آرماتور چیست؟ و چه تفاوتی با میلگرد دارد؟
دو واژه آرماتور و میلگرد در ساخت و سازها، همواره کنار هم استفاده می‌شوند. ولی سؤال اساسی که مطرح است این است که براستی آرماتور چیست و چه تفاوتی با میلگرد دارد؟
اجرا و ساخت پروژه‌های ساختمانی نیازمند اطلاعات کافی در حوزه مهندسی عمران است. اصطلاحات به کار برده شده در این صنعت، مفاهیم خاص خود را دارند که باید به طور کامل، به معنی آنها دقت کرد. در بعضی موارد ممکن است واژه آرماتور و میلگرد به جای هم استفاده شود که در این صورت موجب بروز ناهماهنگی‌هایی خواهد شد.
برای روشن شدن این ابهامات، بهتر است با مفاهیم آرماتور و میلگرد بیشتر آشنا شویم.
میلگرد چیست؟
ابتدا به میلگرد می‌پردازیم که جزو مقاطع پرکاربرد در پرژه‌های عمرانی است. میلگرد محصول فولادی با سطح مقطع دایره‌ای توپُر است که به شکل میله با طول بلند تولید می‌شود. میلگرد از لحاظ سطح ظاهری به دو دسته میلگرد ساده یا آجدار تقسیم‌بندی می‌شود.
تولیدکنندگان بر حسب موارد مصرف میلگرد، انواع آن را به صورت شاخه‌ای یا کلاف به بازار عرضه می‌کنند. نوع آجدار میلگرد متنوع بوده و با نام‌های آج جناغی، آج مارپیچ و آج مرکب شناخته می‌شوند.
میلگرد ساده بدون آج طبق استاندارد روسیه تحت گرید A1 تولید می‌شود. میلگردهای آجدار هم در گریدهای A2، A3 و A4 به تولید می‌رسند. برای تشخیص میلگردهای آجدار کافی است به شکل آج آنها دقت کرد. آج مارپیچی به هم چسبیده برای میلگرد A2 و آج جناغی به شکل هفت و هشت برای میلگرد A3 و آج مرکب دوکی برای میلگرد A4 است.
تفاوت ظاهری میلگردها به این دلیل است که هرکدام برای کاربرد و هدف خاصی ساخته می‌شوند. برای مثال، میلگرد شاخه‌ای ساده A1 در صنایع مفتول‌سازی، شفت‌های صنعتی و در سازههای بتن‌آرمه‌ای به عنوان دور پیچ و در نما به کار برده می‌شود.
کیفیت میلگردها به عوامل متعددی بستگی دارد مانند نحوه ساخت و تولید، مواد اولیه تولیدی مانند شمش فولاد یا آلیاژی و استانداردهایی که طبق آنها تولید می‌شوند.
در هر سازه‌ای ممکن است به چند نوع میلگرد با گریدهای متفاوت نیاز باشد. همچنین می‌توان از سایزهای مختلف آن با انواع نوردیده شدن هم بهره گرفت.
برای آشنایی بیشتر می‌توان با مراجعه به سایت آهن اسپات اطلاعات جامع‌تر و تخصصی‌تری راجع به انواع میلگرد و کابرد آنها کسب کرد. در این سایت، جدول اشتال میلگرد و سایر مقاطع فولادی در دسترس است تا با مطابقت دادن مشخصات انواع مقاطع با مندرجات این جداول، بتوان محاسبات اصولی را انجام داد و دقیق‌تر اقدام به خرید کرد. برای استعلام قیمت میلگرد سایز 16 (ahanspot.com/cat/round-bar/16/ ) روی لینک کلیک کنی کنید.
آرماتور چیست؟
در این بخش به آرماتور می‌پردازیم. در ساخت پروژه، پس از تهیه‌ی انواع میلگرد مورد نیاز ساخت و ساز، تغییراتی در شکل میلگردها بوجود می‌آورند و عملیات جوشکاری یا خمکاری بر روی آنها انجام می‌دهند. به این ترتیب به میلگردهایی که تغییر شکل یافته‌اند، "آرماتور" گفته می‌شود.
باید این نکته اساسی را در نظر داشت که هرگز نمی‌توان میلگردها را به تنهایی در بتن‌ریزی سازه استفاده کرد؛ پس لازم است تغییراتی متناسب با موقعیت قرارگیری در نقشه‌ی سازه، بر روی آنها اعمال شود.
به همین علت، از سایزهای مختلف میلگرد گرفته تا انواع و اقسام آن را، طبق نقشه‌های ساختمانیِ مشخص شده، خمکاری کرده یا به همدیگر جوش می‌دهند. پس از این مرحله، آرماتورهای آماده را به هم متصل می‌کنند تا به سازههای اسکلتی تبدیل شده و آماده بتن‌ریزی شوند.
به کلیه مراحل تهیه آرماتور و ساخت اسکلت، آرماتوربندی گفته می‌شود. پس از تهیه آرماتورها و اسکلت‌بندی، به آنها بتن تزریق می‌شود. در اصطلاح به این نوع بتن به‌همراه آرماتور، بتن مسلح می‌گویند و بنای ساخته شده با این روش، بتن آرمه نامیده می‌شود.
چگونگی استفاده از میلگرد برای ساخت آرماتور
جالب است به این مطلب هم اشاره کنیم میلگردها را در انواع طرح‌ها، به آرماتور تبدیل می‌کنند؛ که هر کدام اصطلاح مخصوص به خود را دارند. برای این منظور معمولاً از میلگرد شاخه‌ای آجدار برای کار گذاشتن در بتن و تقویت سازه، به صورت راستا یا با تغییر شکل دادن به حالت خاموت، سنجاقی، رکابی، خرک، ادکا و غیره استفاده می‌شود. اصطلاحات انواع آرماتور به این شرح است:
- خاموت:
میلگردهای آجدار در پروژه‌ها، یا به صورت طولی مورد استفاده قرار می‌گیرند یا عرضی. اگر در راستای قائم سازه باشند میلگرد طولی و اگر به صورت عرضی و عمود بر میلگردِ طولی خمکاری شده باشد، آرماتور عرضی یا خاموت نامیده می‌شوند.
- سنجاقی :
به میلگردهای باریک که از دو سمت به شکل سنجاق خم شده باشند، آرماتور سنجاقی گفته می‌شود.
- اُدکا:
اُدکا یا اوتکا نوعی آرماتور است که میلگرد از چندین جای مخصوص خمکاری شده و برای تحمل لنگر منفی اسکلت استفاده می‌شود.
- رکابی:
آرماتور رکابی میلگرد U شکل است که دو سر آن به شکل قلاب خم شده‌است.
- خرک:
آرماتور خرک میلگردی است که از دو طرف با زاویه قائم مانند نصف مربع خمکاره شده و در انتهای دو سر میلگرد، دو پاشنه خلاف جهت هم دارد.
- سیتکا:
آرماتور سیتکا یا راستا، میلگرد شاخه‌ای است که فقط دو انتهای آن مانند قلاب دارای خم است.
اهمیت آرماتور
مهم‌ترین وظیفه آرماتور، همچنین آرماتوربندی در ساختمان بتن آرمه، افزایش توان کششی بتن ساختمان است. برای استحکام بیشتر، در هر سازه قطعات آرماتورها را یا به صورت ضربدری یا به شکل کنار هم (کراواتی) به یکدیگر متصل می‌کنند. البته ناگفته نماند که اتصال آرماتورها به یکدیگر وصله نامیده می‌شود و انواع مختلف دارد که عبارتند از:
- وصله اتکایی
- وصله مکانیکی
- وصله جوششی
- وصله پوششی
در این رابطه باید گفت دسترسی به منبعی معتبر مانند سایت آهن اسپات، که بتوان با اطمینان خاطر از داده‌های آن برای کسب اطلاعات بیشتر در خرید و تعیین قیمت محصولات استفاده کرد، بسیار تعیین‌کننده‌است. به طور مثال برای استعلام قیمت و خرید میلگرد 14 (ahanspot.com/cat/round-bar/14/ ) باید وارد وبسایت شده و از قسمت میلگرد، قیمت میلگرد شماره 14 را مشاهده کنید.
در این سایت علاوه بر اینکه می‌توان قیمت‌ها را بر اساس سایز، نوع، کارخانه سازنده، محل تحویل و نوع کاربرد میلگرد مشاهده کرد، اطلاعات جانبی مفیدی هم در مورد کاربرد آرماتور و انواع مختلف هر کدام از آنها را یافت.
آهن اسپات می‌کوشد در راستای تسهیل فرایند انتخاب و مبادلات، قیمت روز مقاطع فولادی کارخانه‌ها و تولیدکنندگان کشور را به صورت مستمر منتشر نماید. همچنین استعلام قیمت آهن در آهن اسپات به صورت شبانه‌روزی و خرید محصولات فولادی به صورت آنلاین از سایت آهن اسپات میسر شده‌است.
دیدگاه تان را بنویسید