آزمایش ها و نمونه گیری از بتن تازه

نمونه گیری از بتن تازه به‌منظور کنترل و آزمایش آن انجام می شود. نمونه گیری یک روش معمولی است که در کارخانه‌های بتن پیش‌ساخته برای آزمایش شاخص پایداری بصری، جریان اسلامپ، درصد هوای بتن تازه، دما، تعیین مقاومت فشاری و چگالی بتن انجام می شود. البته نمونه گیری از بتن تازه استانداردهای دیگری نیز دارد که با کلیک بر روی این عبارت می توانید تمامی استانداردهای موجود را مشاهده بفرمایید!

برای کنترل و آزمایش دقیق بتن تازه باید ابتدا یک نمونه واقعی جمع‌آوری شود تا بتواند به‌صورت دقیق معرف ویژگی‌های بتن باشد. در غیر این صورت حتی اگر آزمایش ها طبق استانداردهای لازم انجام شده باشند، نتایج به دست آمده از نمونه گیری بتن به درستی بر مخلوط بتنی منعکس نمی شود. در ادامه این مقاله روش صحیح نمونه گیری از بتن تازه مورد بررسی قرار می دهیم.

استفاده از قالب نمونه گیری بتن مناسب

یکی از عواملی که باعث کاهش مقاومت نمونه بتن سخت شده می شود استفاده از قالب نمونه گیری مکعبی بتن غیر استاندارد می باشد. این قالب ها که اغلب از نوع قالب های دو تکه غیر استاندارد می باشند باعث می شوند تا شیره ی بتن از قسمت درز قالب به تدریج خارج شود و دیگر شاهد مقاومت اصلی بتن اخذ شده نباشیم.

آزمایش بتن تازه با روش آیین نامه آبا

کیفیت بتن در صورتی قابل قبول است که پس از انجام نمونه گیری با استفاده از روش آیین نامه آبا، مشخصات به‌دست‌ آمده مطابق با مشخصات فنی خصوصی پروژه باشد.

به همین خاطر هنگام نمونه گیری بتن تازه با استفاده از این روش، رعایت نکاتی مانند درصد هوای مجاز با استفاده از دستگاه تعیین درصد هوای بتن، محدوده روانی، میزان دما و مشخصات ظاهری ضروری می نماید. بر اساس آیین نامه آبا نمونه گیری از بتن از لحاظ دوام و مقاومت در صورتی مورد تایید است که نتایج به دست آمده طبق آزمایش های مربوط به مقاومت فشاری و دوام باشد.

محل نمونه گیری از بتن تازه با روش آیین نامه آبا

آزمایش بتن تازه باید در محل پروژه انجام شود تا بتوان کیفیت بتن تازه را در سازه های گوناگون و هر رده بتنی مشخص کرد. در هر سازه و هر رده پذیرش بتن به صورت جداگانه انجام می شود. معمولاً نمونه گیری از بتن تازه بر اساس استاندارد ملی 320 1-1 صورت می گیرد.

تعداد دفعات نمونه گیری از بتن تازه با توجه به نکاتی مانند تغییرات ظاهری تغییر می کند. به عنوان نمونه اگر هرگونه شک و شبهه ای در نمونه گیری وجود داشته باشد، مجدداً باید نمونه گیری تکرار شود.

با استفاده از این استاندارد پس از تخلیه ۳۰۰ لیتر بتن، نمونه برداری از وسایل حمل مانند کامیون مخلوط کن بتن نیز انجام می شود.

معمولاً برای سنجش کیفیت بتن و ارزیابی آن، قبل از اضافه نمودن آب یا افزودنی های دیگر از بتن آماده نیز نمونه گیری می شود. چرا که قطعاً در محل پروژه پس از افزودن آب و سایر افزودنی ها، بتن مورد آزمایش قرار خواهد گرفت.

علت نمونه برداری جداگانه بر اساس محدوده روانی

معمولاً در یک سازه از دو یا چند نوع بتن مختلف استفاده می شود. انواع بتنی که در سازه ها مورد استفاده قرار می گیرند، عبارتند از:

• بتن سبک
• بتن سنگین
• بتن حبابدار
• بتن الیافی و خودتراکم
• بتن بدون افزودنی
• بتن با افزودنی

در یک پروژه ممکن است از بتن های مختلف استفاده می شود، برای این که بتن آماده متناسب با نیاز پروژه باشد و از نظر رعایت محدوده روانی دارای مشخصات دقیق باشد، باید از هر یک از انواع بتن به صورت جداگانه آزمایش گرفته شود.

دلیل اصلی نمونه برداری به صورت جداگانه در روش آیین نامه آبا این است که بتن آماده که به پای کار می رسد و برای پمپ کردن ارسال می شود، معمولاً دارای محدوده روانی کمتری است و باید به میزان لازم محدوده روانی آن بیشتر شود.

بر اساس ضوابط و تواتر نمونه برداری، حتی بلوک های مختلف که مشابه یکدیگر هستند نیز سازه های مختلف تلقی می شوند و باید به صورت جداگانه مورد بررسی و آزمایش قرار بگیرند.

محل آزمایش بتن تازه از لحاظ مقاومت با روش آیین نامه آبا

محل اصلی نمونه گیری از بتن تازه برای سنجش مقاومت در محل پروژه و پای کار صورت می گیرد.

تحلیل و بررسی مقاومت بتن نیز باید در هر سازه به صورت مجزا انجام شود. نمونه گیری از بتن پس از انتقال توسط کامیون مخلوط کن و افزودن تمام اجزای بتن مانند افزودنی های شیمیایی و معدنی، الیاف و ... مجدداً انجام می شود.

آزمایش بتن تازه برای یک سازه با توجه به نوع و رده بتن به شرح زیر است.

در صورتی که حجم یک پیمانه بتن در محل پروژه یک متر مکعب باشد، تواتر نمونه برداری بایستی دست‌کم برابر با بیشترین مقداری باشد که در ادامه مشاهده می فرمایید.

• یک نمونه برداری در هر نوبت

در هر نوبت کاری روزانه که ممکن است ۸ ساعت یا بیشتر طول بکشد، بایستی یک نمونه برداری انجام شود.

• برای هر 30 متر مکعب

برای آزمایش و نمونه گیری از بتن در هر ۳۰ متر مکعب از بتن، باید شالوده و سایر اجزا نیز در نظر گرفته شود.

• برای هر ۱۵۰ متر مربع از سطح دال و دیوار

در این مورد خاص برای نمونه گیری از بتن تازه سطح یک وجه در نظر گرفته می شود و نباید مجموع دو وجه را در نظر بگیرید.

• برای هر 100 متر از طول تیر و کلاف

در صورتی که طول تیر و کلاف جدا از قطعات دیگر یعنی شالوده یا دال بتن ریزی شوند، باید ضوابط مورد نیاز برای نمونه گیری از آن قطعات هم مورد توجه قرار بگیرد.

• برای هر 50 متر از طول ستون و تیر طره ای

در این مورد خاص منظور از طول ستون این است که ارتفاع طول ستون از کف طبقه تا زیر تیر محاسبه می شود. ضوابط نمونه گیری از تیرهای تورهای نیز مانند ستون است.

حداقل نوبت نمونه برداری برای هر نوع بتن چقدر است؟

در هر سازه بتنی برای هر رده بتن یا هر نوع بتن صرف نظر از حجم یا سطح آن، حداقل شش نوبت نمونه برداری لازم است. البته این میزان نمونه برداری تنها برای سازه هایی که در جا ریخته هستند، اعتبار دارند و اگر بخواهید برای قطعات پیش ساخته و منفرد نوبت‌های نمونه برداری را محاسبه کنید، اعتبار ندارند.

نکات مهم در نمونه گیری از بتن تازه

• از روش های مناسب برای جمع آوری نمونه استفاده کنید. به این صورت نمونه ها می توانند معرف دقیقی از شرایط مخلوط بتنی باشند و ماهیت آن را به درستی مشخص کنند.
• سعی کنید هنگام خروج بتن از داخل میکسر، نمونه برداری را انجام دهید. البته گاهی اوقات نیاز است که برای آزمایش بتن تازه، بعد از خارج شدن بتن از میکسر نمونه برداری را انجام دهید.
• توجه داشته باشید که هنگام نمونه برداری باید از نمونه در برابر باد، باران، نوسانات دما، نور خورشید، برف، رطوبت یا تبخیر محافظت کنید. چرا که وجود آلودگی یا هرگونه مواد اضافی باعث می شود تا نتیجه مورد نظر را نگیرید.
• توجه به زمان سپری‌شده هنگام جمع آوری نمونه ضروری است. برای آزمایش بتن سازه قالب گیری، نمونه های مقاومت فشاری و ساخت آن، این مدت زمان اهمیت زیادی دارد.
• پیش از نمونه گیری از بتن تمام تجهیزات مربوط به نمونه برداری آزمایش و ساخت سیلندر مقاومت فشاری را مهیا کنید.