوزه‌های اکت نظامی به ویژه در اوکراین، سوریه و عراق نتوانسته قدرت نظامی آمریکا را نشان دهد و به‌عنوان یک ابرقدرت ضعیف در میان متحدانش مطرح است، با شکست پرونده هسته‌ای ایران به نظرم وضعیت در کاخ سفید دچار تغییر خواهد شد و شانس خانواده بوش برای بازگشت به قدرت بسیار زیاد خواهد بود و بازگشت نئوکان‌ها به کاخ سفید به این معنی است که در ایران هم حتما باید امیدوار باشیم که معادل معکوس آنها به قدرت برسند یعنی دوباره تندروها در ایران سرکار بیایند چراکه تندروها تندروها را طلب می‌کنند و میانه‌روها میانه‌روها را؛ در این وضعیت شاهد خواهیم بود که تنش میان دو کشور افزایش پیدا خواهد کرد و ما حتما وارد یک مرحله نزدیک به جنگ خواهیم شد.
-------------------------
دیدگاه تان را بنویسید