یک روانشناس چه مدارک تخصصی برای درمان باید داشته باشد؟
وقتی تصمیم می گیرید به روانشناس مراجعه کنید، یکی از اولین سوال هایی که به ذهنتان می رسد احتمالا این است که آیا این فرد واقعا متخصص است؟ چه مدارکی باید داشته باشد که من به او اعتماد کنم؟ این سوال کاملا به جاست. انتخاب یک روانشناس با صلاحیت، تاثیر مستقیمی بر نتیجه درمان شما دارد. در اینجا، میخواهیم به این سوالها پاسخ دهیم و به شما کمک کنیم که بتوانید تشخیص دهید مدارک تخصصی و لازمی که نیاز است هر درمانگری داشته باشد، چیست و تراپیست نیز چه مسیری را باید طی کند تا اجازه کار درمان به او داده شود.
چرا مدرک تحصیلی برای درمانگر به تنهایی کافی نیست؟
مدرک تحصیلی تازه شروع راه درمانگری است، نه پایان آن. یک روانشناس خوب، کسی است که بعد از گرفتن مدرک تحصیلی، دست از یادگیری برندارد. او در دوره های تخصصی شرکت می کند، زیر نظر سوپروایزرهای با تجربه کار می کند، و دانش خود را به روز نگه می دارد. پس وقتی به یک روانشناس مراجعه می کنید، به مدرکش بسنده نکنید. میتوانید این سوال را بپرسید که چند سال است که به صورت حرفه ای کار میکند؟، آیا دوره های تخصصی در حوزه مشکل شما را گذرانده است؟ و آیا تحت نظارت بالینی کار میکند؟. یک روانشناس واقعی از این سوالات استقبال می کند و با افتخار به آنها پاسخ می دهد. اگر دیدید روانشناسی از پاسخ طفره می رود یا جواب های مبهم می دهد، یعنی هنوز به سطحی از بلوغ حرفه ای نرسیده است.
اعتبار یک روانشناس، با پروانه نظام روانشناسی شروع می شود
بسیاری از مراجعان فکر می کنند مدرک تحصیلی، تنها معیار سنجش یک روانشناس خوب است. اما واقعیت این است که مدرک به تنهایی کافی نیست. مهم ترین سندی که به شما می گوید یک روانشناس مجوز درمان دارد، داشتن پروانه از سازمان نظام روانشناسی است. سازمان نظام روانشناسی و مشاوره ایران، تنها مرجع رسمی صدور پروانه اشتغال برای روانشناسان است. این پروانه یعنی فرد نه تنها تحصیلات لازم را دارد، بلکه صلاحیت اخلاقی و حرفه ای او نیز تایید شده است. اگر روانشناسی این پروانه را نداشته باشد، حتی با مدرک دکتری هم نمیتواند به عنوان درمانگر فعالیت کند و اعتماد به او ریسک بزرگی است. مگر اینکه فرد با داشتن نامه و مجوز از سوپروایزر خود امکان و اجازه دیدن مراجع را داشته باشد.
برای اطمینان بیشتر، شما به عنوان مراجع می توانید شماره پروانه روانشناس را بپرسید و در سامانه سازمان نظام روانشناسی استعلام بگیرید. این کار تنها چند دقیقه وقت می گیرد و خیال مراجع را از اعتبار متخصص راحت می کند. همچنین در اکثر اوقات خود درمانگران کد سازمان نظامشان را در صفحه شان در دسترس عموم قرار میدهند تا افراد نیز از صحت آن اطلاع پیدا کنند.
چرا سوپروایزر و رویکرد درمانی، اهمیت بسزایی دارند؟
داشتن مدرک تحصیلی و پروانه از سازمان نظام، تازه دونشانه در شروع مسیر برای انتخاب درمانگر مناسب هستند. دو عامل مهم دیگر که یک روانشناس حرفه ای را از یک درمانگر معمولی جدا می کند، داشتن سوپرویژن و تسلط بر حداقل یک رویکرد درمانی است.
سوپرویژن یعنی یک روانشناس با تجربه تر، جلسات درمانی روانشناس را بررسی می کند و به او بازخورد می دهد. این فرآیند باعث می شود درمانگر از نقاط کور خود آگاه شود و کیفیت کارش افزایش پیدا کند. اگر روانشناسی زیر نظر سوپروایزر کار نمی کند، احتمال اشتباه در تشخیص یا درمان در او بیشتر است.
رویکرد درمانی یعنی روشی که روانشناس برای درمان مراجعانش از آن استفاده می کند؛ برخی از این روش ها یا رویکردهای درمانی عبارتند از درمان شناختی-رفتاری (CBT)، طرحواره درمانی، روانکاوی و... . اگر شهروند کلانشهر تهران هستید، یک پروفسور روانشناس در تهران باید بتواند به شما بگوید با چه رویکردی کار می کند، چرا این روش را انتخاب کرده، و چه هدفی را دنبال می کند. در شهرهای دیگر از ایران هم همین صدق میکند؛ شما برای مراجعه به روانشناسی حق دانستن رویکرد درمانی متخصص را دارید.
اگر درمانگر نتواند این موارد را شفاف توضیح دهد، یعنی یا دانش کافی ندارد یا تجربه اش در حدی نیست که بتواند شما را راهنمایی کند. پس قبل از شروع جلسات، از روانشناس بپرسید رویکرد اصلی شما چیست؟ ارائه پاسخ های شفاف، نشانه داشتن تخصص در آن زمینه است.
تفاوت روانشناس با مشاور و روانپزشک
خیلی از مراجعان نمی دانند روانشناس چه تفاوتی با مشاور یا روانپزشک دارد. دانستن این تفاوتها به شما کمک میکند بر اساس مساله خود درمانگر مناسبی را انتخاب کنید:
- روانشناس (به خصوص گرایش بالینی) تمرکزش بر تشخیص و درمان اختلالات روانی با روش های غیردارویی مثل گفتاردرمانی، CBT و طرحواره درمانی است. او می تواند شما را ارزیابی کند، مشکل را تشخیص بدهد و درمان را آغاز کند، اما نمیتواند دارو تجویزکند.
- مشاور بیشتر روی مسائل روزمره، مهارت های زندگی، تصمیم گیری و راهنمایی در بحران های موقتی تمرکز دارد. او با افرادی سر و کار دارد که به دنبال بهبود کیفیت زندگی خود هستند.
- روانپزشک، یک پزشک است که اختلالات روانی را تشخیص می دهد و در صورت نیاز، دارو تجویز می کند. روانپزشکان معمولا روان درمانی عمیق انجام نمی دهند و بیشتر نقش تشخیص و نسخه نویسی دارند.
وقتی شما به یک روانشناس مراجعه میکنید و او تشخیص دهد که نیاز به دارو دارید، شما را به روانپزشک ارجاع می دهد. این کار نه نشانه ضعف، که نشانه احترام به اصول حرفه ای است.
جمع بندی
پیدا کردن یک روانشناس با صلاحیت، کار سختی نیست اگر بدانید به چه چیزهایی توجه کنید. مدرک کارشناسی ارشد و پروانه نظام روانشناسی، حداقل های لازم هستند. اما فراتر از مدرک، به شفافیت روش درمان، رعایت مرزهای اخلاقی، و تعهد به محرمانگی توجه کنید. یک روانشناس خوب، کسی است که شما را در مسیر درمان همراهی کند، نه اینکه برای شما نسخه بپیچد یا قضاوت تان کند. با این معیارها، می توانید با خیال راحت یک متخصص واقعی را انتخاب کنید و مسیر بهبودی را با اطمینان بیشتری شروع کنید.
دیدگاه تان را بنویسید